Chàng trai ba dạng tật và giấc mơ nông nghiệp xanh - Thanh Niên

Nguyễn Hoài Nam (sinh năm 2002, xã Ia Nan, Gia Lai) cầm trên tay giấy xác nhận khuyết tật với cả ba dạng: vận động, nghe nói và thần kinh, tâm thần. Điều đó khiến hành trình sống và vươn lên của chàng trai trẻ thêm nhiều thử thách.

Nam cười bảo anh là "chàng trai ba dạng tật".

Dáng đi khập khiễng, giọng nói ngọng và chậm cùng với những cơn động kinh tưởng chừng đã đóng chặt cánh cửa tương lai của Nam. Nhưng bằng tình yêu thương của gia đình, bè bạn, sức mạnh tự thân, Nguyễn Hoài Nam đã chinh phục đường chạy full marathon (42,195 km), tốt nghiệp đại học và trở thành nghiên cứu viên trong một viện nghiên cứu.

Chàng trai ba dạng tật

7 tuổi mới bắt đầu bước vào lớp 1 với những bước chân còn chưa vững, giọng nói ngọng ngịu, Nam chưa ý thức được sự khác biệt của bản thân với bạn bè cùng trang lứa. Mãi đến lớp 8, khi bạn bè trêu chọc cậu bằng việc nhại lại giọng nói của mình, Nam mới ngờ ngợ sự khác biệt của bản thân.

Nam chia sẻ: "Trước mình cứ nghĩ bản thân nói như mọi người cho đến khi bị bạn bè nhại tiếng, mình mới nghi ngờ rồi về ghi âm lại và nghe lúc đó mình mới phát hiện cách mình nói thật khác".

Nam bỗng trở nên thu mình hơn, sự tự ti không đến từ cậu mà "bồi đắp" bởi sự kỳ thị của những người xung quanh.

Sinh ra với những khuyết tật nặng, chân tay yếu, giọng nói méo mó do ngắn lưỡi và những cơn động kinh phải dùng thuốc thường xuyên, thay vì được ưu tiên Hoài Nam được bố mẹ coi như một đứa con không khuyết tật. Cậu được học nấu cơm, nấu cám, cũng lên đồng phụ giúp bố mẹ như bao đứa trẻ khác. Có lẽ bởi vậy Nam được rèn tính tự lập, sự kiên cường và nghị lực.

Hành trình tái sinh

Nam bắt đầu thay đổi bản thân bằng việc tập chạy bộ. Với người bình thường, chạy bộ đã là môn thể thao đòi hỏi thể lực, nhưng với Nam, đôi tay và đôi chân yếu khiến mỗi bước chạy đều trở thành thử thách.

“Khó khăn nhất là những bước chạy đầu tiên. Chỉ chạy được vài bước là chân mình run dữ dội. Mình cố thêm vài bước nữa rồi gục xuống, nhưng không đầu hàng mà đứng lên chạy tiếp. Hôm đó về nhà, người trầy trụa khắp nơi, vậy mà sáng hôm sau mình vẫn xách giày đi chạy. Từ vài chục mét, rồi vài trăm mét, đến vài cây số, cuối cùng mình đã hoàn thành cự ly full marathon”, Nam kể.

Việc chạy bộ giúp Nam cải thiện đáng kể thể lực. Những cơn động kinh từng thường trực cũng thưa dần rồi không còn xuất hiện. Sau nhiều năm phải dùng thuốc, từ nhỏ đến năm lớp 8, Nam dần không còn phụ thuộc vào những viên thuốc ấy. Đó không phải phép màu, mà là kết quả của quá trình kiên trì rèn luyện.

Song song với việc tập luyện thể chất, Nam còn tự tìm cách cải thiện khả năng đọc và nói. Thay vì đọc thầm, cậu tập đọc thành tiếng, cố gắng phát âm rõ ràng rồi từng bước tăng tốc độ. Từ góc sân đến ngoài đồng, Nam luôn mang theo một quyển sách để luyện đọc.

“Nhiều lúc có người nhìn mình, mình kệ, cứ gào lên to hơn. Thấy riết thành quen rồi cũng chẳng ai quan tâm nữa”, Nam cười kể.

Nhờ kiên trì tập luyện, khả năng nói của Nam cải thiện rõ rệt, dù giọng vẫn còn đôi chút ngọng và chậm hơn người bình thường.

Không chỉ thay đổi về thể chất, Hoài Nam còn trưởng thành trong tư duy và xác định con đường học tập cho tương lai. Với cậu, tri thức là chìa khóa để thay đổi cuộc đời và cũng là cách thiết thực nhất để đóng góp cho quê hương.

Lớn lên giữa vùng đất đỏ Tây nguyên, nơi bạt ngàn những vườn cà phê, cao su, điều…, Nam sớm gắn bó với cây cỏ và chứng kiến những tập quán canh tác còn lạc hậu của bà con. Từ thực tế ấy, cậu nuôi mong muốn theo đuổi lĩnh vực nông nghiệp, tìm tòi những phương thức sản xuất hiệu quả hơn để góp sức phát triển quê nhà.

Năm 2021, Hoài Nam thi đỗ ngành nông nghiệp chất lượng cao tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Ngọn lửa tình nguyện

Trong những năm đại học, Nam không chỉ chú trọng học tập mà còn tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng. Cậu từng giữ vai trò Phó chủ nhiệm CLB Sky-Books, Trưởng ban Hậu cần Liên chi hội sinh viên khoa Nông học, cộng tác viên Liên chi Đoàn…

Từ những hoạt động này, Nam có cơ hội góp mặt trong nhiều chương trình tình nguyện như “Áo ấm mùa đông” tại vùng cao Sơn La, Lào Cai; “Tủ sách cộng đồng” ở Lạng Sơn; hỗ trợ các giải chạy tại Cao Bằng, Hà Giang và tham gia những hoạt động thiện nguyện tại Trâu Quỳ (Hà Nội), nơi cậu sinh sống.

Những đóng góp trong học tập và hoạt động xã hội được nhà trường, cộng đồng ghi nhận qua nhiều bằng khen, danh hiệu như Sinh viên 5 tốt cấp học viện, gương thanh niên khuyết tật tiêu biểu năm 2025…

Một dấu mốc đặc biệt đến với Nam vào tháng 10.2025, ngay sau khi tốt nghiệp. Khoa gửi lời mời cậu ở lại công tác tại Trung tâm Sinh thái và Đào tạo nghề thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

“Thầy hỏi mình có muốn ở lại trường công tác không. Lúc đó mình thật sự xúc động, không chỉ vì có cơ hội việc làm mà còn bởi đó là sự ghi nhận của thầy cô đối với năng lực và những nỗ lực của mình trong suốt 4 năm học tập, tham gia hoạt động xã hội”, Nam nhớ lại.

Vì một nền nông nghiệp xanh - bền vững

Trở thành nghiên cứu viên, Nam cùng đồng nghiệp tập trung nghiên cứu, phát triển và nhân rộng công nghệ AWD (tưới ngập khô xen kẽ) đến với nông dân. Đây là phương pháp canh tác lúa hướng đến giảm phát thải khí nhà kính thông qua quản lý nước thông minh.

Thay vì duy trì mực nước ngập trên ruộng trong suốt vụ mùa như phương thức truyền thống, ruộng lúa được để khô tự nhiên đến khi mực nước hạ xuống dưới mặt đất một khoảng nhất định (thường khoảng 15 cm), sau đó mới được bơm nước trở lại.

Đánh giá về hiệu quả của công nghệ này, Nam cho biết: “AWD đã được triển khai tại đồng bằng sông Cửu Long và đồng bằng sông Hồng, mang lại những kết quả tích cực. Người nông dân giảm đáng kể lượng nước tưới và chi phí bơm tát. Đồng thời, phương pháp này còn góp phần bảo vệ môi trường bởi ruộng lúa ngập nước liên tục là một trong những nguồn phát thải khí metan lớn”.

Công việc nghiên cứu không chỉ diễn ra trong phòng thí nghiệm mà còn đòi hỏi những chuyến đi thực địa. Cùng các đồng nghiệp, Nam thường xuyên xuống địa phương khảo sát, lấy mẫu và hướng dẫn nông dân triển khai kỹ thuật. Xuất thân từ gia đình làm nông, cậu không ngại mưa nắng, bùn lầy, sẵn sàng xắn tay lội ruộng hướng dẫn cán bộ địa phương cắm ống theo dõi, lắp đặt hệ thống đo đạc hoặc kiên nhẫn chờ cả ngày để lấy mẫu khí, phục vụ phân tích mức độ giảm phát thải.

Từ công việc hiện tại, Nam tiếp tục nuôi ước mơ góp sức xây dựng nền nông nghiệp Việt Nam xanh, bền vững. Mong muốn ấy không chỉ dừng lại ở cây lúa mà còn hướng đến việc cải tiến giống và phương thức canh tác các loại cây công nghiệp tại Tây nguyên, nơi cậu sinh ra và lớn lên.

Tờ giấy xác nhận khuyết tật vẫn được Hoài Nam cất giữ cùng những giấy khen, bằng khen mà cậu đã nhận được. Với Nam, đó không phải là dấu mốc nhắc về những giới hạn của bản thân, mà là lời nhắc phải luôn kiên trì với những điều mình đã chọn.

“Đó là lời nhắc nhở mình mỗi ngày phải cố gắng, kiên trì theo đuổi những gì đặt để nơi tim. Bởi chỉ cần không bỏ cuộc, con người luôn có thể vượt qua chính mình”, chàng nghiên cứu viên trẻ tâm niệm.

Mời tham gia cuộc thi Sống đẹp lần VI, với tổng giải thưởng 400 triệu đồng

Bước sang mùa thứ VI với chủ đề Hành trình không giới hạn, cuộc thi Sống đẹp do Báo Thanh Niên tổ chức tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm và tôn vinh những giá trị tốt đẹp trong đời sống hằng ngày. Cuộc thi bao gồm hạng mục Bài viết (ký sự, phóng sự, ghi chép) cùng hạng mục Ảnh với tổng giá trị giải thưởng là 400 triệu đồng.

Bài dự thi gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc gửi bằng đường bưu điện về Tòa soạn Báo Thanh Niên: 268 - 270 Nguyễn Đình Chiểu, P.Xuân Hòa, TP.HCM (ngoài bì thư ghi rõ: Bài viết tham dự cuộc thi SỐNG ĐẸP lần VI - 2026. Lưu ý chỉ áp dụng cho hạng mục dự thi Bài viết).

Thời hạn gửi tác phẩm dự thi: đến hết ngày 31.10.2026.

Xem chi tiết thể lệ cuộc thi tại thanhnien.vn