Giải trình các ý kiến đại biểu nêu tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội của Quốc hội sáng nay 31.10, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết, có một số vấn đề mà các đại biểu nêu, chuyên gia kinh tế, đại diện Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) khi làm việc với Ngân hàng Nhà nước cũng tỏ ra quan ngại. Ví dụ như tỷ lệ dư nợ tín dụng trên GDP; tiền gửi chủ yếu ngắn hạn nhưng cho vay trung và dài hạn nhiều, vấn đề thanh khoản.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn giải trình các ý kiến đại biểu nêu
ẢNH: TRỌNG HẢI
Tuy nhiên, thực tiễn chỉ đạo, điều hành của Ngân hàng Nhà nước nhận thấy, đối với Việt Nam có những nét rất riêng.
Ví dụ, tiền gửi ngắn hạn hiện chiếm đến 80% tổng tiền gửi. Tiền gửi của cá nhân, thông thường nếu là ngắn hạn thì được coi là không ổn định. Tuy nhiên, người dân gửi ngắn hạn nhưng trên thực tế lại để rất dài hạn, quay vòng. "Như vậy, nguồn tiền gửi này cũng mang tính ổn định", ông Phạm Đức Ấn nói.
Ngoài ra, các ngân hàng thương mại huy động vốn ngắn hạn thì lãi suất thấp hơn. Điều đó quay trở lại hỗ trợ để giảm lãi suất cho vay.
Ở góc độ tại sao tiền gửi của người dân vẫn vào hệ thống ngân hàng nhiều, Thống đốc lý giải: "Bởi vì cơ bản người dân vẫn tin vào hệ thống ngân hàng. Sau này, khi thị trường vốn phát triển, có sức hấp dẫn hơn, bảo đảm tính an toàn để người dân có thể đầu tư vào thì chắc chắn sự cân bằng sẽ khác đi".
Trên thực tế, đến thời điểm này, trong điều hành chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước vẫn theo đuổi mục tiêu bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, kiểm soát tỷ giá, đóng góp hỗ trợ tăng trưởng.
Về tìm kiếm điểm cân bằng, theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, chắc chắn Ngân hàng Nhà nước cùng các tổ chức sẽ triển khai, nhưng sẽ không có một điểm cân bằng theo công thức. "Chúng tôi sẽ thông qua điều hành để làm tốt nội dung này", ông Ấn khẳng định.
Đối với tín dụng, theo Thống đốc, Ngân hàng Nhà nước muốn kiểm soát và lâu nay cũng kiểm soát rất tốt. Thời gian vừa qua, tăng trưởng tín dụng mới đạt khoảng 12,27%, qua đó cũng kiểm soát được lãi suất.
"Lãi suất huy động tăng cao hơn so với lãi suất cho vay. Lãi suất huy động tăng hơn 1,42%, nhưng lãi suất cho vay chỉ tăng 0,99%. Như vậy, chênh lệch giữa lãi suất huy động và lãi suất cho vay đang thu hẹp. Đặc biệt, đối với tín dụng bất động sản, chúng tôi kiểm soát để bảo đảm tăng trưởng. Hiện nay, mức tăng trưởng tín dụng bất động sản là 9,84%, thấp hơn so với tăng trưởng chung của nền kinh tế", ông Phạm Đức Ấn nói.
Không thể có chuyện một bảng cân đối để thanh toán thuế, một để đi vay ngân hàng
Liên quan khía cạnh tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết, hiện nay, trong hơn 20,87 triệu tỉ đồng dư nợ tín dụng, có đến 77,4% dành cho sản xuất, kinh doanh. Trong đó, hơn 4 triệu tỉ đồng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Vừa qua, Ngân hàng Nhà nước đã làm việc, có hội nghị với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa để bàn chuyện làm thế nào giảm lãi suất, tăng khả năng tiếp cận vốn, đặc biệt là cho vay theo hướng liên quan nhiều hơn đến khả năng thực tế của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, dẫn lại tờ trình về dự án luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Thống đốc Phạm Đức Ấn cũng nhấn mạnh, phần đánh giá những hạn chế của doanh nghiệp nhỏ và vừa dẫn đến khả năng tiếp cận vốn tín dụng thấp có đề cập, quy mô vốn nhỏ, sức chống chịu yếu, phương án kinh doanh thường xuyên biến động, thông tin tài chính chưa thực sự minh bạch.
Theo ông, doanh nghiệp nhỏ và vừa phải làm thế nào để hoạt động minh bạch hơn, không thể có chuyện có 2 bảng cân đối: một bảng cân đối dùng để thanh toán thuế, một bảng dùng để đi vay ngân hàng.
Khi đã minh bạch tất cả hoạt động thì ngân hàng sẽ có điều kiện xem xét cụ thể "sức khỏe" của doanh nghiệp, để các tổ chức tín dụng tiếp cận và cho vay. "Ngân hàng Nhà nước sẽ khuyến khích vấn đề này, đặc biệt là tạo cơ sở pháp lý để các tổ chức tín dụng yên tâm trong việc cho vay", Thống đốc Phạm Đức Ấn khẳng định.