Dải Ngân hà trên bầu trời đêm phía tây núi Pinos, bang California vào năm 2026 - Ảnh: LOS ANGELES TIMES
Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Science, độ sáng của bầu trời đêm tăng khoảng 10% mỗi năm. Khoảng 80% dân số thế giới hiện sống dưới bầu trời bị ô nhiễm ánh sáng.
Ánh sáng phát ra từ đèn đường, tòa nhà, bãi đỗ xe và sân thể thao khiến nhiều thành phố gần như không còn bóng tối tự nhiên.
Ở những nơi ít ô nhiễm ánh sáng, người quan sát có thể nhìn thấy Dải Ngân hà cùng hàng ngàn ngôi sao mà tại đô thị gần như vô hình, theo báo Guardian ngày 30-9.
Các nhà khoa học ngày càng nhận thấy bóng tối không chỉ có giá trị đối với việc ngắm sao mà còn là một phần của môi trường sống.
Ánh sáng nhân tạo có thể làm rối loạn khả năng định hướng của động vật sử dụng ánh trăng.
Rùa biển con có thể bị ánh đèn gần bờ thu hút thay vì hướng ra biển, trong khi bướm đêm bị cuốn quanh bóng đèn.
Đom đóm và ếch cần bóng tối cho hoạt động giao phối, còn chim di cư có thể bị ánh sáng từ các đô thị làm chệch hướng.
Ô nhiễm ánh sáng cũng ảnh hưởng đến thực vật. Nghiên cứu cho thấy ánh sáng ban đêm có thể phá vỡ mối quan hệ giữa cây và các loài thụ phấn, đồng thời khiến một số cây ra hoa sớm hơn.
Ở con người, ánh sáng nhân tạo vào ban đêm có thể làm gián đoạn nhịp sinh học, vốn đóng vai trò quan trọng đối với giấc ngủ và quá trình phục hồi của cơ thể.
Các chuyên gia cho rằng giảm ô nhiễm ánh sáng không đồng nghĩa với việc tắt toàn bộ đèn đường. Thay vào đó, các thành phố có thể sử dụng lượng ánh sáng vừa đủ, chọn ánh sáng có màu ấm hơn, che chắn để đèn chỉ chiếu xuống nơi cần thiết và hạn chế bật nhiều đèn không cần thiết.
Flagstaff, bang Arizona (Mỹ), đã áp dụng quy định về chiếu sáng ngoài trời, bao gồm cường độ, loại ánh sáng và hướng chiếu của đèn, từ năm 1958 và trở thành thành phố "Bầu trời đêm" đầu tiên được công nhận vào năm 2001.
Ngày nay hàng ngàn vệ tinh, trong đó có hơn 11.000 vệ tinh Starlink, đang tạo ra những vệt sáng nhân tạo có thể nhìn thấy từ mặt đất.
Các nhà nghiên cứu cảnh báo nếu không kiểm soát ô nhiễm ánh sáng, việc nhìn thấy bầu trời đêm tự nhiên có thể trở thành một trải nghiệm chỉ dành cho những người có điều kiện rời khỏi đô thị.
Ngoài ra, bảo vệ bóng tối có thể đồng thời giúp con người, động vật và thực vật duy trì một môi trường sống tự nhiên hơn.
Đưa gương khổng lồ lên vũ trụ để biến đêm thành ngàyMột startup Mỹ đang phát triển các vệ tinh mang gương khổng lồ, để phản chiếu ánh nắng xuống Trái đất sau hoàng hôn. Tuy nhiên nghiên cứu mới cảnh báo ý tưởng này có thể khiến bầu trời đêm sáng như chạng vạng ở khu vực rộng hơn nhiều so với vùng được chiếu sáng.