Khách hàng mua iPhone 18 và phụ kiện tại cửa hàng TopZone - Ảnh: ĐỨC THIỆN
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Vlad Savin, Giám đốc Khối Thị trường & Tăng trưởng - Khu vực ASEAN của Acclime, nhận định chu kỳ sản phẩm tiếp theo của Apple có thể mang lại lợi ích cho Việt Nam, khi Việt Nam đã trở thành một cứ điểm sản xuất quan trọng đối với nhiều sản phẩm ngoài iPhone.
"Tôi nhìn nhận chu kỳ sản phẩm tiếp theo của Apple không đơn thuần là một cú hích xuất khẩu nhất thời, mà còn là cơ hội để củng cố nền tảng công nghiệp của Việt Nam", ông Savin nêu.
Không chỉ là cơ hội xuất khẩu nhiều hơn
Khoảng 20% sản lượng iPad và một tỉ trọng lớn hoạt động lắp ráp thiết bị đeo của Apple hiện có liên quan đến Việt Nam. Hoạt động sản xuất AirPods, Apple Watch, MacBook và Mac mini cũng tiếp tục mở rộng thông qua các nhà cung ứng như Luxshare, GoerTek và Foxconn.
Trước thực tế này, ông Savin nhận định một chu kỳ sản phẩm mạnh hơn trước hết sẽ giúp tăng công suất sử dụng của các nhà máy, thúc đẩy xuất khẩu, logistics và việc làm. Quan trọng hơn, điều này có thể đẩy nhanh đầu tư vào hệ sinh thái sản xuất tại Việt Nam.
Nhu cầu tuyển dụng ngày càng tăng của Apple đối với các vị trí về kỹ thuật sản xuất, chất lượng nhà cung ứng, tự động hóa, logistics và triển khai sản phẩm mới cho thấy Việt Nam đang chuyển từ hoạt động lắp ráp cơ bản sang một nền tảng sản xuất có mức độ phức tạp cao hơn. Kế hoạch đầu tư quy mô lớn của Luxshare tại Bắc Ninh và Nghệ An cũng cho thấy xu hướng này.
Tuy nhiên, tác động sẽ cần được đánh giá dựa trên giá trị gia tăng và dòng vốn đầu tư, thay vì chỉ nhìn vào kim ngạch xuất khẩu. Hoạt động lắp ráp điện tử có biên lợi nhuận nội địa tương đối mỏng, trong khi một phần đáng kể linh kiện và máy móc vẫn được nhập khẩu.
Ông Vlad Savin, Giám đốc Khối Thị trường & Tăng trưởng - Khu vực ASEAN của Acclime - Ảnh: NVCC
Nửa đầu năm 2026 cho thấy điều này khi Việt Nam ghi nhận dòng thương mại tăng mạnh nhưng đồng thời có mức thâm hụt thương mại 16,65 tỉ USD.
Chuyên gia từ Acclime nhận định một phần nguyên nhân là do máy móc, linh kiện và nguyên vật liệu được nhập khẩu trước khi hàng thành phẩm được xuất đi.
Đóng góp của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo vào tăng trưởng kinh tế do đó được cho là một chỉ báo có ý nghĩa hơn để đánh giá lợi ích thực tế.
Theo Cục Thống kê, ngành chế biến, chế tạo đóng góp khoảng 33% vào mức tăng trưởng trong nửa đầu năm 2026.
"Đối với cán cân thanh toán, một chu kỳ sản xuất đạt đỉnh ban đầu có thể làm tăng nhu cầu nhập khẩu trước khi xuất khẩu bắt kịp.
Về lâu dài, lợi ích sẽ lớn hơn nếu doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng ở cấp độ nhà cung ứng cấp 2 và cấp 3, qua đó giữ lại nhiều giá trị hơn trong nước", chuyên gia này nêu.
Theo ông Savin, việc đẩy nhanh hoàn thuế VAT, duy trì thủ tục hải quan có tính dự báo cao, nâng cao kỹ năng kỹ thuật và phát triển thêm các nhà cung ứng trong nước sẽ quyết định Việt Nam có thể giữ lại bao nhiêu giá trị từ cơ hội này.
Từ cứ điểm sản xuất đến nền kinh tế công nghệ
Ông Savin cho rằng cơ hội lớn nhất không đơn giản nằm ở việc Samsung, Apple hay NVIDIA đẩy mạnh hoạt động R&D tại Việt Nam, mà ở khả năng doanh nghiệp và người lao động Việt Nam học hỏi từ sự hiện diện đó và cùng vươn lên trong chuỗi giá trị.
Điều này đã bắt đầu diễn ra trong những năm gần đây. Samsung đã xây dựng một trung tâm R&D quy mô lớn tại Hà Nội và tăng cường hợp tác với các trường đại học Việt Nam. NVIDIA đang làm việc với hơn 100 startup AI và 65 trường đại học. Apple cũng mở rộng đào tạo cho lao động tại các nhà cung ứng về sản xuất thông minh, robot và tự động hóa.
Những hoạt động này tạo cơ hội để người lao động và doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận cách các tập đoàn công nghệ hàng đầu phát triển sản phẩm, quản lý chất lượng và giải quyết các vấn đề kỹ thuật.
Hiệu ứng lan tỏa trước hết có thể đến từ con người. Các kỹ sư được đào tạo tại các tập đoàn đa quốc gia sau đó có thể chuyển sang doanh nghiệp trong nước hoặc tự thành lập doanh nghiệp.
Các nhà cung ứng Việt Nam cũng có thể học cách đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về kiểm thử, kiểm soát chất lượng, tự động hóa và sản xuất. Các trường đại học sẽ hưởng lợi khi nghiên cứu được gắn với những vấn đề thực tế của công nghiệp, thay vì chủ yếu dừng ở nghiên cứu học thuật.
Tuy nhiên, sự hiện diện của các trung tâm R&D không đồng nghĩa Việt Nam sẽ tự động trở thành một trung tâm công nghệ. Thách thức lớn hơn nằm ở việc xây dựng các mối liên kết xung quanh những trung tâm này.
Doanh nghiệp Việt Nam cần có khả năng làm việc trực tiếp với các tập đoàn đa quốc gia và đảm nhận những công việc đòi hỏi năng lực cao hơn.
Các trường đại học cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp, trong khi các nhà nghiên cứu cần được tiếp cận tốt hơn với thiết bị, dữ liệu, năng lực tính toán và nguồn tài trợ. Các startup cũng cần một lộ trình rõ ràng hơn từ nghiên cứu đến sản phẩm thương mại.
Nhân lực sẽ đóng vai trò then chốt, nhưng môi trường kinh doanh cũng quan trọng không kém. Doanh nghiệp cần có khả năng ra quyết định, đầu tư, tuyển dụng nhân sự có kỹ năng và mở rộng quy mô mà không gặp quá nhiều trở ngại.
Cuối cùng, theo ông Savin, thành công không nên được đo bằng số lượng nhà máy Việt Nam thu hút được, mà bằng lượng công nghệ, năng lực kỹ thuật và tài sản trí tuệ do người Việt Nam tạo ra xung quanh những nhà máy đó.
Đây là điều có thể đưa Việt Nam từ một cứ điểm sản xuất trở thành một nền kinh tế công nghệ.
Việt Nam là cứ điểm sản xuất AirPods của Apple
Theo số liệu được Wall Street Journal dẫn từ Business of Apps, Apple bán khoảng 80 triệu AirPods trong năm 2025.
Riêng quý 2-2026, số liệu từ hãng nghiên cứu thị trường Omdia cho thấy Apple xuất xưởng 16,8 triệu thiết bị TWS (tai nghe không dây hoàn toàn).
Trong chuỗi sản xuất AirPods, Việt Nam hiện giữ vai trò lớn. Theo dữ liệu từ dịch vụ Wearable 360 của Smart Analytics Global (SAG), Việt Nam chiếm 62% lượng AirPods được sản xuất trên toàn cầu trong quý 1-2026, so với 34% tại Trung Quốc và 4% tại Ấn Độ.
Người Việt đặt mua gần 300.000 đơn hàng iPhone 18
Thị trường bán lẻ thiết bị di động trong nước vừa khép lại tuần đầu mở bán thế hệ iPhone 18 với những con số tiêu thụ chưa từng có.
Báo cáo từ các đại lý ủy quyền chính hãng của Apple (AAR) tại Việt Nam cho thấy tổng lượng khách hàng đăng ký và đặt cọc cho toàn bộ dải sản phẩm mới đã chạm mốc xấp xỉ 300.000 đơn hàng, phản ánh sức mua vượt bậc ở phân khúc điện thoại thông minh cao cấp
Hàng chục ngàn iPhone 18 đã đến tay khách Việt chỉ sau 3 ngày, màu máy nào áp đảo?Sau 3 ngày chính thức lên kệ tại thị trường Việt Nam, các chuỗi bán lẻ ủy quyền của Apple ghi nhận hàng chục ngàn chiếc iPhone 18 series đã được bàn giao đến tay người dùng.