Cuối tuần qua, hàng chục nghìn người đã biểu tình ở thủ đô Madrid sau vụ cưỡng chế bà María del Carmen Abascal, 87 tuổi, rời khỏi căn hộ đã thuê 70 năm trên đường Alcalde Sainz de Baranda, khu El Retiro.
Nhiều người từ chối về nhà sau khi tuần hành hôm 26/9 và dựng lều tại quảng trường lịch sử Puerta del Sol để ở lại qua đêm. Đến 27/9, thêm các gia đình nhiều thế hệ tiếp tục tham gia phản đối cuộc khủng hoảng nhà ở.
"Chúng tôi sẽ ở lại đây cho đến khi chính phủ thông qua các luật mới, trong đó có hợp đồng thuê nhà không thời hạn, chấm dứt những vụ cưỡng chế như trường hợp của bà Abascal", Alicia del Río, Phát ngôn viên Liên đoàn Người thuê nhà, nêu.
Theo truyền thông Tây Ban Nha, cha của bà Abascal bắt đầu thuê căn hộ nằm gần công viên El Retiro từ năm 1956. Bà lớn lên, sống cùng cha mẹ, sau đó tiếp tục kế thừa hợp đồng thuê nhà sau khi họ qua đời.
Đây là hợp đồng thuê theo cơ chế cũ, với giá 500 euro mỗi tháng. Tuy nhiên, mọi thứ thay đổi khi công ty bất động sản Urbagestión Desarrollo e Inversión mua lại tòa chung cư với giá 247.000 euro vào tháng 3/2018.
Bà María del Carmen Abascal ngồi xe lăn vào tháng 6/2026. Ảnh: Inquilinato
Bà Abascal được đề nghị mua căn hộ đã ở nhưng không đủ khả năng tài chính, theo Liên đoàn Người thuê nhà Madrid. Còn nếu tiếp tục thuê, giá hàng tháng tăng lên 2.650 euro, nhưng sau điều chỉnh còn 1.650 euro, song vẫn vượt quá khả năng chi trả từ lương hưu của bà.
Công ty bất động sản khởi kiện nhằm chấm dứt hợp đồng thuê và giành thắng lợi. Hôm 23/9, bà cụ bị cưỡng chế đưa ra khỏi căn hộ bằng cáng, bất chấp nỗ lực của hàng chục người đã túc trực bên ngoài từ đêm trước để tìm cách ngăn cản.
Những người ủng hộ đã chào đón, gọi bà với biệt danh "Maricarmen" khi được đưa lên xe cứu thương. "Maricarmen là giọt nước tràn ly, châm ngòi cho làn sóng bất bình giá nhà trong xã hội", Simón de la Riva, 43 tuổi, giáo viên biểu tình, nói.
Chiều hôm đó, giới chức Marid ghi nhận gần 10.000 người tập trung ở thủ đô để phản đối vụ cưỡng chế Maricarmen. Biểu tình ủng hộ cũng diễn ra tại nhiều thành phố khác như Barcelona, Seville và Valencia.
Bà Abascal hiện nằm điều trị tại Bệnh viện Gregorio Marañón, dự kiến ở lại vài ngày để thực hiện một số xét nghiệm y tế. "Ngôi nhà là cả cuộc đời tôi. Và giờ tôi phải để nó lại phía sau nhưng điều đó không có nghĩa là tôi sẽ ngừng đấu tranh", bà tuyên bố qua một video.
Khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở, dù để mua hay thuê, không phải vấn đề mới tại Tây Ban Nha. Các cuộc biểu tình đã gia tăng trong những năm gần đây. Giới phân tích cho biết thu nhập không theo kịp đà tăng của chi phí nhà, trong khi du lịch và dân nhập cư càng làm tăng sức ép lên nguồn cung nhà ở vốn hạn chế.
Tại Madrid, giá thuê nhà đã tăng gần gấp đôi trong một thập kỷ, từ 12,8 euro mỗi m2 vào tháng 8/2016 lên 23,3 euro vào tháng 8/2026, theo dữ liệu từ Idealista. Với nhà bán, giá mỗi m2 đã tăng 227,9% trong 10 năm, từ 2.839 euro mỗi m2 vào tháng 8/2016 lên 6.471 euro vào tháng 8 năm nay.
Mức giá này tương phản rõ rệt với thu nhập bình quân tại Tây Ban Nha. Theo số liệu của Viện Thống kê Quốc gia, mức lương bình quân hàng năm của nước này vào năm 2024 khoảng 29.540 euro (33.596 USD). Nói cách khác, một người thuê căn hộ rộng 50 m2 tại thủ đô sẽ phải chi khoảng 13.980 euro (15.894 USD) mỗi năm cho nhà ở, tương đương gần một nửa lương bình quân.
Ngân hàng Trung ương Tây Ban Nha ước tính nước này thiếu khoảng 755.000 căn nhà và có thể tăng lên một triệu căn vào năm 2028. Trong đó Madrid, Barcelona và Valencia chiếm tỷ trọng đáng kể.
Tây Ban Nha cũng nằm gần cuối bảng xếp hạng các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) về nhà ở xã hội cho thuê. Loại hình này chiếm chưa đến 2% tổng nguồn cung, so với trung bình 8% của Liên minh châu Âu (EU).
Các cuộc biểu tình cuối tuần qua tại quảng trường của Madrid khiến nhiều người Tây Ban Nha nhớ lại những cuộc biểu tình lịch sử bắt đầu ngày 15/5/2011, khi những người tham gia cắm trại liên tục suốt 28 ngày.
Phong trào khi đó nhằm phản ứng trước các vụ cưỡng chế nhà ở và những vấn đề kinh tế khác sau cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, gồm thất nghiệp, các biện pháp thắt lưng buộc bụng và tham nhũng.
Chuyên gia nghiên cứu khoa học chính trị Estefania Molina nói năm 2011, người dân biểu tình vì không thể mua nổi nhà. "Ngày nay, họ biểu tình vì thậm chí không thể thuê nổi một căn phòng trong nhà người khác", bà nhận xét trên đài RTVE.
Với cụ Abascal, tương lai không mấy khả quan. Luật sư Beatriz Duro của bà cho biết "tình hình rất tuyệt vọng. "Bà ấy không có chỗ ở thay thế và chưa nhận được bất kỳ đề xuất hay phương án nhà ở nào từ các cơ quan công quyền", cô cho biết.
Công ty bất động sản Urbagestión từ chối bình luận. Hội đồng Thành phố Madrid đề xuất sử dụng dịch vụ hòa giải để doanh nghiệp và người thuê đàm phán tại một cuộc họp dự kiến diễn ra tuần này.
Anh Kỳ (theo AP, CNN)