Công nghiệp văn hóa nhìn từ concert BigBang

Theo số liệu ban tổ chức công bố, hai concert của BigBang tại sân vận động Mỹ Đình thu hút gần 90.000 lượt người, vượt kỷ lục 67.000 lượt khán giả của Blackpink năm 2023. Đằng sau hai đêm diễn là nhiều hoạt động kinh doanh, từ khai thác danh mục âm nhạc tích lũy trong 20 năm, bán và phát hành vé đến huy động tài trợ và hợp tác với các đơn vị tổ chức quốc tế.

Concert BigBang cho thấy sức mạnh của "kinh tế hoài niệm", mô hình khai thác ký ức và sự gắn bó lâu dài của người tiêu dùng với sản phẩm văn hóa. Khi nhóm nổi tiếng khắp châu Á vào cuối thập niên 2000, đầu thập niên 2010, nhiều fan Việt còn là học sinh, sinh viên. Gần 20 năm sau, lớp khán giả này đã trưởng thành, có công việc và thu nhập ổn định hơn. Những ca khúc như Haru Haru, Lies hay Fantastic Baby không chỉ là bữa tiệc âm nhạc mà còn gắn với những dấu mốc tuổi trẻ. Vì thế, nhiều fan cho biết sẵn sàng chi hàng chục triệu đồng cho concert.

Với nhóm khán giả này, mua vé không đơn thuần là thưởng thức một buổi diễn. Đó còn là cơ hội nghe lại những ca khúc họ từng thuộc lòng, gặp thần tượng sau nhiều năm và "hít thở chung bầu không khí" với cộng đồng người hâm mộ. Khi sức mua tăng theo tuổi đời, những sản phẩm âm nhạc đã có chỗ đứng trong ký ức công chúng có thể tiếp tục tạo doanh thu qua nhiều thế hệ khán giả trưởng thành.

Giá vé tại Hà Nội dao động từ một triệu đến 10,5 triệu đồng, tương đương 38-399 USD. Tại Singapore, vé có giá 158-498 SGD (khoảng 3,2-10 triệu đồng), chưa gồm phí đặt vé. Ở Bangkok, mức giá từ 2.900 đến 11.900 baht (khoảng 2,3-9,5 triệu đồng), theo HK01. Giá vé cao nhất tại Hà Nội nhỉnh hơn hai thị trường còn lại.

Việc chia vé thành nhiều hạng giá giúp ban tổ chức tiếp cận các nhóm khán giả có khả năng chi trả khác nhau, từ người muốn trải nghiệm chương trình ở mức cơ bản đến fan sẵn sàng trả thêm cho quyền lợi cao cấp. Dữ liệu đăng ký và giao dịch cũng có thể hỗ trợ việc dự báo nhu cầu, tổ chức bán vé và xây dựng chiến lược tiếp thị.

Dù ban tổ chức chưa công bố doanh thu, quy mô thương mại của hai đêm diễn có thể ước tính ở mức hàng trăm tỷ đồng. Với khoảng 90.000 vé được bán hết và giá vé dao động từ một triệu đến 10,5 triệu đồng, nếu giả định giá vé bình quân đạt 4 đến 5 triệu đồng, doanh thu vé ước tính có thể vào khoảng 360 - 450 tỷ đồng. Đây là phép tính tham khảo dựa trên giá vé công bố và số vé được dẫn lại, không phải doanh thu do ban tổ chức công bố.

Dù vậy, ký ức không tự chuyển thành doanh thu. Ngành giải trí Hàn Quốc coi nghệ sĩ như một tài sản trí tuệ (IP): Không chỉ là con người, mà là tập hợp thương hiệu, kho ca khúc, hình ảnh và cộng đồng người hâm mộ, được công ty quản lý nuôi dưỡng và khai thác lâu dài. Với BigBang, YG Entertainment không để thương hiệu đứng yên trong ký ức. Trước tour, nhóm trở lại sân khấu Coachella hồi tháng 4, phát hành single mới BiiiG đúng ngày kỷ niệm 20 năm (19/8) và tổ chức triển lãm COSMOS ứng dụng AI, hologram, thực tế ảo. Tour XX: COSMOS kéo dài 39 đêm diễn tại 19 thành phố trên bốn châu lục, chỉ diễn ở sân vận động và sân mái vòm. Ba đêm mở màn tại Goyang, Hàn Quốc bán hết vé trong 22 phút.

Giá trị của một thương hiệu âm nhạc còn được duy trì bởi cộng đồng khán giả hâm mộ, những người không chỉ mua vé mà còn góp phần lan tỏa sức hút của nghệ sĩ. Trước concert tại Hà Nội, theo ban tổ chức, khoảng 60.000 người xếp hàng chờ mua vé trong đợt mở bán cho thành viên sáng 13/8. Đợt dành cho chủ thẻ ngân hàng ngày 14/8 ghi nhận gần 120.000 lượt chờ.

Fandom cũng chủ động kêu gọi nhau lấp đầy sân Mỹ Đình, biến việc tham dự concert thành mục tiêu chung. Với BigBang, sức hút ấy gắn với cả âm nhạc lẫn dấu mốc 20 năm hoạt động và cuộc hội ngộ của G-Dragon, Taeyang, Daesung sau chín năm không có tour chung. Khán giả không chỉ mua vé mà còn trực tiếp góp phần tạo ra trải nghiệm biểu diễn, đồng thời trở thành lực lượng quảng bá hình ảnh sự kiện trên mạng xã hội.

    Trích đoạn tiết mục "Home Sweet Home" tại concert BigBang

BigBang mang đến Hà Nội một mô hình sản xuất đã được chuẩn hóa qua các chặng world tour. Theo ban tổ chức, sân khấu tại Mỹ Đình rộng 64 m, quy mô tương đương sân khấu ở Goyang, với hai màn LED lớn ở hai bên. Điểm nhấn là màn LED di động hình thoi nặng 23 tấn, có thể nâng hạ, xoay chuyển theo kịch bản lập trình sẵn cho từng tiết mục. Dàn loa được treo thành từng cụm cao trên giàn khung, cách bố trí quen thuộc ở các concert sân vận động, để khán giả trên khán đài xa vẫn nghe rõ như người đứng sát sân khấu.

Ca sĩ Neko Lê, một trong những khán giả tại concert, nhận xét sân khấu và màn hình LED, hình ảnh (visual) được đầu tư đẹp mắt. Ban nhạc chơi live tạo cảm giác chắc nhịp như bản thu. Anh cũng ấn tượng với cách quay cận cảnh từng thành viên (focus cam), bắt trọn từng khoảnh khắc đẹp của nghệ sĩ. Neko Lê cho biết nhiều khoảnh khắc "nổi da gà" khi xem BigBang hát live, trình diễn.

Với quy mô như thế, một concert cháy "vé" vẫn cần nhà tài trợ. Để đưa ngôi sao quốc tế đến Việt Nam, đơn vị tổ chức phải chi trả cho nghệ sĩ, vận chuyển, sân khấu, âm thanh, ánh sáng, nhân sự, an ninh và truyền thông. Vì thế, nhà tài trợ giúp đơn vị tổ chức có thêm nguồn lực, đồng thời đem lại cho thương hiệu cơ hội tiếp cận một nhóm khách hàng tập trung quanh sự kiện. Hai bên trao đổi giá trị: Doanh nghiệp cung cấp tiền hoặc dịch vụ, còn chương trình đem lại quyền lợi quảng bá, nhận diện thương hiệu và các cơ hội tiếp cận người tiêu dùng theo thỏa thuận.

Concert BigBang tại Hà Nội do YG Entertainment (công ty quản lý nghệ sĩ) phối hợp AEG Presents Asia, Carpa và VPBank (đồng thời là nhà tài trợ chính) tổ chức, với sự đồng hành của Mastercard và nền tảng CTicket.

Đợt bán vé ưu tiên dành cho chủ thẻ là ví dụ về việc quyền lợi tài chính được kết nối với quyền tiếp cận sự kiện. Khán giả có thêm cơ hội mua vé trước, ngân hàng tăng khả năng thu hút khách hàng, còn chương trình có thêm kênh tiếp cận công chúng. Tuy nhiên, ban tổ chức chưa công bố mức tài trợ, chi phí sản xuất, tỷ lệ phân chia doanh thu hay lợi nhuận, nên chưa thể xác định hiệu quả tài chính của sự kiện hoặc phần lợi ích mỗi bên nhận được.

    BigBang biểu diễn 'Haru Haru'

Concert còn tạo nhu cầu cho các dịch vụ lưu trú, vận tải, ăn uống và bán lẻ. Ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, Tổng giám đốc AZA Travel, dự báo tổng thu du lịch của Hà Nội trong hai ngày diễn ra concert có thể đạt 650-800 tỷ đồng, theo cách tính tương tự sự kiện Blackpink năm 2023. Tuy nhiên, đây có thể là tổng thu du lịch trong thời gian diễn ra chương trình, không phải doanh thu tăng thêm hoàn toàn do BigBang tạo ra. Để đánh giá chính xác tác động kinh tế, cần xác định phần chi tiêu phát sinh nhờ concert và giá trị thực sự được giữ lại tại địa phương.

Theo chuyên gia truyền thông và thương hiệu Nguyễn Triệu Thanh Tâm, sự nở rộ của các concert quy mô lớn cho thấy sức mua và tiềm năng của thị trường trong nước. Các concert Anh trai say hi và Anh trai vượt ngàn chông gai có thể thu hút 25.000-30.000 người mỗi đêm. Nhưng sức hút ấy gắn với một chương trình truyền hình mới vài năm tuổi, cần thời gian thử thách khi chương trình hết mùa.

"Bán hết vé một concert chứng minh sức hút của nghệ sĩ và sự kiện, nhưng chưa đủ để khẳng định sức mạnh của cả một nền công nghiệp biểu diễn", bà nói.

Để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị, Việt Nam cần phát triển năng lực sản xuất nội dung, quản trị bản quyền, xây dựng thương hiệu và đưa sản phẩm sáng tạo ra thị trường quốc tế, thay vì chỉ cung cấp địa điểm cùng các dịch vụ hỗ trợ. Đầu tư vào nhân lực, công nghệ sân khấu và chất lượng nghệ thuật, đồng thời xây dựng lịch sự kiện thường niên, cũng giúp doanh nghiệp chủ động hơn và tạo sức hút ổn định cho các điểm đến.

Bà Tâm cho rằng thành công của ngành âm nhạc không nên chỉ đo bằng quy mô sân khấu hay số lượng khán giả, mà còn ở khả năng tạo ra sản phẩm có bản sắc, phát triển doanh nghiệp sáng tạo và giữ lại giá trị kinh tế trong nước.

"Một concert có thể thúc đẩy chi tiêu trong vài ngày. Nhưng công nghiệp biểu diễn chỉ có thể phát triển bền vững khi tạo ra việc làm, sản phẩm sáng tạo và sức hút văn hóa qua nhiều năm", bà Tâm nói.

Hà Thu