Chuyên gia Hàn Quốc: “Việt Nam cần đầu tư cho giải lớn, thay vì SEA Games”

Thể thao Việt Nam đã không thể hoàn thành chỉ tiêu ở Asiad 20 khi chỉ giành 3 Huy chương vàng (HCV), 3 huy chương bạc (HCB) và 19 huy chương đồng (HCĐ), đứng thứ 20 trên bảng tổng sắp và chỉ đứng thứ 5 ở khu vực Đông Nam Á.

Trả lời phỏng vấn báo Dân trí, chuyên gia Hàn Quốc, Bae Ji Won, đã có cái nhìn toàn diện về thể thao Việt Nam với nhiều ý kiến đóng góp quý giá.

Thể thao Việt Nam cần vận dụng khoa học thể thao và cải thiện dinh dưỡng cho các VĐV

Chúng ta đều biết thể thao Việt Nam không hoàn thành chỉ tiêu ở Asiad 20 khi chỉ giành 3 HCV. Kết quả này phản ánh điều gì thưa ông?

- Trong thời gian làm việc tại Việt Nam, tôi đã có cơ hội mục sở thị cơ sở hạ tầng thể thao của các bạn. Tôi đã tham quan Trung tâm Huấn luyện Thể thao Quốc gia và một số cơ sở tập luyện thể dục thể thao, chủ yếu là các môn điền kinh, cử tạ, bắn cung và một số môn thể thao trong nhà.

Người ta thường nói việc giành huy chương tại Olympic hay Asiad là thành quả của ý chí mãnh liệt và tinh thần mạnh mẽ của các vận động viên (VĐV). Tuy nhiên, ý nghĩa của những tấm huy chương còn phản ánh mức độ phát triển của thể thao quốc gia.

Nói cách khác những tấm huy chương là phản ánh nền khoa học thể thao, sự phát triển của công nghệ, trình độ nhân lực, cơ sở hạ tầng và nguồn lực kinh tế.

Việt Nam cần nhận thức rõ mục tiêu, giá trị và đâu là môn thể thao tiềm năng để cạnh tranh huy chương ở Thế vận hội. Theo quan điểm của tôi, Việt Nam cần phát triển hơn nữa cơ sở hạ tầng và chủ động đầu tư mạnh mẽ hơn vào các môn thể thao cá nhân như bắn súng, bắn cung, cử tạ, judo, đấu vật, quyền anh, cầu lông hay bóng bàn.

Lý do là các môn thể thao đồng đội như bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, bóng chày, bóng ném hay các môn điền kinh, bơi lội đòi hỏi rất nhiều về thể chất, mà về thể chất thì có sự khác biệt rất lớn giữa người châu Á so với châu Âu, châu Mỹ hoặc châu Phi.

Ông có thể chia sẻ chi tiết hơn về cách vận dụng khoa học thể thao để giúp vận động viên nâng cao thành tích?

- Khoa học thể thao là một lĩnh vực nghiên cứu kết hợp kiến thức từ các ngành khác nhau như sinh lý học, sinh học, tâm lý học, dinh dưỡng, y học thể thao và công nghệ để hiểu rõ hơn về cách cơ thể con người hoạt động và phản ứng trong quá trình luyện tập và thi đấu thể thao. Mục tiêu chính của khoa học thể thao là tối ưu hóa hiệu suất vận động viên (VĐV) và giảm nguy cơ chấn thương.

Tại Hàn Quốc, khoa học thể thao phát triển mạnh mẽ trong những thập niên gần đây, đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao thành tích thể thao của quốc gia này trên trường quốc tế.

Sự phát triển của khoa học thể thao ở Hàn Quốc dựa trên hệ thống đào tạo và nghiên cứu tiên tiến, với Viện Khoa học Thể thao Quốc gia Hàn Quốc (KISS) được thành lập từ năm 1980, nhằm tập trung vào nghiên cứu và ứng dụng khoa học để nâng cao hiệu suất của các vận động viên (VĐV) quốc gia, đặc biệt là trong các môn thể thao như bắn cung, bắn súng, đấu kiếm và taekwondo.

Ngoài ra, nhiều trường đại học hàng đầu ở Hàn Quốc như Đại học Quốc gia Seoul và Đại học Yonsei cũng có các khoa khoa học thể thao, nơi họ nghiên cứu về sinh lý học, sinh học, tâm lý học thể thao và dinh dưỡng.

Sự phát triển của khoa học thể thao tại Hàn Quốc cũng được áp dụng công nghệ tiên tiến như phân tích video, công nghệ theo dõi chuyển động và sử dụng trí tuệ nhân tạo để tối ưu hóa quá trình tập luyện của VĐV. Điều này giúp họ có thể cải thiện kỹ thuật và chiến thuật thi đấu.

Không chỉ vậy, Hàn Quốc đã đầu tư mạnh mẽ vào các công nghệ y tế và phục hồi tiên tiến, bao gồm các phương pháp trị liệu bằng nhiệt, massage và các thiết bị hỗ trợ khác giúp VĐV phục hồi nhanh chóng sau chấn thương.

Tất nhiên cũng cần nói thêm rằng Chính phủ Hàn Quốc đã đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triển khoa học thể thao thông qua việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, nghiên cứu và phát triển, cũng như hỗ trợ tài chính cho các vận động viên và các chương trình đào tạo.

Đối với riêng thể thao Việt Nam, ông cho rằng nguyên nhân thất bại của các VĐV ở Đại hội thể thao châu Á vừa qua là gì?

- Vấn đề là sự đầu tư dàn trải và kinh phí eo hẹp. Thể thao Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào bầu sữa ngân sách nhưng phải căng mình trên quá nhiều bộ môn. Trong khi đó, việc thu hút tài trợ hay rộng hơn là các nguồn kinh phí xã hội hóa không đáng kể.

Ngay cả bóng đá, môn thể thao được rất nhiều người Việt Nam ưa chuộng, các CLB tại V-League đều phụ thuộc vào doanh nghiệp tài trợ. Doanh thu từ các hoạt động kinh doanh bóng đá rất hạn chế. Ngoài ra, cần có sự đầu tư chiều sâu vào các môn thể thao có tiềm năng tranh giành huy chương tại các giải đấu lớn, đặc biệt là Asiad và Olympic.

Nhìn chung, không chỉ Việt Nam mà cả các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á cần dịch chuyển sự đầu tư dần sang các giải đấu lớn thay vì tập trung vào SEA Games. Rõ ràng chênh lệch trình độ giữa thể thao Đông Nam Á và châu Á chứ chưa nói thế giới vẫn còn xa, nhưng để có thể cạnh tranh, trình độ tổng quát phải ngày càng được nâng cao.

Tất nhiên, điều kiện tiên quyết là phải có sự hỗ trợ từ Nhà nước cùng nỗ lực lớn lao từ Liên đoàn thể thao tương ứng.

Muốn vươn lên, thể thao Việt Nam cần tránh đầu tư dàn trải

Về việc đầu tư dàn trải, chẳng hạn như môn lặn vốn là môn thể thao Việt Nam thống trị Đông Nam Á thì không được đưa vào thi đấu tại Asiad và Olympic. Đối với quốc gia có thể thao phát triển như Hàn Quốc, kế hoạch đầu tư phát triển được triển khai ra sao thưa ông?

- Trong lĩnh vực thể thao, việc đầu tư dàn trải có ích cho sự phát triển đồng đều của các môn. Ý nghĩa của việc này đến từ vấn đề khoảng cách đầu tư lẫn sự quan tâm giữa môn thể thao phổ biến và không phổ biến rất lớn. Người hâm mộ hầu như chỉ theo dõi các môn thể thao được yêu thích rộng rãi.

Tuy nhiên, để đạt được kết quả tốt ở các giải đấu quan trọng như Asiad và Olympic, Hàn Quốc đầu tư mạnh vào các môn thể thao mang tính cá nhân như bắn cung, bắn súng, bóng bàn, võ thuật, marathon, bơi lội. Dù vậy, kinh phí đầu tư vẫn thua xa những môn thể thao phổ biến như bóng đá hay bóng chày.

Thực trạng chung là sự thiếu quan tâm của người hâm mộ ở một số môn thể thao, chẳng hạn như các môn thể thao cá nhân trong những bộ môn tôi vừa nêu. Những môn thể thao ít phổ biến, ít khả năng giành huy chương như điền kinh hay nhảy cầu thì kinh phí càng hạn hẹp.

Vì vậy, hầu hết các VĐV ở môn thể thao cá nhân ít phổ biến sẽ nhận được sự hỗ trợ chính từ chính quyền địa phương. Họ được đưa vào biên chế của thành phố, quận, huyện, nơi cư trú. Tất nhiên cơ sở hạ tầng thể thao của Hàn Quốc rất tốt, không chỉ thành phố lớn mà cả các thành phố nhỏ, thị trấn đều có sân vận động chất lượng để VĐV tập luyện.

Ngoài ra, các môn thể thao ít phổ biến khi tổ chức sự kiện sẽ được hỗ trợ từ chính quyền Trung ương đến địa phương và Liên đoàn (hiệp hội) thể thao tương ứng. Các VĐV cũng được ký hợp đồng với đội tuyển và CLB, được hưởng lương, hỗ trợ nơi ăn, chốn ở, trang thiết bị cá nhân...

Mặc dù thu nhập và điều kiện của họ không thể bằng các VĐV chuyên nghiệp ở các môn thể thao phổ biến như bóng đá, bóng rổ hay bóng chày, song từ chính quyền đến xã hội đều thể hiện nỗ lực để đảm bảo cho họ điều kiện tốt nhất có thể để thực hiện ước mơ, mang vinh quang về cho Tổ quốc.

Tổng quát hơn, Hàn Quốc xây dựng chiến lược như thế nào để phát triển các môn thể thao đỉnh cao và cạnh tranh huy chương tại Asiad và Olympic?

- Kết quả đoàn thể thao Hàn Quốc đạt được đến từ chính chiến lược đầu tư phát triển thể thao như tôi vừa nói đến. Dĩ nhiên nền thể thao đất nước chúng tôi có sự đầu tư và hỗ trợ tốt cho nhiều môn thể thao, nhưng nổi bật hơn cả là các môn thể thao cá nhân. Không chỉ bắn cung, Hàn Quốc cũng rất mạnh ở môn bắn súng hay đấu kiếm.

Tôi nghĩ rằng việc đầu tư và hỗ trợ mạnh mẽ có chọn lọc đặc điểm nền thể thao cũng như sự kiện thể thao đã giúp Hàn Quốc có nhiều thuận lợi hơn để phát triển, cuối cùng là nâng cao cơ hội cạnh tranh huy chương tại Thế vận hội.

Tất nhiên, không thể phủ nhận thể chất của người Hàn Quốc ngày càng phát triển. Nhiều VĐV của chúng tôi hiện nay có sức mạnh, tốc độ, hình thể chẳng khác nào người châu Âu.

Cũng cần nói thêm, sự quan tâm đầu tư về mặt kinh tế rất cần thiết để phát triển thể thao. Muốn tăng chất lẫn lượng về cơ sở hạ tầng, về con người, phải có tiền. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các VĐV nỗ lực hết sức không chỉ để giành huy chương Olympic, họ đã cống hiến bằng tất cả niềm đam mê để đem về niềm tự hào cho Tổ quốc.

Vì thế, doanh nghiệp và người dân cần chung tay hỗ trợ để các VĐV toàn tâm nỗ lực thi đấu. Trong khi đó, vai trò của Nhà nước là thúc đẩy các doanh nghiệp đầu tư vào thể thao, một cách căn cơ, bài bản chứ không phải đến rồi đi chóng vánh vì lý do khác.

Nếu tính riêng ở khu vực Đông Nam Á, thể thao Việt Nam vẫn đứng sau Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Philippines ở Asiad 20. Ông nhận xét ra sao về điều này? Liệu chăng, họ có lợi thế nào so với Việt Nam khi bước ra đấu trường châu lục?

- Philippines luôn mạnh ở nội dung thể dục dụng cụ, Thái Lan đã thể hiện tiềm năng ở môn taekwondo, cử tạ, điền kinh, Malaysia cũng có thành tích tốt trong các môn chạy cự ly dài và bắn cung, còn Indonesia thì nổi bật ở nhiều môn thể thao, bao gồm cầu lông, leo núi, cử tạ.

Tôi chưa thấy Việt Nam đạt được nhiều kết quả đủ ấn tượng ở đấu trường châu lục trong thời gian gần đây nếu so với như các quốc gia láng giềng tại Đông Nam Á khác.

Tôi đã từng đề cập đến việc Việt Nam nên lên kế hoạch và chuẩn bị như thế nào cho tương lai giống như Hàn Quốc. Quan điểm và thông tin của tôi có thể không đủ, nhưng kết quả là Hàn Quốc đang đạt được những thành tích rất ấn tượng tại Thế vận hội.

Việt Nam cần chấp nhận và học hỏi hệ thống thể thao và các kế hoạch phát triển của Hàn Quốc, Nhật Bản, những cường quốc thể thao châu Á ngoài các quốc gia Đông Nam Á.

Tôi nghĩ rằng cần phải so sánh và phân tích tại sao Hàn Quốc và Nhật Bản đạt được những kết quả đáng chú ý tại Asiad hay Olympic. Sự cạnh tranh với các quốc gia Đông Nam Á sẽ không có nhiều ý nghĩa, nếu thể thao Việt Nam có đủ khả năng để cạnh tranh với Hàn Quốc và Nhật Bản.

Vì vậy, tôi nghĩ rằng cần phải xem xét lại hiện trạng, trình độ và các vấn đề của thể thao Việt Nam, tập trung vào tiềm năng phát triển và khả năng của các bạn. Nếu thể thao Việt Nam chỉ muốn cạnh tranh và so sánh với các quốc gia Đông Nam Á, sẽ rất khó để đạt được kết quả ấn tượng trong các cuộc thi lớn như Asiad hay Olympic.

Theo ông, thể thao Việt Nam có thể hướng tới huy chương ở Asiad hay Olympic ở các môn thể thao nào?

- Việt Nam cần đầu tư mạnh cho các môn thể thao cá nhân, đòi hỏi sự khéo léo. Theo nhận định của tôi, các VĐV Việt Nam có thể cạnh tranh tốt ở các môn vật, quyền anh, bắn súng, bắn cung, cử tạ và cầu lông. Nếu đầu tư mạnh mẽ vào bắn cung, đấu vật hoặc các môn thể thao cá nhân khác như bắn súng, cầu lông, judo và boxing, Việt Nam có thể mong đợi kết quả tốt trong các cuộc thi thế giới.

Để đạt được điều đó, thể thao Việt Nam cũng cần nỗ lực tăng cường tiềm năng phát triển của mình thông qua các chương trình trao đổi thể thao với Hàn Quốc và Nhật Bản.