Trong bối cảnh chứng khoán Việt Nam vừa được nâng hạng, nhu cầu tìm kiếm dòng vốn của doanh nghiệp ngày càng lớn. Tuy nhiên, một sai lầm phổ biến của nhiều doanh nghiệp đại chúng theo các chuyên gia là cố gắng làm hài lòng tất cả nhóm cổ đông, kể cả nhà đầu tư "lướt sóng". Việc dàn trải nguồn lực có thể khiến doanh nghiệp xao nhãng định hướng dài hạn và phát sinh thêm những vấn đề quản trị.
Tại lễ vinh danh IR Awards 2026 do Hiệp hội Các nhà quản trị tài chính Việt Nam (VAFE) tổ chức mới đây, các chuyên gia cho rằng dòng tiền ngắn hạn có sức hút lớn nhờ giao dịch sôi động và khả năng tác động đến giá cổ phiếu, nhưng doanh nghiệp không nên để nhóm này chi phối hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR).
Ông Darren Wang, Giám đốc Truyền thông Nhà đầu tư & Phát triển Chuyên môn tại Viện Quan hệ Nhà đầu tư Đài Loan (TIRI), kiêm Giám đốc Điều hành Bays Capital, đưa ra nguyên tắc: "Bạn không thể làm hài lòng mọi nhà đầu tư, nên đừng cố gắng".
Theo ông, thị trường luôn có nhiều bên đầu tư ngắn hạn tập trung vào giao dịch theo đà (momentum trading) hoặc kỳ vọng vào biến động kết quả kinh doanh theo quý. Dòng vốn của nhóm này dịch chuyển nhanh và tâm lý biến động cao.
Nếu doanh nghiệp dành quá nhiều nguồn lực để đáp ứng yêu cầu thông tin ngắn hạn hoặc làm hài lòng nhóm cổ đông "lướt sóng", bộ phận IR và ban lãnh đạo sẽ bị phân tán khỏi các mục tiêu chiến lược. Nghiêm trọng hơn, doanh nghiệp có thể thu hút những cổ đông cơ hội, gây áp lực buộc ban điều hành đưa ra quyết định ngắn hạn, hoặc nhanh chóng rút vốn khi thị trường biến động.
Ông Wang chia sẻ, bản thân từng "lãng phí nhiều thời gian xử lý với những nhà đầu tư có động cơ không thể lường trước" trong giai đoạn đầu sự nghiệp. Từ bài học này, ông nhận ra việc không chạy theo dòng vốn ngắn hạn là bước đầu để doanh nghiệp bảo vệ định hướng chiến lược và duy trì kỷ luật trên thị trường vốn.
Ông Darren Wang, Giám đốc Truyền thông Nhà đầu tư & Phát triển Chuyên môn tại Viện Quan hệ Nhà đầu tư Đài Loan (TIRI). Ảnh: Ban tổ chức cung cấp
Để thoát khỏi "bẫy", doanh nghiệp cần tái cấu trúc hoạt động IR theo hướng bài bản và tập trung vào những giá trị dài hạn. Bà Daniela Peeva, Chủ tịch Hiệp hội các Giám đốc Quan hệ Nhà đầu tư Bulgaria (ABIRD), cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ IR truyền thống, chủ yếu xoay quanh việc công bố lợi nhuận ngắn hạn, sang mô hình IR tích hợp, trong đó trọng tâm là chủ động xây dựng niềm tin với nhà đầu tư tổ chức.
Tính minh bạch cần được thể hiện qua việc cung cấp thông tin chính xác, cập nhật và các kịch bản dài hạn rõ ràng, thay vì chỉ chạy theo mục tiêu từng quý. Các yếu tố phi tài chính và ESG cũng nên được lồng ghép vào mô hình kinh doanh và luận điểm đầu tư để quản trị rủi ro, thay vì trở thành những báo cáo mang tính hình thức.
Ở góc độ thực chiến, ông Darren Wang cho rằng doanh nghiệp phải hướng tới vị thế "Source of Truth" - nơi nhà đầu tư có thể tìm thấy những thông tin chất lượng mà không dễ dàng có được từ nguồn khác.
Theo ông, bộ phận IR cần tập trung vào ba nhóm nội dung. Thứ nhất là góc nhìn chuyên sâu về toàn ngành, từ thượng nguồn đến hạ nguồn, như cách nhà sản xuất chip bán dẫn TSMC từng tạo hiệu ứng dẫn dắt thị trường qua các kỳ hội thảo nhà đầu tư. Thứ hai là nhận định về các xu hướng chính sách, quy định pháp lý có thể tác động đến ngành. Thứ ba là góc nhìn của nhà quản trị về các chu kỳ phát triển của doanh nghiệp và thị trường.
Một chiến lược IR chuyên nghiệp cũng có tác động trực tiếp đến tài chính doanh nghiệp. Theo bà Daniela Peeva, thông tin minh bạch, nhất quán và có khả năng dự báo cao giúp giảm "rủi ro cảm nhận" (perceived risk) của nhà đầu tư. Khi rủi ro này giảm, tỷ lệ chiết khấu thị trường áp dụng cho doanh nghiệp có thể giảm, qua đó tối ưu chi phí sử dụng vốn và hỗ trợ các hệ số định giá. Bên cạnh đó, chuẩn mực IR quốc tế đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận sâu hơn với nguồn tài chính xanh, các quỹ đầu tư phát triển bền vững và dòng vốn tổ chức quốc tế.
Ông Darren Wang dẫn trường hợp Đài Loan, nơi hơn 50% dòng vốn đến từ nhà đầu tư nước ngoài, để cho thấy vai trò của IR trong việc xây dựng quan hệ với dòng vốn quốc tế. Theo ông, lợi ích quan trọng của chiến lược IR đúng đắn là tạo ra một "cơ cấu cổ đông tự chọn lọc" (self-selecting shareholder base). Khi doanh nghiệp kiên định với minh bạch và tầm nhìn dài hạn, nhà đầu tư ngắn hạn có xu hướng bị sàng lọc, trong khi các quỹ tổ chức và ETF toàn cầu có thêm động lực để đồng hành qua các chu kỳ kinh tế.
Hệ quả trực tiếp của cơ cấu cổ đông bền vững này là sự gia tăng vượt trội của hệ số định giá so với giá trị thực (Price-to-Value multiple). Từ đó, cổ phiếu của doanh nghiệp có thể giữ được vị thế nổi bật và có sức chống chịu cao hơn hẳn so với các đối thủ cùng ngành.
Tất Đạt