Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến các sở GD-ĐT về dự thảo Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông, trong đó đề xuất trường THPT không chuyên chỉ thi 2 môn toán và ngữ văn khi tuyển sinh lớp 10. Việc tiếng Anh có thể không còn là môn thi lựa chọn hoặc bắt buộc trong kỳ thi vốn được đánh giá là căng thẳng hơn cả tuyển sinh đại học, nhận về nhiều ý kiến trái chiều. Ở chiều nào cũng đều có lý lẽ riêng.
Lý do nhiều người phản đối việc bỏ môn tiếng Anh (thường là môn thi thứ ba ở các địa phương) trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập là Bộ GD-ĐT đang từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, tiếng Anh sắp trở thành môn học bắt buộc từ lớp 1 thay vì lớp 3 như hiện nay… Vì vậy, nếu không thi tiếng Anh thì sẽ không thúc đẩy được việc "nâng cấp" vị trí của môn này trong thời gian tới. Đồng thời, nhiều ý kiến cho rằng chỉ có thi mới có thể thúc đẩy việc học.
Ở chiều ngược lại, các ý kiến đồng tình không nhất thiết phải đưa tiếng Anh trở thành môn thi hoặc cộng điểm chứng chỉ IELTS ở kỳ thi có ý nghĩa quyết định. Theo đó, đây là giải pháp "cởi trói" cho tiếng Anh; giúp nó thoát khỏi khuôn khổ của một kỳ thi. Từ đó thầy cô, học sinh không còn chịu áp lực dạy và học theo đúng cách thi mà học để sử dụng trong cuộc sống, công việc sau này. Khi ấy tiếng Anh không còn bị đóng khung trong bài thi trắc nghiệm, bài thi viết như cách thi tuyển sinh vào lớp 10, thi tốt nghiệp THPT hiện nay, mà trở về đúng bản chất của việc học ngôn ngữ với đầy đủ các kỹ năng nghe, nói, đọc viết.
Đây là một thực tế không thể phủ nhận. Một học sinh đang học lớp 9 ở Hà Nội cho biết em được học tiếng Anh từ mầm non ở các trung tâm uy tín, có cơ hội giao tiếp với người bản địa… Tuy nhiên, để phục vụ cho kỳ thi vào lớp 10 một trường THPT công lập top đầu thì từ khi lên cấp THCS, em đã phải tham gia một "lò" để luyện thi theo đúng cách ra đề của sở GD-ĐT. "Cách học ấy rất chán, không có thực hành giao tiếp như con đã từng học, chỉ có luyện ngữ pháp và làm đi làm lại một dạng đề với một mục tiêu duy nhất là đạt điểm cao trong kỳ thi", học sinh này chia sẻ.
Không ít giáo viên cùng tâm sự khi cho rằng dạy học sinh cuối cấp có áp lực rất lớn. Họ phải tạm gác lại những kỹ năng cần cho cuộc sống nhưng đề thi không yêu cầu, bởi phụ huynh và nhà trường chỉ nhìn vào điểm số để đánh giá giáo viên.
Rõ ràng, với cách thi như hiện nay, nếu cứ cố bảo vệ quan điểm đưa môn tiếng Anh vào các kỳ thi thì học sinh mới học sẽ dẫn đến hệ quả học tiếng Anh một cách đối phó, dùng mẹo để giải đề nhằm đạt kết quả cao trong kỳ thi.
Thay vì tranh cãi có cần thiết thi tiếng Anh hay không, hãy đưa tiếng Anh về đúng giá trị của mình là công cụ giao tiếp; để tiếng Anh thành môn học mà các em muốn học, cần học để sử dụng suốt cả cuộc đời, chứ không phải chỉ để phục vụ một số kỳ thi trong ngắn hạn.
Về phía Bộ GD-ĐT, để không bị coi là "đi lùi", hay "mâu thuẫn với chính mình" trong hoạch định chính sách với môn tiếng Anh, Bộ cần thay đổi cách dạy học, kiểm tra đánh giá, trả lại sức hấp dẫn và sự cần thiết vốn có của môn học này.