Đầu tư hàng chục triệu đồng, lo mất lợi thế xét tuyển
Đầu tháng 3/2026, Nguyễn Thanh Huyền, học sinh Trường THPT Phụ Dực (Hưng Yên), đăng ký một khóa học IELTS online kéo dài 6 tháng, học phí 20 triệu đồng. Với mục tiêu đạt 6.5-7.0 IELTS, nữ sinh dự định sử dụng chứng chỉ để được cộng điểm khi xét tuyển vào Đại học Kinh tế Quốc dân.
Tuy nhiên, dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số quy định tuyển sinh và đào tạo đại học được Bộ GD-ĐT đưa ra ngày 17/9, dự kiến từ năm 2027 chỉ còn điểm ưu tiên theo khu vực, đối tượng chính sách. Các trường không được tự quy định điểm cộng đối với thành tích, chứng chỉ hoặc tiêu chí bổ sung. Thông tin này khiến Huyền hụt hẫng.
“Em chuẩn bị đăng ký thi IELTS, còn cảm thấy yên tâm vì lấy chứng chỉ sớm để sau đó tập trung cho thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, mọi kế hoạch của em có thể sẽ phải thay đổi”, Huyền nói.
Theo nữ sinh, quá trình học IELTS đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và chi phí. Việc cộng điểm IELTS là một cách ghi nhận sự cố gắng của học sinh, đồng thời khuyến khích các em học ngoại ngữ, nhất là khi nhiều ngành đại học sử dụng tiếng Anh.
“Nếu dự thảo được áp dụng, em sẽ phải xoay hướng sang phương thức xét tuyển khác, trong đó chứng chỉ IELTS có thể được quy đổi thành điểm môn Tiếng Anh”, Huyền nói.
Tương tự, Nguyễn Hà Linh, học sinh lớp 12 tại Hà Nội, cũng lo lắng khi “chứng chỉ IELTS đột ngột mất lợi thế”. Từ đầu năm lớp 11, Linh bắt đầu ôn thi IELTS để chuẩn bị cho việc xét tuyển đại học. Đến nay, em đã hai lần tham dự kỳ thi này, nâng điểm từ 5.5 lên 6.5.
“Nhiều trường đại học em dự định xét tuyển đều cộng 0,5-1 điểm cho thí sinh có 6.0 IELTS, do đó em cảm thấy yên tâm với mức điểm của mình và không thi lại”, Linh chia sẻ.
Nữ sinh cho biết việc học IELTS đòi hỏi lộ trình ít nhất một năm, kết hợp rèn luyện cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc và viết. Ngoài thời gian học trên lớp, em còn học IELTS 2-3 buổi mỗi tuần.
“Nếu không được cộng điểm, chắc chắn nhiều bạn rất sốc. Em mong nếu có thay đổi thì nên áp dụng từ năm 2028, để học sinh có lộ trình học phù hợp, không bị hụt hẫng vì đã miệt mài ôn luyện”, Linh nói.
Trên mạng xã hội, thông tin về dự kiến bỏ điểm cộng IELTS nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Đa số học sinh đã đầu tư cho chứng chỉ này đều cảm thấy lo lắng vì thay đổi sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch xét tuyển.
Bỏ điểm cộng nhưng vẫn phải ghi nhận năng lực thật
Ông Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành FPT School Bắc Giang, đồng tình với hướng bỏ điểm cộng IELTS trong xét tuyển.
Phân tích những bất cập trong cơ chế hiện nay, ông cho rằng nhiều loại thành tích đang được quy đổi thành điểm cộng chung, trong khi mức độ liên quan đến từng ngành đào tạo chưa được xem xét đầy đủ.
Việc cộng điểm hiện nay cũng thiếu sự thống nhất giữa các trường, chẳng hạn cùng một mức IELTS, mức điểm cộng và phạm vi ngành áp dụng cũng khác nhau.
Ở nhóm điểm cao, tác động của điểm cộng càng lớn. Đôi khi, trong vùng 27-29 điểm, chênh lệch 0,25-0,5 điểm đã có thể quyết định đỗ hay trượt. Vì thế, theo ông, khoản cộng 1-1,5 điểm không còn là sự khuyến khích nhỏ mà có thể làm đảo thứ tự thí sinh. Chưa kể, cơ hội tiếp cận IELTS còn chênh lệch giữa các nhóm học sinh.
Tuy nhiên, ông Hiền cho rằng bỏ điểm cộng cũng chưa thể giải quyết hoàn toàn bài toán công bằng. Bởi nếu IELTS được quy đổi quá dễ dàng thành điểm 10 môn Tiếng Anh, lợi thế cũ có thể chỉ chuyển từ điểm cộng sang điểm quy đổi.
Do đó, ông đề xuất nếu không còn điểm cộng IELTS, chứng chỉ này vẫn nên được ghi nhận dùng làm điều kiện đầu vào cho chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh hoặc thay thế thành phần ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo bảng quy đổi công khai.
“Chứng chỉ IELTS đánh giá bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, trong khi bài thi Tiếng Anh tốt nghiệp THPT có cấu trúc và mục tiêu khác. Vì vậy, quy đổi hai kỳ thi thành những mức điểm tuyệt đối tương đương không phải việc hiển nhiên”, ông Hiền nói.
Nếu sử dụng, bảng quy đổi phải dựa trên dữ liệu có kiểm chứng, được rà soát định kỳ và có phương án đánh giá tương đương dành cho học sinh không có điều kiện thi chứng chỉ quốc tế thay vì chỉ đặt ra theo cảm tính hoặc phục vụ cạnh tranh tuyển sinh.
“IELTS nên là bằng chứng về năng lực ngoại ngữ, không phải một loại điểm thưởng chung. Điểm cộng có thể bỏ, nhưng năng lực thật vẫn phải được nhận diện và đặt đúng chỗ”, ông Hiền nói.