Mẹ khai hoang đất, hai chị em phát sinh tranh chấp
Theo trình bày của bà H. (ngụ TP Đà Nẵng), bố mẹ bà có hai người con, gồm bà và em trai S. Sau khi bố qua đời, mẹ đưa hai chị em về quê ngoại, thuộc tỉnh Quảng Nam trước đây, sinh sống.
Năm 1980, mẹ bà H. khai hoang thửa đất rộng gần 1.500m2, sau đó xây nhà để ba mẹ con sinh sống. Đến năm 2023, chính quyền địa phương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình.
Cho rằng thửa đất là tài sản chung của các thành viên trong hộ gia đình, bà H. khởi kiện yêu cầu chia quyền sử dụng đất thành bốn phần, gồm: mẹ một phần, ông S. hai phần và bà H. một phần.
Bà H. cho biết, khi lập gia đình vào năm 1988, bà không được mẹ chia đất làm quà, trong khi em trai được cho một phần đất để sản xuất.
Ở chiều ngược lại, ông S. cho rằng thửa đất là tài sản riêng của mẹ. Theo ông, mẹ là người trực tiếp khai hoang, tạo lập và sử dụng đất.
Người mẹ cũng khẳng định thửa đất do mình khai phá từ năm 1980. Hai người con khi đó còn nhỏ và không có đóng góp vào quá trình tạo lập tài sản nên đây là tài sản riêng của bà.
Đáng chú ý, năm 2025, người mẹ đã tặng cho ông S. và vợ một phần đất. Giao dịch được thực hiện sau khi các bên lập văn bản thỏa thuận xác định thành viên có chung quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất tại văn phòng công chứng. Sau đó, vợ chồng ông S. tiếp tục chuyển nhượng phần đất này cho hai người khác.
Phía văn phòng công chứng cho biết việc công chứng văn bản thỏa thuận xác định thành viên có chung quyền sử dụng đất và hợp đồng tặng cho được thực hiện đúng quy định pháp luật.
Tách hộ khẩu trước thời điểm cấp sổ đỏ, người chị không được chia đất
Xét xử sơ thẩm, TAND Khu vực 6 - Đà Nẵng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà H. về việc chia tài sản chung của hộ gia đình đối với thửa đất có diện tích gần 1.500m2.
Không đồng ý với phán quyết trên, tháng 6/2026, bà H. kháng cáo.
Tại phiên phúc thẩm, TAND TP Đà Nẵng nhận định, mặc dù bà H. từng sinh sống cùng mẹ và em trai trên thửa đất tranh chấp, nhưng tài liệu trong hồ sơ thể hiện bà đã lập gia đình và chuyển hộ khẩu từ năm 1991.
Cụ thể, giấy tờ đăng ký thường trú xác định bà H. chuyển về hộ ông G. theo chồng, không còn là nhân khẩu trong hộ gia đình của mẹ và em trai.
Tòa phúc thẩm cho rằng, tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bà H. không còn đăng ký thường trú trong hộ gia đình của mẹ và em trai. Do đó, không có cơ sở xác định thửa đất là tài sản chung có phần quyền của bà H.
Ngoài ra, người mẹ đã tặng cho ông S. và vợ một nửa diện tích đất là hơn 749m2 cùng căn nhà trên đất. Sau đó, vợ chồng ông S. tiếp tục chuyển nhượng phần tài sản này cho người khác.
Từ những phân tích trên, Tòa phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của bà H., giữ nguyên bản án sơ thẩm.
(Tham khảo Bản án số 239/2026/DS-PT ngày 26/8/2026 của TAND TP Đà Nẵng)