Một phần công trình vi phạm đã được chủ nhân căn biệt thự tự nguyện tháo dỡ nhưng phần chính vẫn còn nguyên - Ảnh: THANH HUYỀN
Tự tháo dỡ một phần vì "quá mệt mỏi"
Ngày 16-10, ông Hồ An Tập (43 tuổi, ngụ khóm 6, phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau) - chủ nhân căn biệt thự tự nhận là "đẹp nhất Cà Mau" - đã gần như hoàn thiện việc tháo dỡ một số công trình trong phần diện tích hơn 2.200m2 (công trình xây dựng vi phạm trên đất nuôi trồng thủy sản).
Phần diện tích tự tháo dỡ là dãy nhà dùng làm công ty, có kết cấu móng bê tông cốt thép, tường gạch và mái lợp tôn (không phải phần chính của căn biệt thự).
Chia sẻ về việc này, ông Tập cho biết vụ việc kéo dài từ năm 2022 đến nay khiến ông quá mệt mỏi.
Gia đình hiện gặp khó khăn về kinh tế, không đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước khi số tiền chuyển mục đích sử dụng đất lên đến hơn 8 tỉ đồng.
"Trước mắt, tôi tháo dỡ một phần diện tích vi phạm để trả lại hiện trạng ban đầu vì không có tiền chuyển đổi mục đích sử dụng cho toàn bộ khu đất.
Tôi mong cơ quan chức năng tạo điều kiện cho chuyển đổi phần biệt thự trên phần đất hơn 180m²", ông Tập trải lòng.
Trước đó, công trình của ông Tập được xác định xây dựng trái phép trên tổng diện tích 3.600m² đất nuôi trồng thủy sản. Trong đó, cơ quan chức năng xác định 1.303m² không phù hợp quy hoạch nên buộc khôi phục hiện trạng ban đầu; 2.261m² được cho phép tồn tại nhưng phải thực hiện nghĩa vụ tài chính chuyển mục đích sử dụng đất với số tiền hơn 8,4 tỉ đồng.
Do không đủ khả năng nộp khoản tiền sử dụng đất này, ông Tập từng rao bán căn biệt thự với giá hơn 50 tỉ đồng, đồng thời từng nộp đơn khởi kiện hành chính UBND TP Cà Mau (cũ) nhưng sau đó đã rút đơn.
Gia đình ông cũng đề nghị cơ quan chức năng gỡ phong tỏa tài khoản thuế để có điều kiện xử lý các khoản nợ khác.
Trong đơn gửi UBND tỉnh Cà Mau mới đây, ông Tập tha thiết đề nghị các cơ quan chuyên môn kiểm tra, xác định rõ ranh giới, diện tích.
Ông bày tỏ mong muốn được hướng dẫn chuyển mục đích sử dụng đất đối với phần diện tích hơn 180m² nơi căn biệt thự tọa lạc để công trình có cơ sở tồn tại hợp pháp, đồng thời cam kết chấp hành tháo dỡ, di dời các hạng mục không phù hợp quy hoạch trên các phần đất còn lại.
Từ tự ý xây dựng đến các rắc rối về pháp lý
Căn biệt thự của ông Hồ An Tập được khởi công xây dựng vào năm 2022. Khi hoàn thiện, ông Tập đăng tải hình ảnh, phát trực tiếp trên mạng xã hội và tự nhận đây là công trình "đẹp nhất Cà Mau".
Qua kiểm tra, UBND TP Cà Mau (cũ) xác định toàn bộ công trình xây không phép trên đất nuôi trồng thủy sản nên đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 22,5 triệu đồng, yêu cầu khôi phục hiện trạng ban đầu.
Tuy nhiên, quá trình xử lý sau đó kéo dài và liên tục thay đổi phương án xử lý khiến dư luận không khỏi băn khoăn. Ban đầu là quyết định tháo dỡ, sau đó chính quyền địa phương lại điều chỉnh quy hoạch, cho phép công trình được tồn tại nếu chủ sở hữu hoàn thành nghĩa vụ tài chính.
Đến nay, khi ông Tập cho rằng không đủ tiền đóng thuế, vụ việc lại được chính gia chủ đẩy về hướng tự tháo dỡ một phần vi phạm và tiếp tục xin chuyển đổi "một ít" diện tích.
Sau 4 năm xây dựng thì một phần công trình xây dựng trái phép trên đất nuôi trồng thủy sản mới được tháo dỡ - Ảnh: THANH HUYỀN
Nói về khía cạnh pháp lý của việc khôi phục hiện trạng đất và xin chuyển đổi "một ít" diện tích vi phạm, một lãnh đạo Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau phân tích: "Theo quy định của pháp luật thì chưa có tiền lệ trường hợp tỉnh cho chuyển đổi mục đích sử dụng khu đất nhưng chủ sở hữu lại không đóng thuế mà lại đi khôi phục tình trạng ban đầu của đất.
Theo quy định, nếu trường hợp khôi phục tình trạng ban đầu của đất là phải đưa về hiện trạng ao đìa nuôi trồng thủy sản, chứ không phải đất nền như vậy. Căn cứ theo quy định, trường hợp này chủ sở hữu phải đóng thuế chuyển đổi mục đích sử dụng đất, nếu không đóng thuế thì phải cưỡng chế thu hồi tài sản và bán để đóng tiền chậm nộp".
Ở góc độ quản lý địa phương, trong buổi tiếp công dân, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời cho biết sau khi nghe ý kiến của công dân và các cơ quan liên quan, địa phương đã vận dụng các quy định pháp luật theo hướng có lợi cho công dân bằng giải pháp không tháo dỡ toàn bộ căn nhà, cho phép khắc phục thông qua việc thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai.
Lãnh đạo UBND tỉnh khẳng định đây là cách giải quyết mang tính nhân văn, hợp tình, hợp lý nhưng vẫn phải bảo đảm đúng quy định của pháp luật.
Căn biệt thự nằm cách không xa các cơ quan nhà nước của tỉnh Cà Mau, quy mô xây dựng hoành tráng, kéo dài suốt nhiều tháng trời nhưng chính quyền cơ sở lại không kịp thời phát hiện, ngăn chặn ngay từ khi mới làm móng. Sự tự ý của công dân chỉ có thể diễn ra khi công tác kiểm tra, giám sát ở cơ sở còn lơi lỏng.
Vụ việc căn biệt thự "đẹp nhất Cà Mau" là bài học sâu sắc cho công tác quản lý đô thị và đất đai. Việc xử lý không chỉ cần tính nhân văn, tạo điều kiện cho người dân khắc phục hậu quả phù hợp với hoàn cảnh thực tế, mà quan trọng hơn hết là phải bảo đảm sự thượng tôn pháp luật, tính công bằng và kỷ cương trong quản lý nhà nước.
Sự việc chủ nhân "biệt thự đẹp nhất Cà Mau" buộc phải tự tháo dỡ một phần công trình vi phạm là minh chứng nhãn tiền cho hệ lụy của việc xem thường kỷ cương pháp luật về đất đai và xây dựng. Vụ việc đặt ra hai vấn đề: sự "liều lĩnh" của chủ đầu tư và sự buông lỏng của cơ quan quản lý nhà nước.
Thứ nhất, đối với người dân, tư duy xây dựng theo kiểu "sự đã rồi" để xin tồn tại cần phải được loại bỏ hoàn toàn. Hành vi xây biệt thự trên đất nuôi trồng thủy sản vi phạm nghiêm trọng Điều 10 Nghị định 123 năm 2024 (thời điểm xây dựng áp dụng Nghị định 91 năm 2019) về tự ý chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp.
Ngay cả khi vị trí đất may mắn phù hợp quy hoạch và được xem xét cho tồn tại theo khoản 5, Điều 5 Nghị định này cùng Điều 84 Nghị định 16 năm 2022, chủ công trình vẫn phải chịu nghĩa vụ tài chính cùng các thủ tục để hợp thức hóa. Việc phải đập bỏ công trình vì không kham nổi hơn 8 tỉ đồng tiền sử dụng đất nộp ngân sách là một bài học đau xót.
Thứ hai, đối với các cán bộ, công chức và cơ quan quản lý hành chính nhà nước, một công trình lớn thi công rầm rộ suốt nhiều tháng trời không thể "vô hình" trước mắt lực lượng chính quyền cơ sở.
Luật sư Huỳnh Văn Nông - Đoàn luật sư TP.HCM
Chủ biệt thự 'đẹp nhất Cà Mau' bắt đầu tháo dỡ công trình vi phạmSáng 9-10, ông Hồ An Tập - chủ căn biệt thự từng tự nhận 'đẹp nhất Cà Mau' - bắt đầu tháo dỡ khoảng 400m² công trình xây dựng vi phạm trên đất nuôi trồng thủy sản tại phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau.