Đàn cò về giữa những chiếc bẫy giăng
Trên những thửa ruộng vừa thu hoạch ở xã Tân Châu, Nghệ An, hàng nghìn con cò trắng nối nhau chao liệng trên không trung rồi đồng loạt sà xuống kiếm ăn. Giữa những gốc rạ còn đọng nước, đàn cò tung cánh, tạo thành những mảng trắng nổi bật trên nền đồng quê sau mùa gặt.
Ông Phan Văn Hùng, Chủ tịch UBND xã Tân Châu, cho biết, đàn cò thường trú ngụ tại hồ Xuân Dương. Ban ngày, chúng bay đến các cánh đồng lân cận tìm kiếm thức ăn rồi quay trở về hồ. Khu vực này cũng nhiều lần ghi nhận đàn cò tập trung với số lượng lớn.
Sự xuất hiện của những đàn chim không chỉ tạo nên nét đẹp cho vùng quê mà còn cho thấy vai trò của ao hồ, đồng ruộng đối với môi trường sống của động vật hoang dã. Thế nhưng, những nơi chim tìm đến kiếm ăn, trú ngụ cũng có thể trở thành địa điểm bị các đối tượng săn bắt lợi dụng để đặt bẫy.
Trên nhiều cánh đồng, bãi đất trống ở Nghệ An, lưới bẫy được giăng sẵn, kết hợp với mô hình cò giả và loa phát tiếng chim để dẫn dụ những đàn chim sà xuống. Khi mắc vào lưới hoặc rơi vào khu vực đã bố trí bẫy, chúng khó có cơ hội thoát thân.
Không chỉ đe dọa những cá thể bị nhắm đến, các loại bẫy giăng trên diện rộng còn có nguy cơ khiến nhiều loài chim khác trở thành nạn nhân. Khi mùa di cư bắt đầu, chim hoang dã phải đối mặt với nguy cơ bị săn bắt ngay tại những nơi vốn là nguồn thức ăn và điểm dừng chân trên hành trình di chuyển.
Trước tình trạng săn bắt chim trời diễn biến phức tạp, lực lượng công an, kiểm lâm và chính quyền địa phương ở Nghệ An liên tục tổ chức tuần tra, kiểm tra, tháo dỡ các điểm bẫy bắt chim hoang dã.
Tại xã Quỳnh Anh, lực lượng công an thành lập 5 tổ công tác, huy động hơn 60 lượt cán bộ, chiến sĩ phối hợp với các lực lượng liên quan kiểm tra những địa điểm nghi có hoạt động săn bắt chim hoang dã. Qua đó, lực lượng chức năng tháo dỡ, tiêu hủy 3.500m lưới, 250 cọc tre, 4 loa phát thanh, 350 mô hình cò bằng xốp, 800 mô hình cò bằng nhựa và 10 cá thể cò bị sử dụng làm chim mồi. Đặc biệt, 50 cá thể chim hoang dã còn khỏe mạnh được giải cứu và thả về môi trường tự nhiên.
Tại xã Hải Châu, bên cạnh đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân, công an xã tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm. Lực lượng chức năng đã xử phạt vi phạm hành chính 1 trường hợp liên quan đến hoạt động săn bắt chim di cư; xử lý 4 trường hợp đăng tải thông tin mua bán, giết mổ chim trời trên mạng xã hội. Đồng thời, người dân tự giác giao nộp 5 khẩu súng tự chế và 2 bộ dụng cụ đánh bắt chim trời.
Những đợt kiểm tra, tháo dỡ bẫy đang góp phần bảo vệ các đàn chim. Tuy nhiên, nếu các điểm bẫy tiếp tục được dựng lại sau khi lực lượng chức năng rời đi, nguy cơ chim hoang dã bị săn bắt vẫn còn hiện hữu. Cuộc chiến bảo vệ chim trời vì thế không thể chỉ trông chờ vào những đợt ra quân mà cần được duy trì thường xuyên trong suốt mùa di cư.
Cuộc chiến chưa dừng lại
Theo Chi cục Kiểm lâm Nghệ An, trong tháng 9/2026, các đơn vị phối hợp với công an và UBND cấp xã tổ chức 179 đợt tuần tra, truy quét, xử lý 36 vụ việc. Tang vật bị tịch thu, tiêu hủy gồm gần 56.000m lưới, hàng nghìn dụng cụ dẫn dụ, bẫy bắt và 39 cá thể chim. Lực lượng chức năng đã thả 499 cá thể chim về môi trường tự nhiên; số tiền nộp ngân sách Nhà nước đạt 58,5 triệu đồng.
Lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh tổ chức 594 đợt tuần tra, truy quét, phát hiện và xử lý 62 vụ vi phạm hành chính; chuyển Cơ quan Cảnh sát điều tra 1 vụ để xử lý hình sự.
Tang vật tịch thu gồm 740 cá thể chim, hơn 63.260m lưới cùng nhiều phương tiện săn bắt như loa phát tiếng chim, cò giả, súng nén hơi và các loại bẫy. Trong số chim bị tịch thu, 696 cá thể khỏe mạnh được thả về tự nhiên, 44 cá thể đã chết bị tiêu hủy. Tổng số tiền nộp ngân sách Nhà nước đạt 94,5 triệu đồng.
Đáng chú ý, riêng tháng 9, số lưới bị tịch thu, tiêu hủy đã gần 56.000m, chiếm phần lớn tổng số lưới thu giữ trong 9 tháng đầu năm. Đây cũng là thời điểm mùa chim di cư bắt đầu, kéo theo nguy cơ gia tăng hoạt động săn bắt chim hoang dã.
Những con số trên phản ánh nỗ lực của lực lượng chức năng, nhưng đồng thời cho thấy quy mô đáng lo ngại của các phương tiện được sử dụng để săn bắt chim trời. Hàng chục nghìn mét lưới có thể được giăng tại nhiều khu vực đồng ruộng, ao hồ, bãi bồi và ven biển, tạo thành những chiếc bẫy khó nhận biết đối với chim hoang dã.
Bên cạnh tuần tra, xử lý vi phạm, Nghệ An đang đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật và vận động người dân không săn bắt, mua bán, vận chuyển, tàng trữ, tiêu thụ chim hoang dã trái phép. Trong 9 tháng đầu năm, lực lượng kiểm lâm đã tham mưu ban hành hơn 90 văn bản chỉ đạo, tổ chức trên 1.110 đợt tuyên truyền. Qua vận động, người dân tự nguyện giao nộp 90 cá thể động vật hoang dã, trong đó có nhiều loài quý, hiếm, cùng súng săn và đạn.
Tuy nhiên, việc tháo dỡ lưới và thu gom dụng cụ săn bắt mới là một phần trong nỗ lực bảo vệ chim trời. Để ngăn chặn hiệu quả tình trạng này, lực lượng chức năng cần kiểm soát cả hoạt động thu mua, vận chuyển và tiêu thụ chim hoang dã. Khi nhu cầu mua bán còn tồn tại, hoạt động săn bắt trái phép vẫn có nguy cơ tiếp diễn.
Ông Phạm Đức Thành, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Nghệ An, cho rằng, để ngăn chặn hiệu quả nạn bẫy bắt chim trời, cần kết hợp xử lý người trực tiếp săn bắt với kiểm tra, kiểm soát các hoạt động thu mua, vận chuyển và tiêu thụ chim hoang dã. Bởi khi nhu cầu mua bán còn tồn tại, tình trạng săn bắt trái phép vẫn có nguy cơ tiếp diễn.
“Thời gian tới, lực lượng kiểm lâm sẽ tiếp tục phối hợp với công an và chính quyền địa phương tăng cường kiểm tra tại những khu vực có nguy cơ xảy ra tình trạng săn bắt chim hoang dã, chim di cư; phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ động vật hoang dã, khuyến khích người dân chủ động cung cấp thông tin, không tiếp tay cho hoạt động bẫy bắt, mua bán chim trái phép”, ông Thành chia sẻ.