Trong căn nhà nhỏ trên đường Lê Lợi (phường Sóc Trăng, TP. Cần Thơ), những thanh tre, tờ giấy kính và khung lồng đèn ông sao hiện diện giữa không gian sinh hoạt của gia đình bà Trần Thị Hai. Căn nhà sống chung của cha và ba chị em bà Hai vẫn chất đống đèn ông sao tự làm thủ công chưa được tiêu thụ hết, dù Trung Thu đã cận kề.
Ở tuổi 70, bà Hai vẫn miệt mài với công việc đã theo mình từ năm 13 tuổi - nghề được cha truyền lại và bà gìn giữ suốt 57 năm qua. “Ngày trước, cha tôi làm lồng đèn, tôi thường xem cha làm, rồi học làm theo. Xưa cũng làm ít, chủ yếu cha tôi làm chính, vì tôi còn làm việc khác. Sau này nghỉ việc mới tập trung làm đèn lồng”, bà Hai kể.
Cha bà Hai hiện 98 tuổi. Từ công việc của cha, ba chị em bà Hai tiếp tục duy trì nghề làm lồng đèn truyền thống. Hiện, bà Hai cùng người chị 73 tuổi và em trai 61 tuổi chia nhau từng công đoạn.
Tre được mua về, em trai bà Hai phụ trách cưa, chẻ và ráp khung; người chị vừa chẻ tre, vừa quấn vòng, còn bà Hai đảm nhận công đoạn dán giấy kính. Mỗi người một việc, chiếc lồng đèn ông sao dần thành hình qua nhiều công đoạn thủ công. Riêng bà Hai có thể dán khoảng 20 chiếc mỗi ngày, nếu làm liên tục.
Theo bà Hai, trước đây, nghề làm lồng đèn từng có thời kỳ khá nhộn nhịp, thu nhập khá. Khoảng hơn chục năm trước, gia đình bà có năm làm 3.000 - 5.000 chiếc. Khi lồng đèn điện tử ngày càng phổ biến, lượng khách mua lồng đèn thủ công giảm dần, gia đình cũng thu hẹp sản lượng, hiện chỉ làm khoảng 600 chiếc mỗi mùa Trung Thu.
Năm nay, bà làm khoảng 600 chiếc lồng đèn ông sao, với giá bán khoảng 25.000 đồng/chiếc. Tuy nhiên, sức mua kém, Trung Thu đã cận kề mà mới bán được hơn 100 chiếc, số còn lại vẫn chất trong nhà, chờ người hỏi mua.
Dù đèn làm ra năm nay khó bán, nhưng bà Hai cũng không lấy đó làm phiền lòng, với bà, lời - lỗ không phải vấn đề, vì đây là ký ức tuổi thơ và nghề cha truyền con nối của gia đình.
“Xưa, nghề này sống tốt, còn giờ sống không nổi, nên cũng không còn mấy người làm”, bà Hai bộc bạch.
Ngoài làm lồng đèn, nguồn thu nhập của gia đình chủ yếu đến từ việc cho thuê mặt bằng. Nghề làm lồng đèn được duy trì quanh năm, nhưng vào mùa Trung Thu, ba chị em tập trung làm nhiều hơn.
Bà Hai cho biết, dù lồng đèn điện tử ngày càng phổ biến, bà vẫn muốn tiếp tục làm những chiếc đèn thủ công như cách cha mình từng làm. Ba chị em, mỗi người phụ trách một công đoạn, lặng lẽ hoàn thiện những chiếc lồng đèn ông sao bằng tre, giấy kính - món đồ chơi từng gắn với tuổi thơ của nhiều thế hệ, thời gian khó.
Ba chị em bà Hai sống cùng nhau và cùng làm nghề, không ai lập gia đình, nên cũng không có con, cháu nối nghiệp. Năm nay, bà Hai dự định là mùa cuối cùng làm đèn. Sau gần 60 năm gắn bó, sức khỏe của ba chị em không còn cho phép tiếp tục công việc vốn đòi hỏi nhiều công đoạn tỉ mỉ này, trong khi đèn làm ra ngày càng khó bán.
Nếu dự định của bà Hai thành hiện thực, mùa Trung Thu năm nay sẽ là lần xuất hiện cuối cùng của những chiếc lồng đèn ông sao do gia đình bà Hai làm ra.