Việc sắp xếp tổ chức bộ máy, triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, điều hành và phối hợp công việc. Trong đó, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số cần hướng tới giải quyết những vướng mắc trong vận hành, giảm công việc thủ công, nâng cao trách nhiệm của từng cơ quan, cá nhân và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Chương trình cải cách hành chính trong các cơ quan Đảng giai đoạn 2026–2030, ban hành kèm Quyết định số 495-QĐ/TW ngày 20/10/2026 của Ban Bí thư, xác định rõ định hướng chuyển trọng tâm từ sắp xếp tổ chức bộ máy sang nâng cao chất lượng vận hành, phối hợp và tổ chức thực hiện.
Cải cách hành chính phải gắn với đổi mới tư duy, lề lối làm việc, phương thức quản trị hiện đại trên cơ sở đẩy mạnh chuyển đổi số; lấy chất lượng tham mưu, kết quả thực hiện nhiệm vụ, tiến độ xử lý công việc, mức giảm gánh nặng hành chính và sự hài lòng của tổ chức đảng, đảng viên, người dân làm thước đo.
Định hướng này cho thấy bên cạnh việc đưa quy trình giấy tờ lên môi trường điện tử, công nghệ cần hỗ trợ thay đổi cách tổ chức công việc, theo dõi tiến độ, đánh giá kết quả và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy.
Số hóa quy trình, giảm khâu trung gian
Thực tế tại Trường Trung học cơ sở Lộc Hà (Hà Tĩnh) cho thấy công nghệ có thể giải quyết những khó khăn cụ thể trong quản lý sau sắp xếp. Sau khi sáp nhập ba trường, đơn vị có 64 lớp, 2.683 học sinh và 137 cán bộ, giáo viên, nhân viên làm việc tại cơ sở chính và hai điểm trường. Quy mô tăng, phạm vi quản lý rộng hơn khiến việc xử lý hồ sơ, theo dõi công việc bằng giấy tờ tạo thêm áp lực cho đội ngũ quản lý.
Từ ngày 27/9/2026, nhà trường triển khai thử nghiệm phần mềm tác nghiệp quản lý hồ sơ điện tử tích hợp trí tuệ nhân tạo. Từ chỗ chỉ quản lý giáo án của giáo viên, giờ đây, phần mềm đã số hóa toàn bộ hệ thống hồ sơ trong nhà trường: từ hồ sơ học sinh, phân quyền quản trị giữa ban giám hiệu với giáo viên, đến lên lịch công tác tuần, tháng, quản lý thiết bị thư viện, kế toán, tài chính. Việc tập trung thông tin trên hệ thống giúp giảm thao tác thủ công, hỗ trợ theo dõi công việc và tạo điều kiện để ban giám hiệu nắm bắt tình hình hoạt động của nhà trường. Mọi thao tác cập nhật bài giảng, tương tác chuyên môn, góp ý hồ sơ đều thể hiện rõ ràng trên hệ thống, tạo nên một môi trường làm việc chuyên nghiệp, có sự phản hồi liên tục hai chiều.
Đến nay, 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên đã làm quen với hệ thống. Sau giai đoạn vận hành thử, nhà trường sẽ tiến hành đánh giá toàn diện và tiến tới sử dụng dữ liệu tích hợp để đánh giá hiệu quả công việc (KPI), tính điểm thi đua. Ủy ban Nhân dân xã Lộc Hà cũng giao nhà trường triển khai, nhân rộng phần mềm cho các trường học khác trên địa bàn.
Ở Nghệ An, việc thí điểm đánh giá cán bộ, công chức, viên chức theo chỉ số KPI cũng hướng tới đổi mới cách quản lý. Từ ngày 1/7/2026, tỉnh triển khai thí điểm tại 9 cơ quan, đơn vị, địa phương, gồm 5 đơn vị cấp tỉnh và 4 đơn vị cấp xã, với 70 phòng, ban, bộ phận trực thuộc. Việc đánh giá gắn với nhiệm vụ được giao, tiến độ, sản phẩm đầu ra và kết quả thực hiện công việc.
Tại phường Thành Vinh, việc số hóa hồ sơ đảng viên được triển khai được triển khai song song với các nhiệm vụ chuyên môn thường xuyên. Hệ thống hỗ trợ lãnh đạo theo dõi tiến độ, nhận diện công việc chậm và có thêm căn cứ phục vụ công tác đào tạo, bố trí nhân sự. Qua thí điểm, tinh thần chủ động và trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức được nâng lên.
Tuy nhiên, thực tế cũng bộc lộ những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Tại xã Nậm Cắn, các nhiệm vụ phát sinh khẩn cấp ngoài giờ khó được nhập trước vào hệ thống. Ở xã Hải Châu, công việc có mức độ phức tạp và khối lượng khác nhau, đòi hỏi tiêu chí đánh giá phải phản ánh được chất lượng, trách nhiệm và đặc thù nhiệm vụ, thay vì chỉ căn cứ số lượng sản phẩm hoặc thời gian hoàn thành. Việc các phần mềm nghiệp vụ và phần mềm KPI chưa kết nối cũng dẫn đến tình trạng phải nhập dữ liệu nhiều lần.
Nghệ An tiếp tục thí điểm từ ngày 1/10 đến 30/11/2026 để hoàn thiện tiêu chí KPI, danh mục sản phẩm công việc, phần mềm và quy trình thực hiện.
Quản trị bằng dữ liệu, gắn trách nhiệm với hiệu quả phục vụ
Yêu cầu đổi mới phương thức quản lý sau sắp xếp được thể hiện rõ trong Kết luận số 107-KL/TW của Bộ Chính trị về hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm gắn với xây dựng đội ngũ cán bộ và quản lý biên chế. Sau khi tổ chức bộ máy được sắp xếp, chính quyền địa phương 2 cấp vận hành và đẩy mạnh phân cấp, chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và khối lượng công việc đã thay đổi. Trong khi đó, dữ liệu còn phân tán, phương pháp chưa thống nhất, nhiệm vụ có nơi chồng chéo; ở một số nơi, việc phân cấp chưa đi kèm đủ nhân lực, kinh phí và dữ liệu để thực hiện.
Kết luận nêu rõ chuyển từ quản lý chủ yếu theo danh mục vị trí, chỉ tiêu biên chế sang quản lý theo nhiệm vụ, công việc, sản phẩm đầu ra, kết quả và trách nhiệm. Việc xác định vị trí việc làm phải căn cứ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và sản phẩm đầu ra, thay vì lấy số lượng người hiện có hoặc chỉ tiêu biên chế làm căn cứ chính.
Để thực hiện yêu cầu này, dữ liệu cần đầy đủ, chính xác, có nguồn gốc, được kiểm chứng, thống nhất, kết nối và cập nhật. Đây cũng là điều kiện để việc giao nhiệm vụ, theo dõi tiến độ, đánh giá kết quả và bố trí nhân lực dựa trên thông tin đáng tin cậy. Kết luận yêu cầu hoàn thành cơ sở dữ liệu thống nhất về vị trí việc làm trong hệ thống chính trị trong năm 2026; đồng thời, việc phân cấp phải gắn với phân định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, nhân sự và các điều kiện thực hiện.
Trong Kế hoạch của Chính phủ thực hiện Kết luận số 107-KL/TW, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà lưu ý các bộ, ngành, địa phương trong năm 2026, phối hợp thực hiện việc cập nhật, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu về vị trí việc làm thuộc phạm vi quản lý của Chính phủ với hệ thống cơ sở dữ liệu thống nhất của hệ thống chính trị theo yêu cầu, tiến độ của cơ quan có thẩm quyền.
Chương trình cải cách hành chính trong các cơ quan Đảng giai đoạn 2026-2030 cũng đặt ra các chỉ tiêu cụ thể để chuyển từ điều hành chủ yếu dựa trên văn bản, báo cáo giấy sang điều hành có sự hỗ trợ của dữ liệu tin cậy, kịp thời. Đến hết năm 2027, tối thiểu 90% nhiệm vụ trong chương trình, kế hoạch công tác phải hoàn thành đúng hạn; tối thiểu 90% biểu mẫu báo cáo được rà soát, điện tử hóa; tối thiểu 90% nhiệm vụ được theo dõi, giám sát, đo lường và đánh giá gắn với bộ chỉ số KPI/OKR. Đến hết năm 2028, các chỉ tiêu tương ứng tăng lên 95%.
Chương trình xác định lộ trình xây dựng nền hành chính số theo từng giai đoạn. Trong năm 2026-2027, trọng tâm là hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa quy trình, thủ tục, chế độ thông tin, báo cáo và dữ liệu; xây dựng bộ chỉ số đánh giá kết quả cải cách hành chính, đồng thời thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ hoạt động công vụ.
Giai đoạn 2028-2029, các nghiệp vụ và ứng dụng được mở rộng đồng bộ đến cấp xã, mở rộng xử lý công việc, thông tin, báo cáo, chỉ đạo, điều hành, kiểm tra và giám sát trên môi trường số; tăng cường kết nối, chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu; ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát vào các nhóm công việc ưu tiên, bảo đảm an toàn, hiệu quả, cắt giảm gánh nặng hành chính.
Đến năm 2030, mục tiêu là cơ bản hình thành mô hình quản trị số trong các cơ quan Đảng, với hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, tham mưu, tổng hợp, kiểm tra, giám sát chủ yếu được thực hiện trên môi trường số, bảo đảm đo lường được kết quả và xác định rõ trách nhiệm; từng bước hình thành văn hoá làm việc số.
Đáng chú ý, Chương trình xác định cải cách hành chính giữ vai trò dẫn dắt, công nghệ số là phương tiện. Lấy dữ liệu làm nền tảng quản trị, nền tảng số dùng chung làm phương thức vận hành và trí tuệ nhân tạo làm công cụ hỗ trợ. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo phải có kiểm soát, xác định rõ mục đích, trách nhiệm, nguồn dữ liệu, mức độ rủi ro và cơ chế giám sát của con người.
Các hệ thống thông tin cần được kết nối, chia sẻ, khai thác đúng thẩm quyền, đúng mục đích, phù hợp với mức độ mật; đồng thời khắc phục tình trạng cát cứ dữ liệu, đầu tư manh mún, trùng lặp. Yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh thông tin mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật của Đảng cũng được đặt ra./.
(TTXVN/Vietnam+)