Đạo diễn 'Trại buôn người': Tôi làm phim từ thực tế khốc liệt

Tác phẩm tạo cơn "sốt" phòng vé trong nước, thu về 190 tỷ đồng sau hơn một tuần ra rạp. Dịp này, đạo diễn Dương Bảo Anh, 39 tuổi, nói về giấc mơ ấp ủ gần hai thập niên cho phim điện ảnh đầu tiên trong sự nghiệp.

- Cảm xúc của anh thế nào khi phim phát hành sau nhiều lần phải hoãn để chỉnh sửa, làm hậu kỳ?

- Tôi vui khi nhận được nhiều lời tích cực từ đồng nghiệp lẫn khán giả. Tôi không kỳ vọng điều gì to tát khi làm phim, vì biết bản thân chỉ là mầm non mới nhú, đang dần tập ra biển lớn. Tôi tự nhủ êkíp của mình cố gắng nấu một món ăn để ai cũng thấy hợp khẩu vị, và mong khán giả thấy xứng đáng khi bỏ 100.000-200.000 đồng mua vé.

- Gần 20 năm chuẩn bị cho bộ phim, anh đào sâu chất liệu cuộc sống thế nào khi viết kịch bản?

- Tôi bắt tay làm bộ phim khoảng 5 năm gần đây, nhưng nhiều ý tưởng được thai nghén trước đó rất lâu. Khi tệ nạn buôn người rộ lên, được phản ánh nhiều qua báo đài, tôi nhận thấy bản thân cần làm điều gì đó.

Tôi không nhớ nổi đã cùng vợ mình, là nhà sản xuất Bích Trang, viết bao nhiêu bản nháp, cứ làm rồi lại sửa. Ngoài những trang thông tin chính thống, lời kể của những YouTuber, chúng tôi tìm đến các nạn nhân từng bị rơi vào cạm bẫy lừa đảo, người nhà của họ, những người tham gia giải cứu.

Càng tìm hiểu, tôi càng thấy câu chuyện quá khốc liệt. Một số gia đình đến giờ vẫn chưa gặp lại con em của họ. Có nạn nhân, như Hồ Hải Hiếu (24 tuổi, quê Vĩnh Long), bị mắc kẹt ở nước ngoài khi tìm việc làm thêm. Sau này, Hiếu kể hoàn cảnh của em để chúng tôi có thêm chất liệu, từ đó phát triển nên tuyến nhân vật Hiếu (Võ Đình Hiếu đóng). Tôi cũng mời Hồ Hải Hiếu đóng một vai trong hàng trăm người bị lừa vào trại.

Hay, vai người mẹ cứu con (Như Quỳnh đóng) được lấy cảm hứng từ một bài báo về người cha đi tìm đứa con bị bắt cóc, bao năm lái chiếc xe máy cà tàng. Vợ chồng tôi có thời gian sang nước ngoài, giả làm khách du lịch để khảo sát thực địa ở các tụ điểm từng xảy ra sự việc. Chúng tôi còn nhận được tư liệu hồ sơ chuyên án do các chuyên gia hỗ trợ, như Trung tá Trần Nam Chung - giám đốc Điện ảnh Công an Nhân dân.

Tôi biết đề tài mình chọn không mới, vì nhiều phim quốc tế và trong nước đã khai thác. Tuy nhiên, tôi tin vào cách mình kể chuyện, để khán giả cảm nhận phim muốn hướng tới thông điệp gì. Giữa màu sắc bạo lực, khốc liệt của dòng phim hành động - sinh tồn, điều tạo nên tương phản là sự tử tế giữa con người với nhau.

    Đạo diễn phim "Trại buôn người" kể hậu trường làm việc với hơn 700 diễn viên

- Làm việc với hơn 700 diễn viên qua hàng chục đại cảnh, anh gặp những thách thức nào trong quá trình làm phim?

- Có những bối cảnh chúng tôi phải tìm hiểu từ năm 2007, như lễ hội đua bò An Giang. Tôi cố gắng lồng ghép các cảnh giàu bản sắc truyền thống. Khi ngày hội diễn ra, tôi cùng một số anh em quay tư liệu, tìm hiểu cách tổ chức, luật chơi ra sao, không khí người dân như thế nào, từ đó ước lượng quy mô sản xuất. Năm 2025, khi phim bấm máy, chúng tôi về lễ hội đua bò Chùa Rô ở An Giang, tranh thủ thời gian ngắn ngủi giữa sự kiện để quay, với sự góp mặt của hơn 5.000 người dân.

Quá trình quay kéo dài, chúng tôi bị "bể" bối cảnh vì người ta không cho thuê nữa. Êkíp phải đôn đáo đi tìm nơi khác, chạy từ miền Trung vào Cà Mau. Có lần, vợ tôi bật khóc khi thuyết phục chủ một địa điểm. Cuối cùng, cảm nhận được sự thành ý của chúng tôi và thông điệp ý nghĩa của bộ phim, đối tác nhận lời đồng hành.

Một số đại cảnh, tôi chưa thỏa mãn lắm do hiệu ứng không như mong đợi, như đoạn cháy nổ cuối phim. Có điều, vì nhiều lý do khách quan, như quay vào ban đêm, sợ ảnh hưởng đến nhà dân, chúng tôi phải chấp nhận.

- Phim còn vướng một số hạn chế như kịch bản ôm đồm, lỗi kỹ xảo. Anh nghĩ sao?

- Thời lượng 135 phút, với một phim hành động, theo tôi là không quá dài. Một số phân đoạn tạo cảm giác dông dài, nhưng thực ra cần có những tình tiết chậm rãi như vậy để xây dựng tình huống. Có những lúc, đôi nhân vật đối thoại hơi lâu là để gửi gắm tình cảm anh em, như cách Ny (Steven Nguyễn) và em gái quan tâm nhau. Hoặc, ở tuyến tình cảm, nhiều người thắc mắc vì sao không gom hai đôi diễn viên - Anh Thoại, Khánh Linh và Quách Ngọc Tuyên, Khánh My - làm một. Nhưng tôi phân rõ ra: Một bên là trách nhiệm vợ chồng, một bên là tình yêu nảy nở giữa nghịch cảnh.

Về kỹ xảo, chúng tôi quan niệm "liệu cơm gắp mắm", có bao nhiêu làm bấy nhiêu, vì không đủ ngân sách, khó thể so sánh với các tác phẩm kinh phí trăm triệu USD.

- Là gương mặt mới trong làng phim, anh học hỏi kinh nghiệm từ đâu?

- Tôi là người Nha Trang, vào TP HCM học từ năm 2005. Ngành học đầu tiên của tôi là mỹ thuật công nghiệp, trang trí nội ngoại thất. Quá trình học, tôi tham gia câu lạc bộ cascadeur do anh Quốc Thịnh làm chủ nhiệm. Những ngày tập luyện lăn xả tại đây, tôi dần được trau dồi. Sau sáu tháng, tôi có công việc đầu tiên là diễn xiếc. Tôi nhớ có lần mặc bộ đồ chú hề, đi cà kheo trước cổng Thảo Cầm Viên, diễn hai giờ nhận 80.000 đồng.

Sau này, tôi theo học Đại học Sân khấu Điện ảnh TP HCM, rồi được anh Peter Hiền - đạo diễn Ấn gốc Việt - dìu dắt. Anh đưa tôi sang Bollywood, Thái Lan, Australia làm việc với vị trí trợ lý đạo diễn hành động. 10 năm ở Ấn Độ, tôi được học các kỹ năng như thiết kế dây bay, dàn dựng trận đánh, huấn luyện và ráp bài cho các diễn viên. Dần dà, tôi có cơ hội làm việc trong các phim bom tấn của Ấn, như Sử thi Baahubali phần một và hai. Có những phân cảnh, êkíp phải làm việc với hơn 1.500 diễn viên quần chúng trong một ngày.

Tôi vừa làm vừa học nghề, so sánh kiến thức trên sách vở và thực tế, chẳng hạn khi nào nên quay 22 hoặc 23 fps (khung hình trên giây), dùng các ống kính như thế nào, zoom bao nhiêu là đủ. Tôi còn học ở cách điện ảnh Ấn Độ xây dựng nhân vật để áp dụng vào việc làm phim sau này. Với tôi, phim hành động không chỉ là sự đối kháng giữa hai người, mà cần đa màu sắc, nhiều trải nghiệm với các yếu tố rượt đuổi, sinh tồn, cháy nổ.

- Nhìn lại chặng đường hơn 20 năm vào nghề, anh khắc ghi điều gì?

- Có được ngày hôm nay, tôi còn muốn cảm ơn những đạo diễn trong nước từng hợp tác. Tôi từng làm phó đạo diễn cho anh Cường Ngô trong phim Hương Ga (năm 2014), anh Lê Thanh Sơn, anh Lý Hải từ phần một đến phần tám Lật mặt. Chuỗi ngày đó giúp tôi trau dồi, học hỏi kỹ năng từ các anh lớn, như yếu tố tình cảm - gia đình qua các nhân vật người mẹ trong phim Lý Hải, cách cắt cúp, xử lý tình huống của Lê Thanh Sơn, hay những khung hình duy mỹ của đạo diễn Cường Ngô.

Mai Nhật