Dân mạng rần rần ‘công chúa phòng trọ’, ‘tiểu thư nhà nghèo’: Từ đùa vui thành phán xét

Từ những cụm từ hàm ý “con nhà lính tính nhà quan”, các bên cãi nhau ỏm tỏi, thể hiện quan điểm khét lẹt trên các diễn đàn, mà quên rằng mình đang phán xét, thậm chí miệt thị cả một lối sống.

Chuyện cá nhân, công kích cả nhóm cộng đồng

Cư dân mạng thường dùng các cụm từ kể trên để chỉ trích hoặc châm biếm những bạn có thu nhập bình thường, ở phòng trọ, gia cảnh không giàu có.

Nhiều người nhận xét rằng các bạn nữ “công chúa” ở phòng trọ hay xây dựng hình tượng phông bạt sang chảnh, đặt ra tiêu chuẩn kén chọn người yêu rất cao.

Chẳng hạn, bạn trai phải là đại gia, kinh tế mạnh. Có lúc cộng đồng mạng còn bắt gặp những dòng trạng thái chê bai những bạn nam ít tiền.

Phản ứng với quan điểm trên, một số bạn cho rằng cụm từ “công chúa phòng trọ”, “tiểu thư nhà nghèo” mang tính phân biệt về kinh tế, vùng miền và giới tính vì chỉ nhắm vào phụ nữ.

• Vì sao chúng ta dễ tin một người chỉ vì họ trông đáng tin?

• Từ mạng xã hội đến bàn hoạch định chính sách

• Video 'bá khí vô tri' có gì mà hút tương tác rần rần cõi mạng?

Tài khoản V. nhận xét tài chính không dư dả thì vẫn có quyền sắm sửa, tận hưởng, vẫn có quyền đặt ra tiêu chuẩn cho người yêu hay cuộc sống của mình.

Bạn P.H cho rằng trong những cuộc tranh luận trên mạng xã hội như vụ việc này, điều đáng nói không chỉ là việc một người có thực sự trịch thượng hay không, mà còn nằm ở cách người khác lựa chọn ngôn từ để phản biện.

Nếu cho rằng đối phương đang có thái độ thượng đẳng nhưng lại dùng những lời lẽ miệt thị để đáp trả, người phản biện vô tình bộc lộ chính sự định kiến ẩn sâu trong mình.

Theo P.H, nhiều lời lẽ tưởng chỉ nhằm công kích một cá nhân lại có thể hạ thấp cả một nhóm người. Bạn cho rằng việc sử dụng những cách nói mang tính miệt thị, rồi khoác lên chúng lớp vỏ của ẩn dụ, hoán dụ hay sự hài hước, không làm cho định kiến nhẹ đi. Ngược lại, nó có thể khiến sự miệt thị khó nhận diện hơn.

“Luôn lấy ẩn dụ, hoán dụ để biến chất sự miệt thị của mình cho người khác thành văn thơ”, P.H chia sẻ.

Ở chiều ngược lại, L.K. cho rằng cần nhìn đúng vào đối tượng mà những cụm từ như “công chúa phòng trọ” hay “tiểu thư nhà nghèo” hướng đến.

Khi mới xuất hiện, những cách gọi này thường dùng để chỉ tính cách “con nhà lính, tính nhà quan” - tức không hoặc không quá dư dả nhưng có biểu hiện sang chảnh, đặt mình ở vị thế cao hơn và coi thường người có điều kiện kém.

Hoặc ở góc độ nhẹ nhàng hơn, “tiểu thư nhà nghèo” dùng để chỉ những hành động đỏng đảnh, sống ảo, không chịu được vất vả và mơ mộng thái quá.

Tuy nhiên những ngày qua, thậm chí có bạn còn đăng lại ảnh một cô gái kèm theo dòng “quote” (quan điểm) của cô: “Đàn ông không có kinh tế/ Xin đừng khen xinh thế”. Từ đó, những dòng status liên tục bung ra với đủ hỉ nộ ái ố, phán xét, bênh vực, chê bai.

Ranh giới giữa đùa vui và phán xét, miệt thị rất mong manh

Từ câu chuyện “công chúa phòng trọ”, “tiểu thư nhà nghèo”, có thể thấy mạng xã hội ngày càng dễ trở thành nơi người ta đặt tên, gắn nhãn, và phán xét nhau chỉ từ vài lát cắt rất nhỏ của đời sống.

Điều đáng bàn là ở cách cộng đồng mạng nhanh chóng dễ bị dắt mũi. Từ “sống ảo”, “phông bạt” đến “tiểu thư nhà nghèo”, những từ ngữ tưởng như chỉ để đùa vui đôi khi lại trở thành công cụ để soi mói, hạ thấp một cá nhân.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ThS xã hội học Lê Minh Tiến cho hay việc gọi người khác là “tiểu thư nhà nghèo”, “công chúa phòng trọ” có thể xem là hành vi gắn mác các cá nhân và nhóm người trên mạng xã hội, tìm mọi nhãn để gán cho điều mà họ cho là không thích. Việc gắn nhãn này cũng tương tự cách chúng ta gọi những người béo phì, khiến họ phải chịu đựng sự tổn thương.

• 

  Người lớn chê trend vô nghĩa nhưng hồi đó cũng từng 'quậy' như aiĐỌC NGAY

Hành vi gắn nhãn thường sẽ khiến chúng ta rơi vào vết xe của sự miệt thị. Nếu chúng ta cứ chú ý vào các clip, dòng trạng thái cũng như những lời bình luận, hưởng ứng rồi dẫn đến cãi nhau sẽ tạo ra “chợ trời” trên mạng.

“Bản thân ta sẽ bận rộn chờ xem người khác sẽ bàn luận gì, trong khi thời gian đó có thể làm việc khác có ích thay vì cãi nhau, “sống ảo” trên mạng”, ThS Lê Minh Tiến chia sẻ.

Lối sống, cuộc sống riêng của mỗi người cần được tôn trọng, tránh phán xét, miễn người đó không làm gì trái pháp luật, không trái đạo đức thuần phong mỹ tục.

Bên cạnh đó, bạn trẻ đang sống trong một xã hội văn minh, mỗi khi làm gì nên đặt mình vào vị thế của người khác, uốn lưỡi bảy lần, cảm nhận xem người kia sẽ cảm thấy như thế nào nếu bị chỉ trích.

“Và đừng nghĩ rằng cứ ẩn danh hay dùng tài khoản ảo bình luận, phán xét là không để lại dấu vết trên mạng xã hội. Bạn trẻ nên biết dừng lại và suy nghĩ, không nên bị sự ích kỷ chi phối, tưởng rằng chỉ cần thể hiện điều khiến mình vui thích là được, bất chấp người khác nghĩ gì”, ThS Lê Minh Tiến nhắn nhủ.

'Tôi là ai?', 'Tôi thuộc nhóm nào?'. Tuổi thiếu niên và vị thành niên là giai đoạn từng bước trả lời những câu hỏi này. Đây cũng là giai đoạn nhu cầu được bạn bè công nhận, tìm kiếm hình mẫu, thử nghiệm các vai trò xã hội phát triển mạnh, và chịu nhiều ảnh hưởng từ mạng xã hội.