Tọa đàm Bảo vệ Quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân trên không gian số: Thách thức pháp lý và trách nhiệm của thế hệ trẻ do Đoàn Thanh niên MTTQ, các đoàn thể Trung ương và Đoàn Thanh niên Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp tổ chức nhân Ngày Pháp luật Việt Nam được tổ chức ngày 9/11 tại Hà Nội.
Tại tọa đàm, bên cạnh việc phân tích các quy định pháp luật về bảo vệ quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân trong kỷ nguyên số; làm rõ quyền, nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân khi thu thập, xử lý và sử dụng thông tin, các diễn giả tập trung phân tích những tình huống liên quan đến việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và nguy cơ dữ liệu cá nhân bị khai thác ngoài mục đích ban đầu.
TS. Trương Huỳnh Nga - giảng viên Khoa Luật tư, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội đưa ra tình huống sinh viên tải ảnh chân dung lên ứng dụng AI để chỉnh sửa ảnh tốt nghiệp, nhưng vài tháng sau, hình ảnh bất ngờ xuất hiện trong quảng cáo dịch vụ khác.
Việc người dùng đồng ý tải ảnh lên ứng dụng chỉ có giá trị trong phạm vi mục đích đã xác định, không đồng nghĩa với việc cho phép nền tảng tùy ý sử dụng hình ảnh vào các hoạt động thương mại khác.
"Bất kỳ tổ chức, cá nhân nào muốn sử dụng dữ liệu cá nhân đều phải có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu. Tuy nhiên, đồng ý với mục đích nào thì chỉ được sử dụng dữ liệu trong phạm vi đó, chứ không phải một lần bấm đồng ý là chấp thuận tất cả. Vì vậy, khi thực hiện bất kỳ hành vi đồng ý nào, người dùng cần xem xét kỹ mục đích và phạm vi sử dụng dữ liệu cá nhân của mình", TS. Trương Huỳnh Nga nêu.
Chuyên gia cho rằng, việc đưa các điều khoản vào hợp đồng mẫu để mặc nhiên sử dụng hình ảnh cá nhân cho mục đích quảng cáo, khi chưa có sự đồng ý riêng của người dùng, là hành vi có dấu hiệu trái quy định pháp luật. Người có dữ liệu bị khai thác sai mục đích có quyền yêu cầu đơn vị liên quan kiểm soát, thu hồi sản phẩm quảng cáo vi phạm.
Một nguy cơ khác là việc tự ý trích xuất hình ảnh, giọng nói từ video của người khác để tạo video AI phục vụ quảng cáo. Liên quan đến trường hợp này, TS. Trương Huỳnh Nga nhấn mạnh, việc gắn nhãn video do AI tạo ra không làm cho hành vi này trở nên hợp pháp. Vấn đề cốt lõi là người có hình ảnh, giọng nói chưa đồng ý cho bên khác khai thác dữ liệu cá nhân vào mục đích quảng cáo.
"Mỗi khi đồng ý hoặc cung cấp thông tin cho một ứng dụng, cá nhân, cơ quan, tổ chức, cần tìm hiểu dữ liệu sẽ được lưu giữ, sử dụng như thế nào, trong phạm vi nào và có thực sự cần thiết hay không", TS. Trương Huỳnh Nga cho biết.
Sinh viên mắc bẫy lừa đảo do quá tự tin vào vốn hiểu biết của mình về các vấn đề xã hội?
Bên cạnh những rủi ro từ công nghệ, chuyên gia cũng cảnh báo sinh viên về các thủ đoạn lừa đảo giả danh cơ quan công an, các cơ quan quản lý để thao túng tâm lý, chiếm đoạt tài sản.
Tại tọa đàm, một sinh viên Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội kể lại việc mình từng bị lừa hết tiền trong tài khoản bằng thủ đoạn giả danh công an. Nam sinh cho biết đầu tháng 10 đã nhận cuộc gọi từ người tự xưng là công an, thông báo em bị tình nghi liên quan đến một vụ lừa đảo tiền bạc.
Lo sợ khi bị thông báo liên quan đến một vụ lừa đảo tiền bạc, em mất bình tĩnh và làm theo hướng dẫn của đối tượng. Chỉ khi tỉnh táo lại, nam sinh mới nhận ra mình đã mắc bẫy, bị chiếm đoạt toàn bộ số tiền trong tài khoản, dù thủ đoạn này nhiều lần được cảnh báo.
ThS. Phạm Văn Chính - giảng viên Khoa Luật tư, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội lưu ý, các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, vì vậy, khi nhận được yêu cầu bất thường, người trẻ cần bình tĩnh kiểm chứng, ưu tiên làm việc trực tiếp tại trụ sở cơ quan chức năng hoặc qua văn bản chính thức bằng giấy và có dấu đỏ.
Chị Hứa Thanh Hoa - Bí thư Đoàn Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến sinh viên dễ chủ quan trước các rủi ro là quá tự tin vào vốn hiểu biết của bản thân, đồng thời có xu hướng tìm kiếm thông tin trên Google hoặc hỏi AI như ChatGPT, Gemini... rồi mặc nhiên tin vào câu trả lời.
“Các thầy cô và chúng tôi đều khuyến khích sinh viên chủ động đặt câu hỏi, trước hết là với những người gần gũi như thầy cô. Điều quan trọng là khi có sự kết nối và tương tác trong cộng đồng, giữa người với người, chúng ta nên trao đổi, kiểm chứng thông tin thay vì phụ thuộc vào những nguồn chưa thể xác định có cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác hay không”, chị Hứa Thanh Hoa nói.