Dẫn đầu xuất khẩu, Việt Nam vẫn chi trăm triệu USD nhập “vàng đen”

Theo số liệu Cục Hải quan Việt Nam được Dân Trí dẫn lại, từ đầu năm đến ngày 15/9, Việt Nam xuất khẩu hơn 202.400 tấn hồ tiêu, thu về 1,32 tỷ USD. So với cùng kỳ năm ngoái, lượng xuất khẩu tăng 15,2%, còn trị giá tăng 10,3%, cho thấy ngành hồ tiêu tiếp tục giữ vai trò nổi bật trong nhóm nông sản xuất khẩu. Tuy nhiên, lượng tăng nhanh hơn doanh thu khiến giá xuất khẩu bình quân giảm 4,2%, xuống còn 6.503 USD mỗi tấn. Động lực tăng trưởng tập trung chủ yếu ở những thị trường lớn, nơi nhu cầu nhập khẩu hồ tiêu Việt Nam đang gia tăng rõ rệt. Trong nửa đầu tháng 9, lượng tiêu xuất sang Trung Quốc đạt hơn 2.100 tấn, tăng 34% so với cùng kỳ được thống kê. Tại châu Mỹ, xuất khẩu tăng 44,2%, đạt hơn 3.100 tấn, trong đó thị trường Mỹ nổi bật với mức tăng rất mạnh. Riêng Mỹ nhập khẩu hơn 2.900 tấn hồ tiêu Việt Nam trong kỳ, tăng tới 62,4% và chiếm 26,6% tổng lượng xuất khẩu. Con số này cho thấy Mỹ tiếp tục là một trong những điểm đến quan trọng nhất của ngành hồ tiêu Việt Nam, đặc biệt trong hoạt động chế biến và phân phối. Trái lại, xuất khẩu sang châu Âu giảm 26,3%, châu Phi giảm 13,8%, còn lượng tiêu sang UAE giảm 42%, xuống 570 tấn. Bức tranh thương mại vì thế xuất hiện nghịch lý đáng chú ý: Việt Nam xuất khẩu hồ tiêu với quy mô lớn, nhưng cũng ngày càng phải nhập khẩu nguyên liệu cho hoạt động sản xuất. Trong 15 ngày đầu tháng 9, các doanh nghiệp nhập khẩu 959 tấn hồ tiêu, trị giá 5,3 triệu USD, giảm 41% về lượng so với nửa đầu tháng 8. Dù vậy, tính chung từ đầu năm đến ngày 15/9, lượng tiêu nhập khẩu đạt gần 48.000 tấn, tăng khoảng 35% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch nhập khẩu hồ tiêu trong chín tháng đầu năm ước vượt 275 triệu USD, một con số cho thấy nhu cầu nguyên liệu của doanh nghiệp đang rất lớn. Các nguồn cung chính hiện đến từ Campuchia và Brazil, hai quốc gia có vai trò ngày càng rõ trong chuỗi nguyên liệu phục vụ ngành hồ tiêu Việt Nam. Theo lãnh đạo một doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu nông sản, tiêu Brazil được nhập về để chế biến, sau đó xuất sang Mỹ, Đức và các thị trường Trung Đông. Việt Nam hiện là trung tâm chế biến và xuất khẩu hồ tiêu lớn, nhưng sản lượng niên vụ năm nay chỉ được ước tính khoảng 170.000 tấn. Mức sản lượng này giảm 12,8% so với năm 2025, khiến nguồn nguyên liệu trong nước khó đáp ứng đầy đủ nhu cầu chế biến ngày càng tăng. Nhập khẩu vì vậy giúp doanh nghiệp bổ sung nguồn hàng, duy trì hoạt động nhà máy và thực hiện các đơn hàng quốc tế, thay vì hoàn toàn phụ thuộc sản lượng nội địa. Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam, gọi tắt VPSA, nhận định lượng tiêu nhập khẩu tăng mạnh phần nào tác động đến giá hồ tiêu trong nước. Nhu cầu thu mua nguyên liệu của doanh nghiệp tăng theo đà xuất khẩu, nhưng giá tiêu lại không tăng tương xứng với kỳ vọng, thậm chí từng giảm trong một số thời điểm. Đến ngày 23/9, giá tiêu trong nước dao động 137.000-141.000 đồng mỗi kg, tăng khoảng 2.000-4.000 đồng mỗi kg so với cuối tháng 8. Dù vừa nhích lên, mức giá này vẫn thấp hơn khoảng 10.000-13.500 đồng mỗi kg so với đầu năm, đồng thời thấp hơn 9.000-12.000 đồng, tương đương 6-8%, so với cùng kỳ năm ngoái. VPSA cho biết nguồn cung hồ tiêu toàn cầu tiếp tục ở mức thấp, khi Việt Nam, Indonesia và Ấn Độ đều được dự báo giảm sản lượng do thời tiết bất lợi, năng suất suy giảm. Brazil có thể tăng sản lượng, nhưng phần tăng thêm chưa đủ bù đắp thiếu hụt, trong khi lượng tồn kho tại các nước sản xuất chỉ khoảng 170.000 tấn, riêng Việt Nam còn 50.000-60.000 tấn, mức thấp trong nhiều năm.