Chăm sóc sức khỏe chủ động ngay từ những bữa ăn hàng ngày

Ngày 25/9, Hiệp hội Tư vấn Nâng cao Sức khỏe Việt Nam phối hợp Trung tâm Truyền thông-Giáo dục sức khỏe Trung ương và Trung tâm Nội dung số và Truyền thông thuộc Thông tấn xã Việt Nam tổ chức tọa đàm khoa học về chăm sóc sức khỏe chủ động từ bữa ăn hằng ngày. Sự kiện đặt trọng tâm vào một vấn đề gần gũi nhưng có ý nghĩa lâu dài, đó là mỗi lựa chọn thực phẩm đều có thể góp phần bảo vệ hoặc làm suy giảm sức khỏe của cá nhân và gia đình. Theo thông tin VietnamPlus, các chuyên gia tại tọa đàm cùng trao đổi cách xây dựng thói quen ăn uống an toàn, cân đối và phù hợp hơn với nhu cầu của người dân. Phát biểu tại chương trình, Phó giáo sư Phạm Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Nâng cao Sức khỏe Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu chăm sóc sức khỏe chủ động đang trở nên cấp thiết trong bối cảnh nhiều bệnh mạn tính không lây nhiễm ngày càng gia tăng. Những vấn đề như bệnh tim mạch, béo phì và ung thư không chỉ liên quan đến điều trị, mà còn gắn chặt với lối sống, chế độ dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt mỗi ngày. Từ góc nhìn đó, bữa ăn lành mạnh trước hết phải bảo đảm an toàn, bởi thực phẩm không an toàn có thể gây tổn hại sức khỏe ngay cả khi khẩu phần được xây dựng khá cân đối. An toàn thực phẩm, theo các chuyên gia, không thể chỉ được kiểm tra ở khâu cuối cùng khi món ăn đã xuất hiện trên bàn, mà cần kiểm soát xuyên suốt toàn bộ quá trình. Chuỗi kiểm soát ấy bắt đầu từ sản xuất, tiếp tục qua thu hoạch, chế biến, vận chuyển, bảo quản, phân phối và kết thúc ở cách người dân lựa chọn, nấu nướng, sử dụng thực phẩm. Cách tiếp cận toàn diện này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa người tiêu dùng, doanh nghiệp, cơ quan truyền thông và cơ quan quản lý, thay vì trông chờ vào một lực lượng duy nhất. Phó giáo sư Phạm Thanh Bình cho rằng chăm sóc sức khỏe cần ba sự chuyển đổi quan trọng, gồm chuyển từ ăn theo thói quen sang ăn có hiểu biết và chuyển từ chú trọng hình thức sang kiểm soát chất lượng thực chất. Sự thay đổi thứ ba là chuyển từ quan niệm an toàn thực phẩm thuộc trách nhiệm riêng của một ngành sang nhận thức đây là nhiệm vụ chung của toàn xã hội. Khi hiểu rõ nguồn gốc, chất lượng và cách sử dụng thực phẩm, mỗi người có thêm khả năng chủ động bảo vệ sức khỏe thay vì chỉ xử lý hậu quả sau khi bệnh tật xuất hiện. Mỗi người dân cần trở thành một chủ thể trong việc bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình, bắt đầu từ những quyết định tưởng như nhỏ bé trong bữa cơm thường nhật. Cơ quan truyền thông có trách nhiệm cung cấp kiến thức chính xác, dễ hiểu, giúp cộng đồng phân biệt thông tin đáng tin cậy với những quan niệm thiếu căn cứ về dinh dưỡng. Doanh nghiệp phải hành động có trách nhiệm, còn cơ quan quản lý cần xây dựng và vận hành những công cụ giám sát hiệu quả, nhằm bảo đảm thực phẩm đến tay người tiêu dùng đáp ứng yêu cầu an toàn. Tại tọa đàm, Phó giáo sư Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì thuộc Viện Dinh dưỡng Quốc gia, chỉ ra nhiều thói quen ăn uống đang âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe người Việt. Đó là việc sử dụng thường xuyên các món chiên rán giàu năng lượng, ăn uống thiếu cân đối, dùng dầu chưa đúng cách hoặc tái sử dụng dầu quá nhiều lần. Một biểu hiện khác cũng được lưu ý là khẩu phần chứa nhiều đạm nhưng lại thiếu rau và tinh bột, khiến sự cân bằng giữa các nhóm chất dinh dưỡng bị phá vỡ. Các chuyên gia không khuyến nghị người dân loại bỏ hoàn toàn dầu mỡ khỏi khẩu phần, mà cần sử dụng hợp lý, đồng thời ưu tiên món luộc, hấp hoặc cách chế biến ít dầu hơn. Khi cần chiên thực phẩm, người nội trợ nên lựa chọn nhiệt độ phù hợp với từng loại dầu, đọc kỹ nhãn sản phẩm và thực hiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Việc dùng dầu đúng cách, hạn chế tái sử dụng nhiều lần có thể góp phần giảm những rủi ro phát sinh từ thói quen chế biến thiếu kiểm soát trong gia đình. Khẩu phần hằng ngày cũng cần đa dạng, cân đối giữa các nhóm chất, đồng thời phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nhu cầu năng lượng riêng của từng người. Người dân được khuyến khích ăn phong phú các loại rau, hoa quả và lựa chọn thực phẩm hợp lý, thay vì chỉ tập trung vào một vài món quen thuộc hoặc chạy theo những quan niệm ăn uống nhất thời. Những chia sẻ tại tọa đàm cho thấy chăm sóc sức khỏe chủ động không bắt đầu từ điều xa vời, mà bắt đầu ngay trong cách chọn nguyên liệu, nấu món ăn và xây dựng bữa cơm mỗi ngày.