Ông Quý được cả làng gọi là đại gia không phải vì ông giàu có. Mà bởi chính câu cửa miệng của ông. Thí dụ, đi mua thịt ở chợ, dù có một mình, mua vài lạng là đủ ăn nhưng đứa hàng thịt mau miệng tán tỉnh, là ông cười khà khà, xách cả cân, thậm chí vài cân về để tủ lạnh ăn dần. Ai đó trêu ông bị gái đẹp mồi chài, ông giễu lại. Đại gia mà, hết thế quái nào được tiền. Đi mua cá cho mèo, dù ban đầu chỉ định mua một cân cá rô phi, nhưng đứa bán cá nài nỉ, ông xách luôn cả con trắm đồng đến bốn cân về. Cũng không hẳn là ông ưa phỉnh. Chỉ là ông cảm thấy đáng mua thì mua thôi. Bỏ ra tí tiền mà người mua và người bán đều vui thì cũng đáng. Không ăn trước thì ăn sau. Một mình ăn không hết thì gọi bạn bè đến ăn. Hoặc con cháu về ăn.
Có lẽ, ông Quý “đại gia” theo cái nghĩa ấy. Tức là rộng rãi. Hai vợ chồng ông đều là cán bộ hưu trí, chồng giáo viên, vợ ngân hàng. Giờ vợ đi Thủ đô làm ô sin cho con trai. Mà số ông con một bề giai, chỉ có cháu nội. Bà nhà ông khăn gói quả mướp đi xuyên Việt từ Thành phố Hồ Chí Minh ra Đà Nẵng rồi lại về Hà Nội, theo chân gia đình ba đứa con trai. Người ta nói “tam nam bất phú”, ông sửa thành “tam nam khổ mẹ”. Không giàu nhưng ông phong lưu rất mực vì ba thằng con trai đều thành đạt, lại vô cùng hiếu đễ. Chúng tuyên bố dù có đổ nợ thì cũng không bao giờ đẽo vào tiền hưu trí và tiền dưỡng già của bố mẹ. Việc bà đi chăm cháu, chúng trả lương hẳn hoi. Thuê thiên hạ mười đồng thì chúng trả mẹ hai mươi đồng. Vì bà thương cháu hơn, chăm cháu chu đáo hơn. Chỉ tội, bà đi suốt thế, ông ở nhà một mình đâm nản, nhất là cơ ngơi trang trại cây ăn quả nhà ông ở riêng một cõi, tách biệt với làng. Chính vì nản nên ông nuôi cả đàn mèo và một con chó rất lớn để bầu bạn.
Nói đến đàn mèo nhà ông Quý, ai cũng phải mê mẩn. Cả ba con mèo, chả biết cái hay đực, nhưng đều bị ông gọi bác sĩ thú y tới thiến ráo. Thiến cho khỏi bỏ ông mà đi. Chúng to lớn lừng lững, lông óng mượt đẹp đẽ. Người ta thì khoe con khoe cháu, khoe ruộng tốt, lúa nhiều, ao to, cá lắm. Còn ông, hễ ra chợ mua cá là khoe mèo. Ông sẵn sàng chìa điện thoại ra, giới thiệu với cô hàng cá về ba con mèo quý của ông. Ông bảo, ba con mèo nhà ông là cao thủ bắt chuột. Không chỉ chuột, rắn rết, kỳ nhông, ếch nhái chúng bắt tuốt. Ba con mèo vốn là một mẹ sinh ra nhưng mỗi con một màu lông. Khi đàn mèo con vừa mới thạo cơm thì con mèo mẹ bị bắt mất. Ông Quý chăm chút ba con mèo mồ côi như một người ông ngoại chăm đàn cháu vậy. Trong đàn mèo, con mèo to nhất là một con đực có bộ lông màu vàng suộm, giống hệt như mẹ nó. To nhưng lại rất mực nhường nhịn. Bao giờ nó cũng đợi hai con trong đàn ăn no, nó mới tiến lại cái đĩa mà liếm láp, ăn nốt phần cơm trộn thừa, cả những hạt vương vãi ngoài đĩa. Con mèo khôn nhất, láu cá nhất chính là con mèo mướp, giống bố của nó. Nó luôn ăn chỗ ngon nhất trong đĩa, ngủ chỗ kín nhất, ấm nhất. Nó cũng không để cho ông Quý vuốt ve nhiều, cứ khinh khỉnh khi có người lạ đến gần. Con mèo nhõng nhẽo nhất, hay đòi bế nhất và ăn ít nhất chính là con có bộ lông màu trắng như tuyết. Chính vì mỗi lần chỉ nhỏn nhẻn vài miếng nên một ngày con trắng đòi ăn đến năm lần. Ông mà không cho ăn, nó phi lên vai mà ngồi rồi kêu vào tận tai ông. Còn vì sao lại có con mèo màu trắng trong đàn thì ông Quý cũng không biết.
Ông chỉ biết, cả ba con mèo đều bắt chuột rất giỏi là do ông được tay nuôi mèo. Phía trước cửa nhà ông Quý là một cánh đồng lúa rộng mênh mang vừa mới gặt xong, nước xâm xấp. Phía ngoài xa là một cánh đồng sen rộng lớn, cỡ chục héc-ta. Sen thu rồi, lúa gặt rồi, chuột đồng bị đói chạy dạt vào vườn ổi, lũ mèo tha hồ mà bận bịu. Chúng bắt về nhưng không ăn, cứ cắn chết, thả đó để ông Quý xử lý.
Tuần trước, vào một buổi chiều, ông Quý đang mài dao dưới gốc cây nhãn, thì thấy con vàng lặc lè tha một con ếch vào sân. Ông vội vàng đặt con dao phát cán dài lên ngang chậu nước. Con dao được thằng cháu rể người Cao Phong đem sang biếu. Nay mài cho bén để mai phát dọn vườn. Độ này mưa nhiều, cỏ lên ngun ngút, người vác cuốc đi trước, cỏ mọc lút theo sau. Con vàng liếc qua lưỡi dao sáng loáng trên miệng chậu rồi tiến thẳng vào bếp, thả con ếch xuống, đúng chỗ mà thường khi nó vẫn giấu chuột. Vì góc này là “góc chết” rồi. Con mồi có muốn bỏ trốn cũng không được.
Ông Quý đi vào theo, phát hiện con ếch to bằng bàn tay xòe, vẫn còn sống, đang nhảy chồm chồm. Thấy chủ đi vào, con vàng khống chế con mồi bằng một bàn chân với những cái vuốt sắc nhọn. Nó vểnh đầu nhìn chủ, đầy vẻ hãnh diện. Ông Quý còn đang nghĩ, con vàng, thậm chí lông không ướt, bùn đất cũng không dính chân, trên lưng chỉ có ít cỏ hoa bám vào thôi. Vậy nó bắt ếch ở đâu? Còn chưa hiểu đầu đuôi thế nào thì con mướp cũng lững thững đi vào bếp. Cũng là một con ếch cụ bằng bàn tay xòe. Con ếch bị ngoạm ngang thân nhưng vẫn kêu ộp ộp. Chứng tỏ là mới bị bắt thôi. Ông Quý ngạc nhiên tột cùng. Vì giống như con vàng, người con mướp sạch bong, chả lấm láp gì. Để con ếch xuống, nó nằm im, mắt lim dim, cái đuôi cứ đập đập xuống nền bếp như đe dọa con mồi, là đừng có dại mà bỏ trốn.
Ông Quý đang tính chuyện nhốt hai con ếch vào, đề phòng việc mèo vờn chán thì cắn chết như cách chúng vẫn xử lý lũ chuột đồng vậy. Nhưng chưa kịp nhốt thì đã thấy con trắng chạy về. Lại là một con ếch nữa bị nó kéo lê dưới đất. Nó thả con ếch xuống trước mặt ông Quý nhưng không canh, cũng chẳng rình, vội vàng chạy đi, điệu bộ gấp gáp lắm. Thấy thế, con vàng và con mướp cũng chạy theo ra vườn. Ông Quý vội lấy rổ úp ba con ếch lại rồi tiếp tục ra gốc nhãn mài dao.
Vừa mài dao, ông Quý vừa nghĩ. Mùa này, đâu phải là mùa côn trùng sinh sôi, vậy mà vẫn có ếch béo thế chứ. Thôi, cứ đặt ấm nước lên bếp đã. Của ngon đến miệng thì phải ăn. Ai lại phụ công mèo chứ. Rõ ràng ba con mèo nhà ông không hề lấm láp hay ướt át gì cả mà khu vườn nhà ông giống như một bán đảo ở chân đồi tách biệt với làng thì cái mỏ ếch ở đâu ra chứ.
Dao mài xong, nước vừa sôi thì con trắng chạy về kêu ngao ngao chừng có sự gì đó khiến nó tổn thương, ấm ức, cần ông phân xử. Ông Quý đi ra cửa bếp, thấy con vàng và con mướp lại thũng thẵng tha về hai con ếch. Ông Quý bật cười hỏi. “Hết chưa”. Con vàng thả chiến lợi phẩm xuống góc bếp rồi nằm duỗi chân ra làm công tác vệ sinh. Nghĩa là hết thật rồi. Công việc kết thúc rồi. Con trắng không có phần nên kêu gào đây mà. Năm con ếch to chừng này cũng non hai cân. Một mình ăn sao hết. Mà đã mổ thì phải mổ hết. Cái giống này ăn thì ngon nhưng làm thì cách rách lắm.
Bỗng nhiên ông Quý lại nghĩ đến ông Thần, người bạn trong làng. Không biết giờ này ông Thần đã đi đón cháu về chưa. Hơn năm giờ, phải về rồi chứ. Ông bấm máy gọi bạn. Quả nhiên ông Thần thở hồng hộc như trâu vừa được tha cày. Ông bảo đi đón hai đứa cháu về, vừa thả xuống sân, mở được cái cửa, chúng nó đã phi xuống đường. Mà đường thì xe chạy như mắc cửi nên phải chạy theo. Gom được hai đứa về thì mệt đứt hơi.
Ông Thần là bạn từ hồi nghỉ hưu thôi. Chứ thời trẻ hay công tác cũng không thân đâu. Ông Quý dạy học trường xã còn ông Thần làm công nhân ắc-quy ở huyện bên. Bạn từ thiếu thời giờ mỗi người mỗi nơi. Người thường xuyên gặp nhau có khi còn ngoảnh ngơ để bớt phải chào hỏi. Còn bạn sau khi nghỉ hưu mới là bạn tâm tình. Là chỗ để gieo vui, trút buồn khi cần. Thấy ông Thần đã dịu giọng, ông Quý bèn gạ. Có mấy con ếch béo lắm, ông thích rán giòn, xào sả ớt hay om chuối? Tiếng ông Thần sang sảng. Ếch là phải cõng chuối, đậu phụ, thịt ba chỉ, nhưng giờ này chợ chiều thì làm gì còn thịt với đậu phụ. Ông Quý cười khành khạch. Chuyện nhỏ, thịt có, đậu không phụ thì chính, chuối xanh cũng chả thiếu. Bác có rượu ngon thì đem ra. Lúc nào giao ban xong thì ra nhá. Ông Thần cũng cười giòn trong điện thoại. Phải rồi, tôi phải đợi con dâu về, bàn giao con cho nó thì tôi mới ra bác.
Ông Quý xách ấm nước sôi và dao thớt ra phía bể nước. Ba con mèo theo sau chủ, ngồi xếp một hàng ngay ngắn bên cạnh ông. Chúng quấn ông lắm, vì ông chăm chút, chải chuốt và cưng nựng chúng mỗi ngày. Cơm thì ăn chung nồi cá kho với chủ. Thi thoảng ông lại còn mua cho mấy con cá rô phi rán giòn lên ăn vã hoặc mấy mảnh lườn gà công nghiệp luộc lên cho ăn để tăng cường canxi. Nên thấy ông xách dao thớt ra là chúng biết thừa thế nào chủ cũng đãi chúng một bữa ra trò.
Ông Quý tóm năm con ếch thả vào chậu, xối nước rửa sạch, sau đó mổ ếch. Mấy con mèo chăm chú quan sát chủ như một thói quen. Ông Quý vừa làm vừa nói chuyện với mèo như với người: “Năm con này, tao một con, tay Thần một con, còn ba con để tay Thần đem về cho cháu. Làm gì đến lượt chúng mày mà hóng. Tao bù trì chúng mày mãi rồi, giờ đến lượt chúng mày báo hiếu tao, có gì lạ. Có được không hả? Hay lại lúc chúng tao nhắm rượu thì chúng mày ngồi cạnh kêu gào, mất cả ngon?”.
Mấy con mèo ngồi im phăng phắc, mắt mở to tròn xoe nhìn ông Quý. Ông Quý thì tin rằng bọn mèo hiểu hết lời ông nói. Giống như cây mít, cây ổi, cây bưởi trong vườn, ông vẫn đe: “Các chị mà không sai quả, tôi chặt béng, không nuôi báo cô”. Ông thoăn thoắt làm ếch, lột da, bóp muối, trụng qua nước sôi, rửa sạch bằng rượu pha chút giấm trắng, sau rút bỏ gân và mạch máu tứ chi. Làm ếch xong thì đi ra vườn cắt nải chuối xanh. Thịt ba chỉ sẵn có rồi, rã đông nửa tiếng là xong. Thiếu đậu phụ cũng chả sao, giờ này đào đâu ra đậu phụ.
Nói thế thì nói, khi thịt ếch chín thơm ngào ngạt, ông Quý cũng lựa cái đùi ếch to, xé thử chút thịt để ra đĩa của ba con mèo nhưng chúng chỉ ngửi một cái rồi phẩy đuôi, lỉnh đi. Đấy, biết ngay mà. Nó đâu có thích ăn thịt ếch, chỉ bắt về cho chủ thôi.
Trong lúc nhắm rượu, ông Thần hỏi: “Sao bác không gọi tay Chỉnh một câu, có hắn cũng vui”. Ông Quý lắc đầu. “Không, tôi không thích tay Chỉnh, dù tính ra, nhà tôi gần nhà hắn nhất đấy, nhưng nửa cây số, đâu gọi là hàng xóm”. Ông Thần không nói gì thêm. Vì làng này, có ai mà không biết, sau ngày sáp nhập ba thôn làm một, ông Chỉnh được cử làm trưởng thôn. Việc đầu tiên sau khi lên làm trưởng thôn là cùng với địa chính xã rà soát lại quỹ đất công của làng. Vườn nhà ông Quý có một bề sát với kênh thủy nông của xã. Ông Chỉnh nói trong cuộc họp thôn rằng kể từ khi ông Quý chuyển từ làng ra đây làm trang trại thì cái bờ kênh bị hẹp lại gần mét. Nhưng sau khi đo đạc lại thì phát hiện ra, bờ kênh nhỏ lại là do lòng kênh rộng ra.
Có một chuyện mà làng không biết, đó là ông Chỉnh đã có lời xin lỗi ông Quý rồi, nhưng là xin lỗi ông Quý tại nhà chứ không phải tại cuộc họp thôn, nên ông Quý vẫn giận.
Tất nhiên là thấy ông Quý phản ứng như vậy thì ông Thần cũng không nói gì thêm. Hai ông uống một chầu rượu vui vẻ vì mấy tháng rồi mới có dịp ngồi hàn huyên với nhau. Chuyện làng nước, chuyện con cái, chuyện thời thế đổi thay, giờ đây việc kiếm tiền sẵn quá mà anh em ta lại già mất rồi, thế có tiếc không. Trước khi về, ông Thần chỉ nói với ông Quý một câu. “Tôi nghĩ, bác cũng nên bỏ qua cho tay Chỉnh, chẳng gì nó cũng kém anh em mình vài tuổi, còn có chút bốc đồng”. Ông Quý cười khà khà. “Tôi giận gì hắn đâu, chỉ là mai thứ hai đầu tuần, hắn phải đi làm, nay uống rượu vào thì mai đi sao được”.
Một tuần qua đi, câu chuyện năm con ếch khiến ông Quý vẫn âm ỉ vui. Đêm nào ông cũng căng tai nghe xem ếch kêu hướng nào rồi chỉ tay về phía ấy, bảo con vàng. “Đi bắt ếch đi chứ”. Bỗng nhiên sáng nay, ông trưởng thôn quá bộ tới nhà ông Quý chơi. Tuy không nhắc gì chuyện cũ nhưng ông Chỉnh lại ý tứ: “Em vừa kéo lên con trắm đen to lắm, mời bác chiều nay qua em làm chén rượu để em có câu chuyện muốn trình bày”. Ông Quý cắt ngang. “Nếu là chuyện về mấy tấc đất kênh thì thôi đi, tôi quên rồi, đại gia mà, tôi thiếu gì đất”. Ông Chỉnh lắc đầu, phân bua: “Đúng ra là từ tuần trước, em đã định mời bác sang, em mua được mấy con ếch ngon lắm, đi cắt được nải chuối về thì cái rổ đậy trên chậu bị lật ra, mấy con ếch chạy hết, em tìm không được”. Ông Quý tủm tỉm, xòe bàn tay ra. “Năm con bằng này phải không?”. Ông Chỉnh ngạc nhiên. “Dạ, đúng năm con, sao bác biết”. Ông Quý vỗ tay vào bụng và bảo: “Tôi với ông Thần ăn xong lâu rồi”.
Ông Chỉnh không hiểu gì cả, vì nhà ông và nhà ông Quý cách nhau đến năm trăm mét. Năm trăm mét khi quý trọng nhau thì bằng vài bước chân, nhưng khi hiểu lầm thì biến thành năm dặm. Ông Quý chỉ ba con mèo đang ngồi trên chạc cây mít và bảo. “Chúng tha về đấy, chắc chúng nó biết chú nấu món này không ngon bằng tôi. Tôi thịt xong rồi gọi ông Thần sang chén”. Ông Chỉnh bật cười, những âu lo, mười phần trút ra được tám: “Thế mà bác chẳng gọi em”.
Truyện ngắn của Tống Ngọc Hân