Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu đề nghị hoàn thiện các quy định theo hướng lấy lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trung tâm, đồng thời tăng cường kiểm soát quy trình cho, nhận con nuôi, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ.
Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP.HCM)
ẢNH: GIA HÂN
Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP.HCM) cho rằng, việc nhận con nuôi là để mở cửa một mái ấm cho trẻ em. Nhưng không thể để thủ tục nhân văn ấy trở thành cánh cửa cho hành vi mua bán, chuyển giao hay lạm dụng trẻ em.
Theo ông, với lĩnh vực liên quan trực tiếp đến thân thể, nhân thân và tương lai của trẻ, pháp luật cần có cơ chế phát hiện nguy cơ ngay từ trước khi trẻ được giao nhận, đưa khỏi nơi cư trú hoặc rơi vào tay người có mục đích bất hợp pháp.
Đối với trường hợp nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, hồ sơ cần ghi nhận kết quả tìm kiếm gia đình phù hợp tại Việt Nam và thời hạn tìm kiếm hợp lý, bảo đảm nguyên tắc ưu tiên bố trí trẻ trong nước theo Công ước La Hay.
Đặc biệt, đại biểu Nguyễn Vũ Trung cũng đề xuất cần bổ sung rõ các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có việc lợi dụng cho, nhận con nuôi để tuyển mộ, chuyển giao, tiếp nhận, vận chuyển hoặc đưa trẻ em đi nhằm mục đích mua bán người, bóc lột hoặc lấy mô, bộ phận cơ thể.
Đồng thời, nghiêm cấm gắn việc nhận nuôi với yêu cầu hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể hoặc can thiệp y tế trái pháp luật.
Ông đề nghị quy định rõ người từng bị kết án về tội mua bán người, mua bán hoặc chiếm đoạt mô, bộ phận cơ thể người không được nhận con nuôi. Việc thẩm tra cần thực hiện đối với cả hai người trong cặp vợ chồng và những người có vai trò thực tế trong chăm sóc trẻ.
Đề cập đến các hành vi bị nghiêm cấm, đại biểu Lý Anh Thư (đoàn An Giang), đồng tình với việc khoản 4 đã được chỉnh lý theo hướng cấm cung cấp thông tin, môi giới việc cho, nhận con nuôi trái pháp luật, không chỉ giới hạn ở hành vi thực hiện thông qua mạng viễn thông, mạng xã hội hoặc nền tảng điện tử.
Tuy nhiên, bà cho hay, thực tiễn có thể xuất hiện việc tìm kiếm, giới thiệu, kết nối các bên để chuyển giao trẻ em trái pháp luật nhưng người thực hiện không thừa nhận mình là người môi giới. Vì vậy, quy định cần bao quát những hành vi này, đồng thời phân biệt rõ với hoạt động tư vấn, hỗ trợ và tìm gia đình thay thế đúng pháp luật.