Chế độ ăn cho người suy thận

Suy thận làm giảm khả năng lọc và đào thải các sản phẩm chuyển hóa của cơ thể. Chế độ ăn là một phần quan trọng giúp kiểm soát bệnh, hạn chế rối loạn điện giải, huyết áp và tình trạng ứ dịch. Theo bác sĩ Hồ Mạnh Linh, khoa Nội thận - Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, người bệnh không nên tự kiêng khem quá mức mà cần xây dựng khẩu phần dựa trên chức năng thận, kết quả xét nghiệm và phương pháp điều trị.

Kiểm soát lượng đạm

Ở một số người bệnh thận mạn chưa lọc máu, chế độ ăn giảm đạm ở mức phù hợp có thể giúp giảm lượng chất thải do chuyển hóa protein, từ đó giảm gánh nặng cho thận. Tuy nhiên, giảm đạm quá mức có thể khiến người bệnh thiếu năng lượng, mất khối cơ và suy dinh dưỡng.

Người đang chạy thận nhân tạo lại có nhu cầu protein cao hơn do một phần acid amin và protein có thể bị mất trong quá trình lọc máu. Vì vậy, lượng đạm cần được cá thể hóa thay vì áp dụng một mức chung cho tất cả người bệnh.

Ăn nhạt

Kiểm soát muối giúp hạn chế giữ nước và hỗ trợ kiểm soát huyết áp, đặc biệt ở người có tình trạng phù hoặc tăng huyết áp. Người bệnh nên giảm các món nhiều muối và ưu tiên thực phẩm tươi thay vì đồ chế biến sẵn. Hạn chế nước chấm và đọc nhãn thực phẩm để kiểm soát lượng natri đưa vào cơ thể.

Theo dõi kali

Kali là khoáng chất cần thiết cho hoạt động của cơ và tim, nhưng khi chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể đào thải kali kém, dẫn đến tăng kali máu. Tình trạng này nếu nặng có thể gây rối loạn nhịp tim.

Tuy nhiên, không phải người suy thận nào cũng cần kiêng nhiều thực phẩm giàu kali. Việc hạn chế kali nên dựa trên kết quả xét nghiệm và hướng dẫn của bác sĩ. Tự loại bỏ quá nhiều rau quả khỏi khẩu phần có thể khiến chế độ ăn mất cân đối.

Kiểm soát phospo

Khi chức năng thận giảm, phospho có thể tích tụ trong máu và gây rối loạn chuyển hóa khoáng chất, ảnh hưởng đến xương và mạch máu. Người bệnh nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đặc biệt những sản phẩm có chứa các chất phụ gia phosphat.

Bác sĩ có thể chỉ định thuốc gắn phosphat nếu cần. Do đó, người bệnh không nên tự loại bỏ hoàn toàn các thực phẩm giàu dinh dưỡng vì lo ngại phospho mà cần được hướng dẫn theo kết quả xét nghiệm.

Ưu tiên thực phẩm tươi

Bữa ăn của người suy thận nên ưu tiên thực phẩm tươi, ít chế biến, kết hợp tinh bột, rau quả và nguồn đạm phù hợp với nhu cầu. Trứng, cá hoặc thịt có thể được lựa chọn tùy lượng đạm mà bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị.

Với rau quả, người bệnh không nên tự lập danh sách "được ăn" hay "phải kiêng" cố định. Lựa chọn thực phẩm cần dựa vào nồng độ kali trong máu, giai đoạn bệnh và các bệnh lý đi kèm.

Lượng nước tùy giai đoạn

Người suy thận không phải lúc nào cũng cần uống thật nhiều nước. Khi chức năng thận suy giảm nặng, đặc biệt ở người tiểu ít hoặc chạy thận, lượng nước đưa vào cần được kiểm soát để tránh ứ dịch, phù và khó thở.

Ngược lại, một số người vẫn có lượng nước tiểu tốt và không cần hạn chế nước quá mức. Bác sĩ căn cứ vào lượng nước tiểu, cân nặng, tình trạng phù, huyết áp và phương pháp điều trị để đưa ra lượng dịch phù hợp.

Bác sĩ Linh khuyến cáo người suy thận không nên tự áp dụng chế độ ăn kiêng hoặc loại bỏ nhiều nhóm thực phẩm cùng lúc. Ăn đủ năng lượng, kiểm soát các chất cần thiết và duy trì cân nặng phù hợp để hạn chế suy dinh dưỡng, duy trì sức khỏe và hỗ trợ quá trình điều trị lâu dài.

Thu Giang