Trong Nghị quyết phiên họp chuyên đề pháp luật ngày 18/9, Chính phủ đồng thời nhấn mạnh giữ quy định bắt buộc công chứng giao dịch đất đai còn đảm bảo phù hợp với pháp luật chuyên ngành về công chứng.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật Đất đai (sửa đổi), được giao tiếp thu chỉ đạo nêu trên và bổ sung vào dự luật.
Luật Đất đai hiện hành yêu cầu hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực.
Tuy nhiên, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi trình Quốc hội tháng 8 không còn nội dung này, chỉ quy định các điều kiện thực hiện quyền của người sử dụng đất như có giấy chứng nhận, đất không tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết, quyền sử dụng đất không bị kê biên.
Bất động sản khu Đông TP HCM với các dự án chung cư, đất nền, nhà phố, tháng 8/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị xem xét thận trọng, đánh giá đầy đủ tác động xã hội và nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn pháp lý trong giao dịch đất đai, khi bỏ quy định bắt buộc công chứng. Lý do bởi công chứng viên ngoài xác thực thông tin về nhân thân và tài sản, còn kiểm tra năng lực hành vi, sự tự nguyện của các bên.
Luật Công chứng quy định những giao dịch quan trọng, cần mức độ an toàn pháp lý cao, phải được luật hoặc nghị định quy định bắt buộc công chứng. Vì vậy, nếu dự thảo Luật Đất đai không đề cập, quá trình áp dụng có thể phát sinh cách hiểu khác nhau và thiếu cơ sở trích lục.
Đồng thời, đất đai là tài sản đặc biệt, có giá trị lớn, ảnh hưởng đến nhiều chủ thể và lợi ích xã hội. Bỏ quy định công chứng bắt buộc khỏi luật có thể dẫn đến tăng chi phí xã hội nếu giao dịch bị vô hiệu hoặc xảy ra gian lận, tranh chấp.
Giải trình, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết công chứng giao dịch đất đai là thủ tục hành chính nên không nhất thiết phải quy định trong luật. Nội dung này sẽ được đưa vào nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai.
Tại Nghị quyết, Chính phủ lưu ý, dự án Luật Đất đai (sửa đổi) đặc biệt quan trọng, tác động trực tiếp, sâu rộng đến đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, được nhân dân, doanh nghiệp đặc biệt quan tâm.
Vì vậy, Chính phủ yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường bổ sung, hoàn thiện nội dung về tiêu chí khung, nguyên tắc, cơ chế xác định, kiểm tra, giám sát việc quyết định giá đất. Chính sách về giá đất, vai trò của Nhà nước điều tiết, quản lý, quyết định giá đất cần làm rõ.
Tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với sản xuất kinh doanh, đất phát triển nhà ở, cho thuê; cơ chế tài chính xử lý chênh lệch địa tô, xử lý đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng; tiêu chí cụ thể xác định các loại đất này cũng phải đề cập trong dự thảo.
Cơ quan soạn thảo bổ sung cơ chế phòng ngừa hành vi tham nhũng, tiêu cực, trục lợi chính sách bồi thường, tái định cư, xây dựng trái phép; cơ chế đặc thù xử lý dứt điểm dự án tồn đọng, kéo dài.
Cơ sở dữ liệu đất đai sẽ sớm hoàn thiện, kết nối thông tin theo nguyên tắc minh bạch tối đa nhằm thúc đẩy giao dịch bất động sản.
Chính phủ nhấn mạnh dự luật phải đơn giản thủ tục hành chính theo nguyên tắc một đầu mối, một cửa; đăng ký bắt buộc về quyền sử dụng đất và mọi biến động đất đai.
Bộ Công an, Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng được giao lấy ý kiến nhân dân qua hệ thống VNeID với dự án Luật Đất đai, Nhà ở, Kinh doanh bất động sản.
Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng được giao chỉ đạo hoàn thiện dự án Luật Đất đai sửa đổi. Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường sẽ thừa ủy quyền Thủ tướng, thay mặt Chính phủ ký tờ trình Quốc hội về dự án luật này tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa 16.
Vũ Tuân