Dự án tuyến cao tốc Vinh-Thanh Thủy kết nối khu vực trung tâm Nghệ An với cửa khẩu Thanh Thủy có chiều dài khoảng 60km, tổng mức đầu tư 23.940 tỷ đồng. Khi hoàn thành, tuyến này sẽ tăng cường kết nối khu vực phía Tây Nghệ An với mạng lưới giao thông quốc gia, mở rộng không gian giao thương giữa Việt Nam và Lào.
Chủ động vật liệu, tăng tốc thi công
Dự án được khởi công ngày 18/5/2026 vừa qua, theo quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, gồm các hạng mục đường, cầu, hầm xuyên núi và hệ thống nút giao liên thông. Tại gói thầu XL01 do liên danh Tập đoàn Đèo Cả thực hiện, các nhà thầu đang huy động hơn 400 nhân sự, 117 máy móc, thiết bị và tổ chức 15 mũi thi công, tập trung triển khai các hạng mục được giao.
Một trong những hạng mục trọng điểm của dự án là hầm Đại Huệ. Ngày 24/9/2026, nhà thầu đã mở cửa phía tây ống hầm trái, tạo tiền đề triển khai các công đoạn tiếp theo và phấn đấu thông hầm vào tháng 4/2027, hoàn thành toàn bộ hạng mục hầm vào tháng 3/2028.
Bên trong hầm, các công đoạn đào phá đá, gia cố vòm hầm được tổ chức theo trình tự kỹ thuật, phù hợp điều kiện địa chất thực tế. Công tác trắc địa, đo đạc được thực hiện thường xuyên nhằm kiểm soát hướng tuyến, kích thước hình học và các yêu cầu theo hồ sơ thiết kế. Cùng với thi công hầm, nhà thầu đang triển khai các hạng mục cầu Đại Huệ và nền đường thuộc phạm vi gói thầu.
Theo số liệu công bố trong quá trình triển khai, toàn dự án cần gần 9,9 triệu m³ đất san lấp, 995.000 m³ đá xây dựng, gần 1,8 triệu m³ cấp phối đá dăm cùng khối lượng lớn cát san lấp và cát bê-tông. Trong khi đó, nguồn cung tại chỗ chưa đáp ứng toàn bộ nhu cầu, việc huy động vật liệu còn phụ thuộc vào công suất các mỏ, thủ tục khai thác và giải phóng mặt bằng. Để tháo gỡ khó khăn, tỉnh Nghệ An đã triển khai các giải pháp nâng công suất một số mỏ hiện hữu, bổ sung nguồn khai thác và phối hợp hoàn thiện thủ tục liên quan, tạo điều kiện cho các nhà thầu chủ động kế hoạch cung ứng.
Tại gói XL01, nhà thầu sử dụng hai nguồn đất đắp chính gồm đất đào tận dụng trên tuyến và đất khai thác từ mỏ Hồng Tân 1 tại xã Nam Đàn. Mỏ có diện tích 6,68ha, trữ lượng 988.363m³. Sau khi hoàn thiện các thủ tục liên quan, nhà thầu đã tổ chức khai thác, vận chuyển đất phục vụ thi công. Đến nay, khối lượng đất đã khai thác, cung cấp cho gói thầu ghi nhận qua theo dõi vận chuyển đạt hơn 27.100m³.
Việc kết hợp nguồn đất tại mỏ với đất đào tận dụng trên tuyến giúp nhà thầu chủ động điều phối vật liệu theo tiến độ từng hạng mục, giảm áp lực huy động từ các nguồn cung bên ngoài.
Song song với việc chuẩn bị nguồn cung, công tác quản lý vật liệu được tổ chức từ khâu khai thác, vận chuyển đến tiếp nhận tại công trường, với sự phối hợp giám sát giữa chủ đầu tư và nhà thầu.
Ông Nguyễn Duy An, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An cho biết, Ban Quản lý dự án đã yêu cầu nhà thầu lắp đặt camera, trạm cân và kết nối dữ liệu với hệ thống quản lý, giám sát khoáng sản và trụ sở Ban Quản lý dự án.
“Đến nay, hệ thống đã được hoàn thiện đưa vào vận hành để giám sát phương tiện ra vào mỏ, theo dõi sản lượng khai thác và khối lượng vật liệu cung cấp cho công trường. Để kiểm soát chất lượng, tránh thất thoát khoáng sản, nhà thầu đã áp dụng biện pháp đối chiếu qua 3 liên phiếu giao nhận”, ông An cho biết.
Kiểm soát vật liệu từ mỏ đến công trường, bảo đảm an toàn vận chuyển
Theo ông Nguyễn Đức Phương, Giám đốc Ban Điều hành gói thầu XL01, việc kiểm soát nguồn gốc vật liệu được thực hiện trên cơ sở hồ sơ pháp lý của mỏ và các thủ tục được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận. Quá trình vận chuyển, tiếp nhận được kiểm soát chéo bằng hệ thống trạm cân, camera giám sát, phiếu đo thùng xe và chấm chuyến tại cả hai đầu xuất đất và tiếp nhận trên tuyến, nhằm đối chiếu khối lượng, bảo đảm tính minh bạch và tuân thủ quy định hiện hành.
Để quản lý chặt chẽ nguồn vật liệu, quy trình kiểm soát được thực hiện đồng bộ từ mỏ khai thác đến công trường. Tại khu vực mỏ, hệ thống trạm cân có nhiệm vụ kiểm tra tải trọng phương tiện trước khi lưu thông. Song song đó, hệ thống camera giám sát 24/24 giờ được kết nối trực tiếp với Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An nhằm theo dõi sát sao hoạt động khai thác và lưu lượng phương tiện ra vào.
Tại các điểm tiếp nhận trên tuyến, nhà thầu bố trí camera ở những vị trí trọng yếu, kết hợp tổ chức chấm chuyến, lập phiếu giao nhận và chụp ảnh lưu trữ từng phương tiện. Dữ liệu từ hai đầu (mỏ và công trường) sẽ được đối chiếu chéo liên tục về số lượt xe, khối lượng và vị trí đổ đất. Cơ chế giám sát kép này giúp bảo đảm tính minh bạch, kiểm soát chính xác lượng vật liệu đưa vào thi công và kịp thời phát hiện các sai lệch phát sinh.
Bên cạnh việc theo dõi hằng ngày qua trạm cân và camera, tổng khối lượng khai thác thực tế (làm cơ sở để các chủ thể thực hiện nghĩa vụ thuế, phí) còn được nghiệm thu chặt chẽ thông qua công tác đo đạc và khảo sát. Khối lượng này được xác định bằng cách tính toán kích thước hình học theo phương pháp lưới ô vuông, đồng thời có xét đến hệ số nở rời của đất. Hồ sơ cấp phép, dữ liệu sản lượng khai thác và chứng từ liên quan đồng thời là cơ sở phục vụ việc xác định, kê khai và thực hiện các nghĩa vụ thuế, phí đối với hoạt động khai thác khoáng sản theo quy định.
Trong quá trình vận chuyển, nhà thầu cũng yêu cầu các phương tiện phủ bạt thùng xe, tuân thủ tải trọng, hạn chế vật liệu rơi vãi; đồng thời tổ chức tưới nước, vệ sinh đường nội bộ và thường xuyên quán triệt lái xe, lái máy về an toàn giao thông, vệ sinh môi trường nhằm giảm thiểu ảnh hưởng cuộc sống người dân dọc tuyến.
Quá trình thi công nền đường, cầu và hầm còn phát sinh lượng đất đá cần được phân loại, tận dụng hoặc vận chuyển đến các vị trí tiếp nhận phù hợp. Theo phương án của Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An, toàn dự án dự kiến cần 24 bãi tiếp nhận chất thải rắn xây dựng, tổng sức chứa hơn 18,66 triệu m³. Ban Quản lý dự án đang phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương rà soát vị trí, hoàn thiện thủ tục, tháo gỡ vướng mắc trong việc đưa các bãi vào sử dụng.
Đầu tháng 10, lãnh đạo tỉnh Nghệ An đã kiểm tra hiện trường các gói thầu xây lắp, rà soát tiến độ và yêu cầu các đơn vị tập trung nguồn lực, tăng cường phối hợp giải quyết khó khăn trong quá trình triển khai dự án. Tại gói XL01, việc điều phối nguồn đất đắp, kiểm soát vận chuyển và duy trì các mũi thi công đang được triển khai song song, gắn với công tác phối hợp tháo gỡ vướng mắc về vật liệu, mặt bằng và điều kiện thi công, hướng tới đáp ứng các mốc tiến độ đã đề ra.
VŨ TRANG LIÊN