Phạt con... viết thư xin lỗi cô giáo
Chị Trần Thị Mỹ Thương (ngụ P.Hòa Hưng, TP.HCM) tâm niệm đạo đức của một học sinh không đơn thuần thể hiện qua việc lễ phép với thầy cô, chấp hành nội quy hay đạt điểm rèn luyện tốt, mà đó còn là sự trung thực, lòng nhân ái, ý thức chịu trách nhiệm về lời nói, hành động của bản thân…
"Những phẩm chất ấy không tự nhiên hình thành khi con bước vào trường học mà được bồi đắp từ quá trình trưởng thành. Đạo đức học sinh bắt đầu từ gia đình, môi trường giáo dục đầu tiên và có ảnh hưởng lâu dài đến nhận thức, hành vi của trẻ", chị Mỹ Thương bày tỏ.
Vừa làm cha vừa làm mẹ, có những ngày rệu rã trở về nhà nhưng chị luôn dành thời gian trò chuyện, lắng nghe con và nghiêm khắc khi con phạm lỗi. Có một lần con trai chị nhận được tin nhắn của cô giáo nhưng lại không trả lời. Chị yêu cầu con viết thư gửi cô giáo. "Với tôi, đó là thái độ không tôn trọng giáo viên", chị Mỹ Thương kể. Một lần khác, trong giờ học con mải vẽ, làm việc riêng, cô giáo nhắc nhở không được đã liên hệ phụ huynh để phối hợp. Sau khi trò chuyện cùng con, chị nhắc nhở để con hiểu những việc sai của mình, đồng thời cho con tự viết thư để kiểm lỗi và xin lỗi cô giáo.
Thư xin lỗi của bé Shin gửi cô giáo
ẢNH: NVCC
Chị Mỹ Thương cho biết sau những bức thư, con nhận ra sai sót trong cách ứng xử của mình và có những thay đổi tích cực hơn: khi nhận được tin nhắn con sẽ phản hồi ngay, bởi đó là sự quan tâm, tình yêu thương của cô giáo và mọi người dành cho con. Bên cạnh đó theo chị Mỹ Thương, "hình phạt" này cũng giúp con cải thiện môn văn và cách diễn đạt, giúp con biết chủ động nhận ra lỗi sai của mình và can đảm nhận lỗi.
Nhớ về câu chuyện đó, bé Shin (tên đầy đủ là Chu Tiến Minh, con trai chị Thương) cho biết không chỉ không trả lời mà trả lời cô giáo qua loa, mẹ cũng sẽ yêu cầu Shin viết thư xin lỗi cô giáo.
Nếu ngày trước Shin phản hồi viết thư xin lỗi cô giáo vì sợ mẹ thì sau những bức thư Shin nhận ra lỗi sai của mình và dần hình thành thói quen phản hồi, chào tạm biệt khi kết thúc cuộc trò chuyện. "Con thấy nếu con nhắn mà người khác không phản hồi, con cũng sẽ buồn. Con nghĩ người khác cũng sẽ buồn như vậy", Shin nói.
Đồng tình với quan điểm đạo đức học sinh bắt đầu từ gia đình, chị Lưu Thị Mỹ Diệu (ở P.Long Bình, TP.HCM) nhấn mạnh: "Ba mẹ là tấm gương cho con học tập". Chị Mỹ Diệu chỉ ra một thực tế, có những phụ huynh dạy con lịch sự nhưng luôn chửi thề, xả rác ra đường; dạy con không nói dối nhưng lại tìm cách bao biện khi con mắc lỗi; dạy con bình tĩnh nhưng sẵn sàng ẩu đả khi va chạm giao thông trên đường. "Sự thiếu nhất quán giữa lời dạy và hành động thực tế của ba mẹ có thể khiến trẻ khó hình thành những chuẩn mực đạo đức bền vững", chị nói.
Nhìn cây sửa đất, nhìn con sửa mình
Tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy, chuyên viên tâm lý Nhà văn hóa Phụ nữ TP.HCM, giảng viên Học viện Chính trị khu vực 2, cho rằng trẻ không tự nhiên trở nên bạo lực. Chị phân tích: "Trẻ sống trong môi trường có bạo lực, thiếu sự quan tâm hoặc trải qua nhiều tổn thương có thể tích tụ những cảm xúc tiêu cực".
Câu chuyện người mẹ đơn thân nhờ chị tham vấn cho con trai, cháu mải chơi, hung hăng với bạn bè, chỉ thích đi làm kiếm tiền mà không thích đi học, khiến chị Thúy nhớ mãi. Trò chuyện với người mẹ, chị biết thêm về hoàn cảnh gia đình: chồng mất sớm, gánh nặng kinh tế khiến đôi lúc người mẹ ấy trở nên nóng tính, cáu gắt, la mắng và không có thời gian dành cho con.
"Tôi đã trò chuyện với cậu bé, lắng nghe con chia sẻ. Tôi nói với người mẹ rằng vấn đề không chỉ ở con mà phần nhiều là cách giáo dục và thái độ của em với con mỗi ngày", chị Thúy kể.
Con là bầu trời hạnh phúc của ba mẹ
ẢNH MINH họa: THANH ĐA
Chị hướng dẫn cho người mẹ cách giữ bình tĩnh để dạy con, từ cách hít thở, đến hiểu tâm lý của con, bao dung với con, học cách thay đổi chính mình, khi đang tức giận, mất bình tĩnh thì không dạy con... Thời gian ngắn sau đó, người mẹ cho biết con trai không còn hung hăng với bạn bè, chăm học hơn. "Nhìn cây sửa đất, nhìn con sửa mình. Nếu bố mẹ không thay đổi cảm xúc, không làm gương thì rất khó dạy con", tiến sĩ Thúy bày tỏ.
Bên cạnh gia đình, tiến sĩ Thúy đánh giá cao việc nhiều trường học hiện nay quan tâm hơn đến giáo dục cảm xúc cho học sinh. Chị cho rằng gia đình là nền tảng hình thành nhân cách, còn thầy cô có vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn, uốn nắn và hỗ trợ học sinh phát triển nhận thức. "Thầy cô cần nhìn nhận lại kỹ năng sư phạm, tránh các phương pháp giảng dạy, kiểm tra hay ứng xử gây ức chế, tổn thương cho học sinh", tiến sĩ Thúy nói.
Chị Hoàng Thị Phương Thảo, thạc sĩ quản lý giáo dục Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), hiện là giảng viên kỹ năng mềm Trường CĐ FPT Polytechnic Đồng Nai, nhìn nhận người trẻ thường có nhu cầu được công nhận, được chú ý và hòa nhập với cộng đồng.
Thạc sĩ Thảo phân tích: "Học sinh hiện nay tiếp xúc mạng xã hội từ khá sớm. Những lượt thích, bình luận hay chia sẻ có thể trở thành động lực khiến các bạn bắt chước hành vi đang thịnh hành, bỏ qua những giá trị và chuẩn mực mà bản thân vốn tin tưởng". Chẳng hạn việc thường xuyên tiếp xúc với những nội dung như nói tục, xúc phạm người khác, bạo lực học đường hoặc các hành vi lệch chuẩn được trình bày dưới dạng hài hước, học sinh có thể dần xem những hành vi ấy là bình thường.
Nhiều năm trong lĩnh vực giáo dục, thầy Nguyễn Dương Phúc, giáo viên chủ nhiệm lớp 8A3 Trường THCS Suối Kiết, xã Suối Kiết, tỉnh Lâm Đồng, chứng kiến không ít trường hợp học sinh nói dối, vô lễ hay nổi loạn tuổi dậy thì. Thay vì kỷ luật, thầy Phúc dành thời gian nói chuyện với học sinh đó sau cuối buổi học để hiểu hơn về cá nhân học sinh, gia đình và môi trường sống, từ đó tìm được những biện pháp phù hợp để cảm hóa, tạo sợi dây liên kết giữa thầy và trò.
"Kỷ luật nghiêm khắc là cần thiết cho một số trường hợp, nhưng nghiêm khắc không có nghĩa là làm tổn thương, xúc phạm đến học sinh. Tôi nghĩ rằng biện pháp giáo dục phải giúp học sinh nhận thức được hành vi sai ở đâu, hậu quả của hành vi đó là gì và cần làm gì để khắc phục", thầy Phúc chia sẻ. (còn tiếp)