Quy mô bứt phá và bước chuyển về chất của dòng tiền
Tổ chức xếp hạng FTSE Russell đã công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 10/2025 và chính thức có hiệu lực vào ngày 21/9/2026.
Bức tranh kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán đã ghi nhận những kết quả tích cực. Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, trong 6 tháng đầu năm 2026, quy mô thị trường chứng khoán mở rộng: Tính đến ngày 30/6/2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10,8 triệu tỷ đồng (tăng 6% so với cuối năm 2025, tương đương 82,6% GDP ước tính năm 2025). Thị trường đã có 54 doanh nghiệp vốn hóa hơn 1 tỷ USD, trong đó 4 doanh nghiệp vượt mốc 10 tỷ USD. Thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,8 triệu tỷ đồng, tương đương 22,1% GDP.
Huy động vốn trên thị trường chứng khoán tăng trưởng tốt: Tổng giá trị huy động vốn qua cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp đạt 325,3 nghìn tỷ đồng (tăng 15,83% so với cùng kỳ năm 2025).
Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính-Ngân hàng, Trường đại học Nguyễn Trãi khẳng định, việc FTSE Russell thông báo nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp là một dấu mốc quan trọng. Đây không chỉ là sự thay đổi về phân loại, mà còn thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những nỗ lực cải cách thể chế, hiện đại hóa hạ tầng và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài.
Ông Quang Huy cho biết, từ tháng 10/2025 đến nay, thị trường đã trải qua một hành trình khá điển hình: kỳ vọng được đẩy lên cao, mặt bằng giá được tái định vị và sau đó là quá trình sàng lọc. Thông tin nâng hạng tạo động lực tích cực cho chỉ số, thanh khoản và tâm lý nhà đầu tư. Những phiên điều chỉnh và giằng co gần đây là diễn biến có thể hiểu được khi một phần kỳ vọng đã được phản ánh vào giá.
Dòng tiền bắt đầu chuyển từ tâm thế “mua câu chuyện nâng hạng” sang đánh giá cụ thể hơn về sức khỏe tài chính, chất lượng quản trị, triển vọng lợi nhuận, dòng tiền và mức định giá của từng doanh nghiệp. Sự trưởng thành của thị trường chứng khoán thể hiện ở chiều sâu thanh khoản, chất lượng nhà đầu tư, khả năng huy động vốn trung và dài hạn, cũng như hiệu quả phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế.
Đột phá từ ba trụ cột chính sách
Để đạt được cột mốc đáng nhớ này, Việt Nam đã có một hành trình dài để tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện pháp lý theo tiêu chuẩn quốc tế. Đây là những bước tiến quan trọng để thực hiện mục tiêu nâng hạng thị trường.
Nhìn lại những nỗ lực của thị trường chứng khoán Việt Nam thời gian qua, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn chia sẻ, gắn với mục tiêu phát triển, thị trường đã tiếp tục hoàn thiện cơ chế vận hành, mở cửa đối với các nhà đầu tư quốc tế, đóng góp vào sự ổn định, phát triển của hệ thống và thúc đẩy tăng trưởng của Việt Nam. Các chính sách phát triển thị trường vốn đã có nhiều bước tiến lớn, tập trung vào ba trụ cột chính. Thứ nhất, nâng cao chất lượng quản trị và kỷ luật thị trường, tăng cường hiệu lực và hiệu quả xử lý vi phạm; Thứ hai, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường theo tiêu chuẩn quốc tế; Và thứ ba là đặt nền móng pháp lý cho các mô hình thị trường và sản phẩm mới, phù hợp với xu hướng phát triển của thị trường vốn hiện đại.
Đảng và Chính phủ đã ban hành những định hướng mang tính đột phá đối với thị trường chứng khoán. Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Ban Chấp hành Trung ương đã chỉ rõ: Phải khẩn trương hoàn thiện thể chế, phát triển đồng bộ các loại thị trường; đặc biệt nhấn mạnh cải tổ thị trường vốn trung và dài hạn theo hướng minh bạch, an toàn, giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngắn hạn ngân hàng.
Đồng thời, nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững trong năm 2026, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết số 148/NQ-CP ngày 06/6/2026 và Nghị quyết số 168/NQ-CP ngày 27/6/2026, yêu cầu: "Tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, hoàn thiện cơ chế, chính sách để phát triển an toàn, lành mạnh, minh bạch, hiệu quả thị trường vốn, thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp... khơi thông và đa dạng hóa chuỗi cung ứng, kênh dẫn vốn".
Các Nghị quyết này chính là "kim chỉ nam" cho việc thực hiện tái cấu trúc thị trường vốn Việt Nam.
Bà Fiona Bassett, Giám đốc điều hành tổ chức xếp hạng FTSE Russell khẳng định, hành trình này được kiến tạo dựa trên nhiều năm gắn kết mang tính xây dựng và đối thoại cởi mở với các bên liên quan trên toàn thị trường. Việc Việt Nam được đưa vào các bộ chỉ số chuẩn toàn cầu là sự ghi nhận quan trọng đối với những tiến bộ của đất nước và mức độ hội nhập ngày càng sâu rộng vào thị trường vốn quốc tế. Điều này cũng củng cố vị thế của Việt Nam như một điểm đến ngày càng quan trọng đối với dòng vốn đầu tư quốc tế, đồng thời phản ánh niềm tin của các nhà đầu tư toàn cầu vào tương lai của thị trường.
Trao đổi kinh nghiệm với Việt Nam, ông Iain Grant Frew, Đại sứ Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ireland tại Việt Nam ghi nhận đây là một thời khắc mang tính bước ngoặt đối với Việt Nam, là bệ phóng cho tăng trưởng, đầu tư tương lai và quan hệ hợp tác quốc tế. Khi Việt Nam tiếp tục củng cố các định chế thị trường và năng lực kết nối toàn cầu, vị thế của đất nước sẽ ngày càng được nâng cao trong việc đón nhận dòng vốn đầu tư dài hạn, chất lượng cao, phục vụ cho tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.
Bài toán giữ vững vị thế và hút dòng vốn ngoại
Theo ước tính khoảng hàng tỷ USD từ các quỹ chỉ số (ETF) và các quỹ chủ động sẽ đổ vào thị trường chứng khoán Việt Nam ngay khi quyết định nâng hạng có hiệu lực. Theo dự báo của HSBC và Ngân hàng Thế giới, Việt Nam có thể thu hút khoảng 8 đến 10 tỷ USD trong dài hạn.
Tuy nhiên, ông Quang Huy cũng lưu ý, diễn biến thực tế cũng cho thấy nâng hạng không phải “chiếc đũa thần” khiến mọi cổ phiếu cùng tăng giá, cũng không đồng nghĩa dòng vốn quốc tế sẽ đồng loạt mang vali tiền đến vào đúng ngày 21/9.
Phát biểu tại Hội nghị “Việt Nam chính thức tham gia vào rổ chỉ số toàn cầu - FTSE Russell Global Equity Index Series” (FTSE GEIS), Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, nâng hạng thị trường chứng khoán không phải là cái đích cuối cùng, mà là đòn bẩy chiến lược để xây dựng một thị trường vốn chuyên nghiệp, tiệm cận các tiêu chuẩn khắt khe nhất của nền tài chính toàn cầu.
Trên tinh thần đó, Chính phủ và Bộ Tài chính đã ban hành, triển khai đồng bộ các định hướng chiến lược phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán đến năm 2030.
Các giải pháp tập trung vào việc tiếp tục nâng cao tính thanh khoản cho thị trường, hiện đại hóa hạ tầng, tăng cường các công cụ quản trị rủi ro và đa dạng hóa sản phẩm nhằm thu hút dòng vốn bền vững, đồng thời nâng cao năng lực quản trị, giám sát và mở cửa thị trường.
Ông Iain Grant Frew, Đại sứ Vương quốc liên hiệp Anh và Bắc Ireland tại Việt Nam cũng chỉ ra, việc nâng hạng chỉ số đơn thuần chưa thể bảo đảm cho sự tăng trưởng và thành công dài hạn. Do đó, việc hiện thực hóa trọn vẹn tiềm năng từ bước đi và thành tựu này sẽ phụ thuộc vào sức mạnh của khuôn khổ pháp lý và nền tảng thể chế nâng đỡ thị trường. Theo ông, việc tiếp tục cải cách hạ tầng thị trường, bảo vệ nhà đầu tư, hệ thống giao dịch và các cơ chế giải quyết tranh chấp sẽ là điều kiện tiên quyết để không ngừng củng cố niềm tin và thu hút dòng vốn dài hạn ở quy mô lớn.
Theo ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, để duy trì vị thế thị trường mới nổi thứ cấp và phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam, cần phải tiến hành một cuộc cách mạng sâu sắc về cả tư duy và hành động.
Trước hết, chuyển dịch mạnh mẽ sang tư duy "kiến tạo phát triển và quản trị rủi ro theo chuẩn mực quốc tế".
Quyết liệt gỡ bỏ các rào cản, những nút thắt kéo dài và đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện thông thoáng hơn cho các nhà đầu tư nước ngoài. Và nâng tầm vị thế quốc gia thông qua việc nâng hạng thị trường chứng khoán giống như một tấm "thẻ thông hành" khẳng định nền kinh tế Việt Nam đã trưởng thành, có độ mở cao, an toàn và minh bạch, góp phần nâng cao hệ số tín nhiệm quốc gia, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam khi ra thị trường quốc tế huy động vốn với chi phí rẻ hơn.
Tại Hội nghị “Việt Nam chính thức tham gia vào rổ chỉ số toàn cầu - FTSE Russell Global Equity Index Series” (FTSE GEIS) diễn ra ngày 18/9, tổ chức FTSE Russell và Sở Giao dịch Chứng khoán London cam kết đồng hành cùng hành trình đó bằng cách hỗ trợ nâng cao mức độ hiện diện trên trường quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho các dòng vốn đầu tư dài hạn và đóng góp vào thành công kinh tế liên tục của Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới.
Đây là những nền tảng quan trọng để Việt Nam tiếp tục hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính quốc tế, phát huy hiệu quả hơn nữa nguồn lực quốc tế phục vụ đầu tư phát triển kinh tế.
NHA TRANG