Cục trưởng Xuân Bắc: Tiếng cuốc, tiếng xẻng cũng có thể thành giai điệu hay

Tại lễ phát động chương trình “Thanh âm Việt Nam - Giai điệu cuộc sống” năm 2026 sáng 12/10, NSND Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, thành viên Ban tổ chức, nhấn mạnh chương trình không giới hạn người tham gia ở các nhạc sĩ hay nghệ sĩ chuyên nghiệp. Mỗi người đều có thể đóng góp bằng những thanh âm mình bắt gặp hoặc tạo ra trong cuộc sống.

Theo NSND Xuân Bắc, một người nông dân có thể ghi lại tiếng cuốc, tiếng xẻng va vào nhau trên đồng ruộng. Những âm thanh tưởng chừng bình thường ấy, nếu được kết nối và xử lý sáng tạo, hoàn toàn có thể trở thành chất liệu tạo nên giai điệu mang bản sắc Việt Nam.

Cách tiếp cận này mở rộng phạm vi sáng tạo âm nhạc từ sân khấu, phòng thu đến chính đời sống thường ngày. Những thanh âm gắn với lao động, sinh hoạt, cảnh quan và văn hóa của từng vùng miền đều có thể trở thành chất liệu để người dân tham gia chương trình.

Phát biểu tại lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh thanh âm là sự sáng tạo kỳ diệu của thiên nhiên và con người, đồng thời là sự giao cảm giữa con người với nhau, giữa con người với thiên nhiên và cuộc sống.

“Biết lắng nghe quê hương cũng là một cách học yêu đất nước; biết sáng tạo là cách gửi gắm tình yêu ấy đến các thế hệ mai sau”, ông nói.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cũng cho rằng, mỗi người dân, với trải nghiệm, cảm xúc và tình yêu riêng, đều có thể gửi gắm vào một giai điệu, một câu hát, góp phần làm giàu đời sống âm nhạc dân tộc.

Thứ trưởng kêu gọi người dân bắt đầu từ những việc giản dị như tìm hiểu thêm về âm nhạc, ghi lại thanh âm quê hương, chia sẻ một câu hát hoặc thử sáng tạo giai điệu của riêng mình. Nghệ sĩ, giáo viên, doanh nghiệp và cơ quan truyền thông cũng được kỳ vọng cùng phổ cập kiến thức âm nhạc, tạo điều kiện để nhiều người tiếp cận và thực hành sáng tạo.

Đánh giá về quy mô toàn quốc của chương trình, nhạc sĩ Tuấn Cry cho rằng đây là sân chơi có ý nghĩa với cả người làm âm nhạc chuyên nghiệp và các bạn trẻ muốn thử sức sáng tạo.

“Với một nhạc sĩ, nghệ sĩ như Tuấn, chương trình rất ý nghĩa bởi tạo cơ hội cho những người có chuyên môn cũng như các bạn trẻ muốn thử sức, đưa thanh âm riêng của mình vào những ca khúc đồng hành cùng chương trình”, anh chia sẻ.

Tuấn Cry cho biết thời gian gần đây, anh nghiên cứu nhiều về thanh âm Việt Nam, đặc biệt là văn hóa Kinh Bắc và quan họ. Khi nhận lời mời tham gia chương trình, anh cảm thấy hào hứng và muốn đóng góp những ý tưởng âm nhạc của mình.

Theo nam nhạc sĩ, thanh âm Việt Nam không chỉ có tiếng cồng chiêng Tây Nguyên, tiếng sáo, đàn bầu hay những làn điệu ru con truyền thống. Những âm thanh gần gũi như tiếng rao đường phố và âm thanh gắn với sinh hoạt ở từng vùng miền cũng có thể trở thành chất liệu sáng tác.

Năm 2024, Tuấn Cry sáng tác ca khúc Giai điệu Việt Nam mình, kết hợp thanh âm từ nhiều vùng miền trong cùng một tác phẩm. Đây là một trong những ca khúc anh tâm đắc. Với chương trình lần này, nam nhạc sĩ mong muốn tiếp tục tìm tòi cách đưa những thanh âm của cuộc sống vào âm nhạc, để tác phẩm có thể tiếp cận nhiều nhóm khán giả.

Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch phát động chương trình “Thanh âm Việt Nam - Giai điệu cuộc sống” năm 2026 nhằm khơi dậy năng lực sáng tạo âm nhạc trong cộng đồng, phát hiện và giới thiệu các giai điệu, âm thanh, tác phẩm và câu chuyện âm nhạc xuất phát từ đời sống; đồng thời góp phần quảng bá các giá trị âm nhạc Việt Nam, đặc biệt tới thế hệ trẻ.

Một mục tiêu khác là từng bước hình thành Ngân hàng giai điệu Việt Nam và Bản đồ âm nhạc Việt Nam, tạo nguồn tài nguyên phục vụ bảo tồn, quảng bá, sáng tạo và phát triển công nghiệp văn hóa.

Chương trình gồm ba cấu phần:

Đố vui Thanh âm Việt Nam: Cuộc thi trắc nghiệm trực tuyến cung cấp kiến thức về ca khúc, nhạc cụ dân tộc, dân ca, di sản và đời sống âm nhạc Việt Nam.

Cảm nhận Thanh âm Việt Nam: Người tham gia gửi video ngắn chia sẻ cảm nhận, ký ức hoặc góc nhìn về một giai điệu, bài hát, làn điệu hay đời sống âm nhạc.

Sáng tạo Thanh âm Việt Nam: Tiếp nhận các sản phẩm sáng tạo sử dụng âm nhạc, tiếng nói, tiếng động, nhạc cụ, dân ca, âm thanh đời sống và không gian văn hóa Việt Nam làm chất liệu. Người tham gia có thể sáng tác, phối khí, thu âm, hát, chơi nhạc cụ hoặc kết hợp âm thanh với hình ảnh, video và các hình thức nghệ thuật số.

Chương trình dành cho công dân Việt Nam trong và ngoài nước, người nước ngoài yêu mến văn hóa, âm nhạc Việt Nam; không giới hạn độ tuổi và nghề nghiệp. Thời gian tiếp nhận sản phẩm kéo dài từ ngày 12/10 đến hết ngày 30/11. Lễ công bố kết quả và trao giải dự kiến diễn ra trong tháng 12.