Những ngày qua, thông tin nhiều quốc gia khuyến nghị người dân chuẩn bị nhu yếu phẩm đủ dùng trong 72 giờ đầu khi xảy ra tình huống khẩn cấp thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội. Bên cạnh những ý kiến đồng tình, việc chia sẻ thông tin thiếu bối cảnh hoặc suy diễn thành dấu hiệu chiến tranh, thảm họa sắp xảy ra có thể gây tâm lý lo lắng, dẫn đến tình trạng mua gom hàng hóa không cần thiết, ảnh hưởng đến sinh hoạt và hoạt động của thị trường.
Ngày 3/11/2026, Ủy ban châu Âu công bố hướng dẫn nâng cao khả năng tự ứng phó của người dân trong 72 giờ đầu khi xảy ra khủng hoảng, trong thời gian các lực lượng chức năng triển khai hoạt động hỗ trợ. Canada và nhiều quốc gia khác cũng duy trì những khuyến nghị tương tự. Tại Thái Lan, ngày 2/11, cơ quan phòng, chống thiên tai nước này hướng dẫn các gia đình chuẩn bị “túi sinh tồn 72 giờ”.
Đối với Việt Nam, tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao ngày 5/11/2026, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết, các cơ quan chức năng đang theo dõi diễn biến, phối hợp đánh giá nguy cơ và nghiên cứu biện pháp phù hợp với tình hình thực tế; chú trọng nâng cao nhận thức, hướng dẫn người dân chủ động phòng ngừa, không để phát sinh tâm lý hoang mang. Vì vậy, cần phân biệt rõ khuyến nghị của các quốc gia với những chỉ đạo, hướng dẫn chính thức tại Việt Nam, không suy diễn thành việc cơ quan chức năng trong nước đã ban hành yêu cầu bắt buộc người dân dự trữ nhu yếu phẩm trong 72 giờ.
Liên quan đến những thông tin đang lan truyền, Cục An ninh mạng khuyến cáo người dân cần hiểu đúng bản chất của việc chuẩn bị nhu yếu phẩm. Các vật dụng thiết yếu như nước uống, thực phẩm khô, đèn pin, pin dự phòng và thuốc men cần thiết có thể giúp gia đình chủ động ứng phó với những tình huống bất ngờ. Tuy nhiên, việc chuẩn bị cần căn cứ nhu cầu thực tế, không mua gom hoặc tích trữ hàng hóa vượt quá mức cần thiết.
Người dân cần ưu tiên theo dõi thông tin dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai và hướng dẫn phòng, chống tình huống khẩn cấp từ các cơ quan chức năng như Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Bộ Công an, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia và các cơ quan báo chí chính thống. Những bài viết, video cắt ghép, nội dung giật gân, suy diễn về nguy cơ chiến tranh, thảm họa khi chưa được kiểm chứng không nên đăng tải, chia sẻ hoặc bình luận, tiếp tay lan truyền.
Đáng lưu ý, tâm lý lo ngại trước những thông tin thiếu kiểm chứng còn có thể bị các đối tượng xấu lợi dụng để trục lợi thông qua việc quảng cáo, rao bán nhu yếu phẩm với giá cao bất thường hoặc phát tán đường dẫn giả mạo thông báo khẩn cấp nhằm lừa đảo, đánh cắp thông tin cá nhân. Người dân cần thận trọng trước những lời chào bán theo tâm lý đám đông, không truy cập đường dẫn lạ hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Khi phát hiện các tài khoản, trang mạng cố tình đăng tải thông tin bịa đặt, xuyên tạc về thiên tai, thảm họa nhằm gây hoang mang hoặc trục lợi, người dân cần lưu giữ hình ảnh, đường dẫn liên quan và thông báo cho cơ quan Công an gần nhất để được tiếp nhận, xác minh, xử lý.
Về chế tài xử lý, theo Luật sư Nguyễn Phú Thắng (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho biết quy định tại điểm c khoản 2 Điều 95 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang trong nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế-xã hội hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, có thể bị phạt tiền từ 15 triệu đồng đến 25 triệu đồng đối với cá nhân và từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng đối với tổ chức; đồng thời áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Trường hợp hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 288 Bộ luật Hình sự. Trong bối cảnh thông tin trên mạng xã hội lan truyền nhanh chóng, mỗi người dân cần nâng cao ý thức kiểm chứng trước khi tiếp nhận và chia sẻ. Chủ động chuẩn bị các điều kiện thiết yếu để ứng phó với rủi ro là cần thiết, song không nên để những thông tin sai lệch chi phối tâm lý và hành vi tiêu dùng, góp phần giữ ổn định đời sống và bảo đảm an ninh, trật tự trên không gian mạng.
Thuỳ Linh