Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, chiều 2/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Luật sư (sửa đổi).
Tạo nguồn luật sư là người dân tộc thiểu số
Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm của các đại biểu Quốc hội là chính sách phát triển đội ngũ luật sư là người dân tộc thiểu số và luật sư hành nghề tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn…
Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) nêu thực tế cho thấy, pháp luật đã dành sự quan tâm khá rõ đối với đồng bào dân tộc thiểu số với tư cách là người cần được hỗ trợ tiếp cận pháp luật, nhất là trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý. Nhưng ở chiều ngược lại, chưa có một chính sách đủ rõ để trả lời câu hỏi: Ai sẽ là người cung cấp dịch vụ pháp lý có chất lượng cho đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là ở những địa bàn còn rất thiếu luật sư? Đây là vấn đề theo đại biểu cần được nhìn nhận ngay trong luật sửa đổi Luật Luật sư lần này. Bởi nhu cầu ở những địa bàn này không chỉ là có luật sư về mặt số lượng, điều rất quan trọng là cần có những luật sư hiểu ngôn ngữ, văn hóa, phong tục tập quán và đặc điểm cộng đồng của đồng bào dân tộc thiểu số.
Đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng, "khoảng trống" hiện nay nằm ở chính sách tạo nguồn. Một người trẻ là người dân tộc thiểu số muốn trở thành luật sư vẫn phải đi qua đầy đủ các bước như mọi người khác từ học luật, đào tạo nghề, tập sự, tham gia kỳ thi và sau đó duy trì hoạt động hành nghề. Đại biểu nêu quan điểm, chuẩn nghề nghiệp phải thống nhất cho tất cả luật sư, không nên hạ chuẩn đối với người dân tộc thiểu số nhưng Nhà nước hoàn toàn có thể hỗ trợ để họ có cơ hội đạt được chuẩn đó.
Vì vậy, đại biểu đề nghị dự thảo Luật lần này cần bổ sung một chính sách rõ ràng hơn theo nguyên tắc: giữ nguyên chuẩn, hỗ trợ để đạt chuẩn, tạo điều kiện để hành nghề và khuyến khích phục vụ địa bàn khó khăn.
Cùng với đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung vào dự thảo Luật một nguyên tắc hoặc một khoản về chính sách phát triển nghề luật sư theo hướng: Nhà nước có chính sách hỗ trợ, khuyến khích đào tạo, tập sự, phát triển và thu hút luật sư là người dân tộc thiểu số, luật sư biết tiếng dân tộc thiểu số và luật sư hành nghề thường xuyên tại miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn; ưu tiên huy động các luật sư này tham gia hỗ trợ pháp lý và cung cấp dịch vụ pháp lý cho người dân tại địa bàn. Các nội dung cụ thể về đối tượng, mức hỗ trợ, địa bàn và thời gian cam kết hành nghề có thể giao Chính phủ quy định.
Chung quan điểm, đại biểu Hồ Thanh Tuấn (Đoàn Vĩnh Long) nhận định đây là một chính sách thiết thực, góp phần bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ pháp lý. Thực tế cho thấy ở một số địa bàn, người dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận luật sư, đặc biệt là người nghèo, người yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số và nhất là người ở vùng sâu, vùng xa.
Để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, đại biểu đề nghị cần có chính sách cụ thể như: hỗ trợ đào tạo nguồn luật sư đối với địa bàn khó khăn; hỗ trợ thành lập và duy trì tổ chức hành nghề luật sư đối với các huyện chưa có hoặc thiếu luật sư; khuyến khích luật sư tham gia trợ giúp pháp lý miễn phí; hỗ trợ cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số; theo cơ chế đặt hàng và hỗ trợ kinh phí đối với những dịch vụ pháp lý phục vụ nhiệm vụ công ích theo yêu cầu của cơ quan nhà nước.
Phát huy vai trò tự quản, bảo đảm an toàn dữ liệu luật sư
Quan tâm đến quy định về quản lý nghề luật sư, đại biểu Nguyễn Thái Học (Đoàn Đắk Lắk) nêu rõ: Một trong những nguyên tắc quan trọng mà luật hiện hành quy định đó là quản lý nhà nước về luật sư phải kết hợp chặt chẽ, phát huy vai trò tự quản của luật sư. Tuy nhiên, đại biểu chỉ ra tại dự thảo Luật không đề cập và nhấn mạnh đến vai trò tự quản của tổ chức luật sư.
“Đây là nguyên tắc rất quan trọng được nêu trong Chỉ thị số 11 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với các tổ chức hội, cũng như Quy định 118 của Ban Bí thư đề cao nguyên tắc tự nguyện, tự quản và tự chịu trách nhiệm của các tổ chức hội, trong đó có tổ chức luật sư”, đại biểu nhấn mạnh.
Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thái Học đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát lại và cần khẳng định trong Điều 5 dự thảo Luật nguyên tắc quản lý nhà nước về luật sư phải gắn kết chặt chẽ với việc phát huy vai trò tự quản của tổ chức luật sư.
Về chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu luật sư, đại biểu Hồ Thanh Tuấn cho hay, đây là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý trong hoạt động luật sư có tính chất đặc biệt, nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến thông tin cá nhân, bí mật kinh doanh cũng như bí mật của khách hàng. Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị cần quy định chặt chẽ hơn ngay trong luật như: phạm vi dữ liệu được thu thập, cập nhật và chia sẻ; chủ thể có quyền khai thác và mục đích khai thác; trách nhiệm bảo mật;...
Thu Hằng