Đại biểu Quốc hội vui với tăng lương mà đi chợ về thấy... vui chưa trọn vẹn

Lương tăng nhưng chi phí sinh hoạt cũng tăng

Thảo luận tại tổ về tình hình kinh tế - xã hội sáng 18/10, đại biểu Châu Quỳnh Dao (An Giang) ghi nhận nỗ lực của Chính phủ, các địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong thực hiện các mục tiêu phát triển. Bà đồng tình với nhận định đời sống người dân ngày càng được cải thiện, đồng thời đánh giá cao những chính sách chăm lo giáo dục, y tế, nhất là tại vùng khó khăn.

Tuy nhiên, nữ đại biểu cho rằng cần quan tâm hơn đến mối quan hệ giữa tiền lương và giá cả, bởi người lao động, công chức, viên chức có thu nhập thông thường vẫn chịu sức ép từ chi phí sinh hoạt.

Theo Cục Thống kê, CPI bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, đại biểu Châu Quỳnh Dao cho rằng giữa chỉ số giá chung và áp lực chi tiêu thực tế của người hưởng lương vẫn còn khoảng cách.

Theo bà, rổ hàng hóa, dịch vụ tính CPI gồm nhiều mặt hàng, trong khi người có thu nhập thông thường dành phần lớn tiền cho 4 nhu cầu thiết yếu: ăn, ở, giáo dục và y tế.

Qua tìm hiểu thực tế, bà Dao cho biết chi phí bữa ăn với những gia đình thường mua thực phẩm ở chợ truyền thống, chợ tạm có thể tăng khoảng 10-15%. Với bữa cơm bốn người, khoản tăng thêm có thể từ 30.000 đến 50.000 đồng mỗi ngày, tùy cách chi tiêu.

Bà cũng dẫn kết quả khảo sát tại một số khu nhà trọ ở thành phố lớn, nơi có nhiều khu công nghiệp, cho thấy chi phí thuê trọ tăng khoảng 12-18%. Ngoài ra, các gia đình còn phải tính toán những khoản chi cho giáo dục, y tế.

Theo nữ đại biểu, dù Nhà nước có chính sách miễn học phí, hỗ trợ bảo hiểm y tế, gia đình vẫn có những khoản chi phát sinh. Ở bậc đại học, học phí tăng theo lộ trình cũng tạo thêm áp lực.

Bà nêu trường hợp tiền lương tăng thêm khoảng 1,5-2 triệu đồng nhưng chi phí thiết yếu của gia đình tăng khoảng 2-3 triệu đồng.

"Niềm vui tăng lương như vậy chưa có trọn vẹn", bà đề nghị cơ quan quản lý quan tâm tác động của giá cả đến đời sống người lao động, nhất là người có hoàn cảnh khó khăn.

Đề nghị giãn thời điểm tăng giá dịch vụ công

Phân tích nguyên nhân, đại biểu Châu Quỳnh Dao cho rằng thông tin về chính sách tăng lương thường được người dân biết trước nhiều tháng. Trong thời gian đó, một số hộ kinh doanh, tiểu thương hoặc chủ nhà trọ có thể tìm lý do điều chỉnh giá, tăng các khoản thu.

"Trong khi tiền lương chưa chuyển vào tài khoản, giá cả đã có thể tăng", bà nêu thực tế.

Nữ đại biểu đánh giá Chính phủ, Bộ Công Thương đã quan tâm bình ổn giá, nhưng hoạt động này thường thể hiện rõ tại siêu thị, cửa hàng lớn. Trong khi đó, chợ truyền thống, chợ tạm, chợ cóc là nơi nhiều người lao động thường xuyên mua sắm, song lực lượng quản lý thị trường khó kiểm soát hết.

Bà cũng đề cập chi phí logistics và các khâu trung gian khiến giá nông sản tăng từ nơi sản xuất đến bữa ăn gia đình.

Từ thực tế tại đơn vị công tác trước đây, bà kể có thời điểm suất ăn của học sinh giá 15.000 đồng, thấp hơn một số trường lân cận. Đơn vị phụ trách bếp ăn lấy cá trực tiếp tại bến tàu, cảng cá, mua rau tại nơi trồng, giảm các tầng nấc trung gian nên tiết kiệm được chi phí.

Để chính sách tiền lương góp phần cải thiện đời sống, bà đề nghị Bộ Tài chính và cơ quan thống kê nghiên cứu xây dựng, công bố chỉ số chi phí sinh hoạt của nhóm yếu thế, tập trung vào ăn, ở, giáo dục, y tế.

Theo bà, đây là cơ sở để xem xét điều chỉnh tiền lương, đồng thời tính toán mức giảm trừ gia cảnh khi xác định thuế thu nhập cá nhân sát thực tế hơn.

Đại biểu cũng kiến nghị tránh điều chỉnh tăng giá dịch vụ công cùng thời điểm tăng lương hoặc những đợt cao điểm chi tiêu. Bà đề xuất giãn cách tối thiểu sáu tháng sau tăng lương mới tăng giá dịch vụ công, nhằm hạn chế tác động tâm lý và áp lực giá cả cộng dồn.

Cùng với đó, hàng hóa bình ổn giá cần tiếp cận nhiều hơn với khu dân cư, khu công nghiệp. Chính phủ cần đẩy nhanh đề án một triệu căn hộ nhà ở xã hội, tạo nguồn cung nhà ở giá rẻ cho công nhân.

Kiến nghị rà soát phụ cấp ở cấp xã

Quan tâm chế độ đối với đội ngũ ở cơ sở, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) cho biết cán bộ, công chức rất phấn khởi khi phụ cấp công vụ cấp xã tăng từ 25% lên 55%.

Tuy nhiên, ông phản ánh viên chức tại các trung tâm dịch vụ tổng hợp cấp xã có tâm tư vì không được hưởng khoản phụ cấp này.

Theo đại biểu, đây là đơn vị sự nghiệp, nhưng tại địa bàn miền núi rất khó tạo nguồn thu. Công việc chủ yếu là thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở, hỗ trợ công chức. Có trung tâm chỉ khoảng 8-10 người.

"Trên địa bàn miền núi thì không có gì để mà thu", ông nói, đồng thời cho biết việc điều động công chức về trung tâm cũng gặp khó khăn do khác biệt về chế độ.

Ông đề nghị Bộ Nội vụ khảo sát, đánh giá thực trạng, xem xét hướng hỗ trợ. Tại Lai Châu, ông Khánh cho biết có xã quản lý hơn 200km2, gồm nhiều bản, khoảng cách xa khiến việc đi lại, thực hiện nhiệm vụ rất khó khăn.

Đối với trưởng, phó phòng cấp xã, ông Khánh cho biết cán bộ phấn khởi khi có quy định về phụ cấp chức vụ, song còn ý kiến cho rằng mức hưởng thấp.

Theo Nghị định 07/2026/NĐ-CP, tại các địa phương ngoài Hà Nội và TPHCM, hệ số phụ cấp chức vụ của trưởng, phó phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã lần lượt là 0,25 và 0,15. Tính theo lương cơ sở hiện hành, mức hưởng tương ứng là 632.500 đồng và 379.500 đồng mỗi tháng.

Đại biểu đề nghị Chính phủ rà soát, xem xét nâng mức phụ cấp để động viên đội ngũ thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở.