TS.NSƯT Bùi Như Lai - Hiệu trưởng ĐH Sân khấu & Điện ảnh Hà Nội: Cốt lõi của nghệ thuật nằm ở giá trị cảm xúc
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) cùng hàng loạt bộ phim, sản phẩm truyền thông do máy tính tạo ra đang tạo nên một "cơn sốt" toàn cầu. Điều này dấy lên tâm lý lo lắng cho nhiều diễn viên, sinh viên nghệ thuật về nguy cơ thất nghiệp hay bị công nghệ thay thế trong tương lai. Thấu hiểu những trăn trở đó của thế hệ trẻ, với tư cách là người làm nghề và quản lý đào tạo, tôi muốn chia sẻ thẳng thắn một vài góc nhìn cá nhân.
Nỗi lo lắng trước làn sóng công nghệ mới thực ra không phải câu chuyện bây giờ mới có. Nhớ lại chặng đường cách đây khoảng gần 20 năm, khi còn làm việc cùng các đồng nghiệp tại Nhà hát Tuổi Trẻ, nhiều người từng bày tỏ sự lo ngại rằng game show hay các chương trình giải trí truyền hình bùng nổ sẽ cướp đi công việc của nghệ sĩ sân khấu. Nhưng lúc đó tôi đã nói với mọi người: "Tin tôi đi, tất cả những giá trị của sự sáng tạo thật, lao động thật vẫn sẽ giữ nguyên giá trị của nó".
Nhìn vào câu chuyện AI hiện tại, tôi hoàn toàn không cảm thấy lo sợ. Tôi từng xem qua các sản phẩm phim ngắn tạo bằng AI. Chúng có thể bắt mắt về công nghệ nhưng hoàn toàn không mang lại giá trị về mặt cảm xúc - yếu tố cốt lõi và sống còn của nghệ thuật.
Tôi không cổ xúy việc né tránh hay bài trừ công nghệ. Lời khuyên của tôi dành cho các bạn trẻ và các bạn sinh viên là: "Nếu làm chủ được AI, biến nó thành công cụ phục vụ cho tư duy sáng tạo của mình, đó là thành công. Còn nếu để nó chi phối, phụ thuộc hoàn toàn vào nó, chắc chắn các bạn sẽ thất bại. Ranh giới giữa thành công và thất bại phụ thuộc vào chính sự lựa chọn của các bạn".
Dù nhiều thị trường lớn như Trung Quốc đang đẩy mạnh sản xuất nội dung bằng AI, tôi vẫn đặt niềm tin tuyệt đối vào sức sống bền bỉ của nghệ thuật truyền thống và cảm xúc con người.
Lịch sử điện ảnh thế giới đã cho chúng ta bài học rõ ràng. Phim 3D từng tạo nên cơn sốt "đeo kính vào rạp", phim 5D từng là "mốt" tại các khu du lịch... Thế nhưng cuối cùng, Hollywood và điện ảnh thế giới vẫn quay trở về tôn vinh những giá trị nguyên bản. Những bộ phim quay bằng phim nhựa 35mm hay 70mm vẫn được trao những giải thưởng nghệ thuật cao quý nhất.
Tại sao giá trị nghệ thuật lại quay trở lại như thế? Hãy nhìn xem: những bộ phim lạm dụng công nghệ dù nổi tiếng cũng thường chỉ nhận được các giải thưởng về kỹ thuật/công nghệ, chứ khó lòng giành giải Oscar cho Phim hay nhất. Giá trị nghệ thuật thực sự luôn nằm ở cảm xúc và tư duy sáng tạo. Tôi tin tưởng: AI sẽ không bao giờ cướp được công việc sáng tạo của những người làm nghệ thuật chân chính.
Đạo diễn "Mưa đỏ" - Đại tá Đặng Thái Huyền: Không cho rằng phim AI tất yếu sẽ phá huỷ điện ảnh
Tôi rất quý quá trình làm việc với diễn viên. Có những lúc một phản ứng, một ánh nhìn hay cách diễn viên hiểu nhân vật khiến tôi có nhiều cảm hứng sáng tạo hơn. Sự trao đổi ấy là một phần quan trọng trong cách tôi làm phim. Bởi vậy, khi nói đến diễn viên AI, tôi không thuyết phục được mình là nó sẽ ổn.
Tôi cũng không cho rằng phim AI tất yếu sẽ phá huỷ điện ảnh. Điều tôi lo là sức ép làm nhanh, làm rẻ khiến sự tìm tòi và lao động sáng tạo bị xem nhẹ rồi các bộ phim ngày càng giống nhau. Tôi sẵn sàng tìm hiểu và sử dụng AI khi nó giúp mình kể câu chuyện tốt hơn. Nhưng tôi vẫn muốn giữ quyền quyết định nghệ thuật và trách nhiệm của người làm phim trước tác phẩm, trước khán giả.
NSƯT Hồ Phong: Phim AI không có chiều sâu, diễn viên chưa có “hồn cốt“
Tôi chưa từng xem bộ phim AI nào hoàn chỉnh. Có vài lần tôi vào mạng xem được những đoạn ngắn thấy cũng hấp dẫn, diễn viên đẹp lạ, cảnh quay đẹp hoành tráng, nội dung tôi thấy khá phong phú về thể loại từ những câu truyện về tổng tài, ông trùm đến thần thoại...
Tôi cho rằng đây cũng là 1 hình thức giải trí kết hợp với kinh doanh trên không gian mạng và tất yếu sẽ xảy ra vì hiện nay, gần như ai cũng có smartphone và có thể vào mạng bất cứ lúc nào. Nó cũng giống như nhạc AI, nhiều bài nghe hay và cũng thành hit.
Một điều chắc chắn là phim AI sẽ phát triển vì chi phí rẻ, dễ tiếp cận, dễ sản xuất… nhưng để thay thế được các diễn viên là người thật tôi nghĩ chưa thể. Vì phim AI và phim do diễn viên bằng xương bằng thịt đóng vẫn có sự khác biệt. Diễn viên AI trong giai đoạn này nhìn vẫn chưa có “hồn cốt“. Tôi có cảm giác nó không có độ kết dính mà giống như việc của ai người ấy làm. Tóm lại nó không có đời sống bên trong mặc dù biểu hiện, sắc thái tình cảm của AI là chính xác.
Phim AI không có chiều sâu, khi xem sẽ khó mà thấy được sự gần gũi chân thực vì các diễn viên AI không có cuộc sống đời thực, nó giống như một sự mô phỏng, bắt chước chứ không có đời sống nội tâm xuyên suốt. Cái gì mới cũng có cái hay nhưng để hay mãi được tôi nghĩ là khó.
Sẽ chẳng có phim AI nào mà khán giả tranh thủ làm mọi việc cơm nước xong quay quần chờ đến giờ xem phim như Vòi bạch tuộc hay Vượt ngục… Nhưng tôi nghĩ nếu kết hợp được công nghệ AI vào làm phim chắc sẽ rất hấp dẫn, giải quyết được nhiều cái khó cần kỹ xảo để thực hiện.
NSND Trọng Trinh: Diễn viên AI không bao giờ lấn át diễn viên thật
Phải thừa nhận phim AI vẽ bối cảnh bắt mắt, câu chuyện hấp dẫn, bối cảnh đẹp hay ánh sáng siêu tưởng mà bình thường để làm được rất khó. Nhưng tôi khẳng định diễn viên AI không bao giờ lấn át diễn viên ngoài đời. Phim AI cũng không bao giờ kể được những câu chuyện như người thật. AI vẫn là do con người sáng tạo ra và tất cả các biểu đạt cảm xúc qua nét diễn chỉ mang ý nghĩa minh họa chứ không có hồn. Chỉ có con người mới tạo ra cảm xúc. Không có gì thay thế được nghệ sĩ. AI chỉ là công cụ hỗ trợ và minh họa cho điện ảnh và truyền hình.
Đạo diễn Võ Thanh Hòa: Nhiều phim AI hiện nay bị chê nhảm, câu chuyện thiếu logic
Phim ngắn sử dụng AI đang bùng nổ, kéo theo hàng loạt sản phẩm có chất lượng chênh lệch lớn và không ít tranh luận về tương lai của nghề làm phim. Việc nhiều người đổ xô làm phim ngắn AI vì thế có mặt tích cực của nó. Nhưng nhiều phim AI bị chê nhảm, câu chuyện thiếu logic, hình ảnh đẹp song rỗng nội dung. Tôi cho rằng nguyên nhân đến từ cách chúng ta làm, chứ không phải công nghệ.
Thứ AI không thể thay thế là cảm quan xuyên suốt người đạo diễn áp lên bộ phim. AI chỉ giúp chúng ta bù đắp những kỹ năng còn thiếu. Có ý kiến cho rằng một người không qua đào tạo điện ảnh nhưng biết dùng AI có thể làm ra phim chỉ trong vài ngày. Tôi nghĩ mọi chuyện không dễ như vậy. Vài ngày để tạo ra một đoạn video thì được, còn một bộ phim có lẽ là không, vì phim đòi hỏi thêm nhiều thứ khác.
Ranh giới giữa dùng AI hỗ trợ sáng tạo và để AI làm thay toàn bộ quá trình sáng tạo, theo tôi nằm ở tư duy của người sử dụng. Với các đạo diễn trẻ và người làm phim có ngân sách hạn chế, AI hỗ trợ những kỹ năng còn thiếu, giúp họ có nhiều phương án để nhìn vào và xác định mình cần đi theo hướng nào.
Trước những lo ngại về việc hình ảnh, gương mặt, giọng nói, phong cách của người khác có thể bị AI mô phỏng, tôi cho rằng trách nhiệm của người làm phim vẫn nằm ở chất lượng cuối cùng của tác phẩm. Chúng ta không thể giao hoàn toàn cho AI những điểm đặc trưng, những thứ mang tính cảm xúc cao. AI có thể giảm bớt khối lượng công việc nhưng những bước cần chốt, cần sáng tạo vẫn nên để con người làm.
Trong 3-5 năm tới, phim AI trở thành dòng phim độc lập, chỉ là công cụ hỗ trợ hay thay đổi cách thưởng thức phim, theo tôi, sẽ tùy thuộc vào người xem. Nếu khán giả dần quen và không còn thấy khác biệt giữa hình ảnh AI với hình ảnh thực của con người, ranh giới đó sẽ ngày càng bị xóa nhòa và có thể hình thành một xu hướng mới. Nếu AI đủ nhiều và đủ tốt, chúng ta vẫn phải chấp nhận nó.
Phim điện ảnh 70mm "The Odyssey" thu 1,76 tỷ USD, kéo 10 triệu khán giả ra rạp (tính tới ngày 9/9)
Bài 1: Tỷ phú yêu giúp việc, chủ tịch giả nghèo, phim ngắn AI đang 'đầu độc' người xem?