Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa công bố các sáng kiến hỗ trợ trị giá 15 tỷ USD dành cho khu vực nông nghiệp ngay trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ. Gói hỗ trợ này nhằm giúp nông dân bù đắp chi phí dầu diesel và phân bón tăng vọt do hệ lụy từ chính sách thuế quan và cuộc xung đột tại Iran.
Theo thông báo từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), hơn một nửa gói ngân sách trên-tương đương 8 tỷ USD-sẽ được chi trả một lần để hỗ trợ trực tiếp cho những nông dân chịu thiệt hại nặng nề bởi giá dầu diesel leo thang.
Bên cạnh đó, chính phủ cũng phân bổ ít nhất 5 tỷ USD dưới dạng các khoản vay bảo lãnh cho người chăn nuôi và ngư dân, 1,8 tỷ USD cho các chương trình bảo tồn đất đai, 573 triệu USD cho các dự án sản xuất phân bón nội địa và 472,5 triệu USD để thu mua nông sản phục vụ các chương trình từ thiện.
Ngoài gói 15 tỷ USD không cần chờ Quốc hội phê duyệt này, USDA cũng giải ngân thêm 13,8 tỷ USD theo chương trình mạng lưới an sinh cho niên vụ 2025 đối với các hộ trồng ngô, đậu nành, lúa mì và lúa gạo. USDA cho biết họ sẽ công bố thêm thông tin chi tiết về các khoản thanh toán trong tháng này.
USDA cũng công bố các nỗ lực khác, chẳng hạn như mở rộng bán một loại nhiên liệu diesel vốn thường chỉ được sử dụng cho các phương tiện không lưu thông trên đường bộ; hỗ trợ các chủ trang trại thông qua việc tăng cường tính minh bạch trong dữ liệu mua bán gia súc; đồng thời củng cố các chính sách quản lý loài sói nhằm bảo vệ vật nuôi.
Ông Gregg Ibendahl, chuyên gia quản trị nông trại tại Đại học bang Kansas, nhận định khoản hỗ trợ 8 tỷ USD có thể bù đắp phần lớn mức tăng chi phí nhiên liệu, thậm chí giúp một số nông dân trang trải thêm chi phí phân bón.
Tuy nhiên, ông lưu ý các khoản thanh toán một lần không giải quyết được những nguyên nhân căn bản khiến chi phí đầu vào tăng cao. Việc các trang trại phụ thuộc vào khoản hỗ trợ tạm thời cũng có thể gây khó khăn khi chứng minh năng lực tài chính để tiếp cận tín dụng cho niên vụ tiếp theo.
Các chuyên gia cho rằng những gói hỗ trợ có thể giúp một bộ phận nông dân duy trì hoạt động sản xuất trong ngắn hạn, nhưng chưa chắc giải quyết được những bất ổn dài hạn.
Bà Alexandra Middlewood, Phó Giáo sư Khoa học Chính trị tại Đại học bang Wichita, cho biết một số nông dân hoan nghênh khoản hỗ trợ vì có thể giúp duy trì hoạt động kinh doanh, trong khi những người khác xem đây chỉ là biện pháp cứu trợ tạm thời.
Ngành nông nghiệp Mỹ đang trải qua một năm đầy khó khăn khi chi phí đầu vào tăng phi mã làm bào mòn lợi nhuận. Theo dữ liệu từ Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá dầu diesel trung bình toàn quốc tính đến cuối tháng 10/2026 ở mức 6,32 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít). Mức này tăng tới 70% so với cùng kỳ năm ngoái, khiến chi phí đổ đầy một bình nhiên liệu 100 gallon cho máy kéo tăng thêm tới 260 USD.
Một yếu tố khác càng khiến tình hình trầm trọng hơn là các mức thuế quan của Mỹ đã đẩy giá máy móc nông nghiệp lên cao. Cùng với đó, căng thẳng thương mại Mỹ - Trung cũng khiến nông sản Mỹ gần như bị tẩy chay tại thị trường tỷ dân này.
Chuyên gia quản lý nông trại Gregg Ibendahl tại Đại học Bang Kansas nhận định các khoản thanh toán khẩn cấp này sẽ giúp nhiều trang trại tránh được cảnh thua lỗ trong năm nay.
Tuy nhiên, chúng chỉ mang tính chất cứu trợ tạm thời và không giải quyết được gốc rễ đà tăng chi phí đầu vào. Tình trạng phụ thuộc vào trợ cấp ngắn hạn cũng sẽ khiến nông dân gặp khó khăn khi đàm phán vay vốn ngân hàng cho vụ mùa năm tới.
Bên cạnh gánh nặng chi phí, các nhà phân tích tại Đại học Bang Emporia chỉ ra rằng một số chính sách khác của chính quyền Tổng thống Trump cũng đang gây sức ép lên ngành nông nghiệp.
Những động thái đó bao gồm chiến dịch trục xuất người nhập cư gây thiếu hụt trầm trọng lực lượng lao động tại nông trại, cũng như việc cắt giảm chi tiêu cho viện trợ nước ngoài cùng Chương trình Hỗ trợ Dinh dưỡng Bổ sung (SNAP) làm thu hẹp đầu ra tiêu thụ nông sản.
Động thái dồn dập tung gói cứu trợ diễn ra khi Tổng thống Trump đẩy mạnh các chuyến vận động tại các bang nông nghiệp trọng điểm như Iowa và Kansas ngay trước ngày bầu cử 3/11.
Các chuyên gia chính trị tại Đại học Bang Wichita đánh giá nhóm cử tri nông thôn vốn là bệ đỡ truyền thống của đảng Cộng hòa và ít có khả năng chuyển sang ủng hộ đảng Dân chủ.
Tuy nhiên, sự bất mãn về chi phí sinh hoạt có thể khiến nhiều người chọn không đi bỏ phiếu hoặc bầu cho ứng viên độc lập, gây bất lợi cho nỗ lực giữ quyền kiểm soát Quốc hội của đảng Cộng hòa./.
(TTXVN/Vietnam+)