Góp ý vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư tại phiên thảo luận sáng 2/11, đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân (đoàn TP.HCM) bày tỏ sự quan tâm về quy định quản lý sản xuất, kinh doanh rượu.
Đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân.
Theo đại biểu, luật thông qua hồi tháng 8 quy định từ ngày 1/3/2027, kinh doanh rượu không còn được xếp là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện riêng mà được quản lý như thực phẩm.
Tuy nhiên, Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 vẫn quy định việc cấp phép sản xuất rượu công nghiệp và mua bán rượu từ 5,5 độ trở lên. Trong khi đó, Luật Đầu tư lại có quy định về nguyên tắc ưu tiên áp dụng khi có sự khác nhau giữa các luật.
“Tôi ủng hộ cắt thủ tục, nhưng nếu rượu không thuộc tiêu chí sức khỏe cộng đồng thì mặt hàng này thuộc loại nào? Và khi các vụ ngộ độc methanol vẫn xảy ra, chúng ta lấy gì truy nguồn gốc một chai rượu?”, đại biểu Nhân nêu vấn đề.
Ví von việc bỏ giấy phép mà không có hệ thống truy xuất là “thay ổ khóa bằng lời hứa”, ông Phạm Trọng Nhân đề nghị đưa kinh doanh rượu trở lại ngành nghề kinh doanh có điều kiện, kèm cấp phép điện tử và hậu kiểm theo rủi ro.
Tinh thần được đại biểu đoàn TP.HCM nhấn mạnh là giữ điều kiện, đổi công cụ, đơn giản hóa thủ tục.
Liên quan đến quản lý thuốc lá mới, đại biểu Phạm Trọng Nhân cho rằng dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và Luật Đầu tư có mối liên hệ chặt chẽ, cần được rà soát để bảo đảm tính thống nhất. Theo đại biểu, luật chuyên ngành là “cánh cửa trước”, còn những điều khoản trong Luật Đầu tư chính là “cánh cửa sau”.
“Luật Đầu tư quy định nhà đầu tư được kinh doanh những ngành, nghề mà luật này không cấm, nên cửa trước đóng mà cửa sau còn mở thì hàng vẫn tuồn vào”, ông Nhân nhận định.
Đại biểu dẫn chứng, dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định nghiêm cấm sản xuất, kinh doanh túi ngậm nicotine và shisha. Tuy nhiên, trong danh mục cấm của Luật Đầu tư chỉ ghi thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, còn túi ngậm, shisha chưa vào danh mục cấm.
“Một luật cấm, còn một luật im lặng - đây là kẽ hở để doanh nghiệp khiếu kiện và cơ quan thực thi lúng túng”, đại biểu Nhân cảnh báo.
Điều vị đại biểu lo ngại hơn là các sản phẩm nicotine thế hệ mới khác chưa có tên. Tại phiên thảo luận tổ về Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, ông Nhân đề nghị giữ danh mục cấm ngay trong luật, không giao Chính phủ.
Trong khi đó, dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá giao Chính phủ xác định “sản phẩm khác” là thuốc lá và chỉ cấm sử dụng, chưa cấm kinh doanh thành phẩm. Còn Luật Đầu tư chỉ giao cho Chính phủ rà soát rồi trình Quốc hội.
Điều này làm nảy sinh một nghịch lý là khi có một sản phẩm mới mà Chính phủ xác định là thuốc lá, sẽ rơi vào quy định thành “ngành kinh doanh hợp pháp có điều kiện”, rồi phải chờ một kỳ sửa luật mới cấm được.
Để khắc phục, đại biểu Phạm Trọng Nhân đề nghị thiết kế cấm theo nhóm sản phẩm, có loại trừ rõ ràng, thay vì theo đuổi danh sách từng tên gọi.
Theo đó, sửa luật theo hướng “cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha và các sản phẩm thuốc lá khác, trừ thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào; loại trừ các thuốc thuộc phạm vi pháp luật về dược và mục đích nghiên cứu, kiểm nghiệm”.
“Khi đó lệnh cấm nằm trong luật, Chính phủ chỉ công bố tên cụ thể theo tiêu chí luật định, không được mở rộng lệnh cấm”, ông Nhân nhấn mạnh.