Đại biểu: Có người chấp nhận bị phạt hành chính 10 năm để trốn nghĩa vụ quân sự

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Từ thực tế có công dân chấp nhận bị xử phạt hành chính nhiều năm để trốn nghĩa vụ quân sự, đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung chế tài hình sự đối với hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển sức khỏe.

Chiều 19.10, thảo luận tại tổ về dự thảo bộ luật Hình sự (sửa đổi), đại biểu Huỳnh Văn Hung (đoàn Cần Thơ), Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự TP.Cần Thơ, đề nghị mở rộng quy định về tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự.

Theo ông Hung, dự thảo quy định xử lý hình sự người không chấp hành quyết định gọi khám sức khỏe, gọi nhập ngũ hoặc lệnh gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu, nếu đã bị xử phạt hành chính hoặc bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

Tuy nhiên, dự thảo chưa đề cập hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự và quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự.

Ông Hung đề nghị bổ sung hai hành vi này vào quy định về tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự để bảo đảm thống nhất với luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, có hiệu lực từ ngày 1.9.2026.

Theo đại biểu, thực hiện nghĩa vụ quân sự phải trải qua các bước chặt chẽ, trong đó bước trước là cơ sở để thực hiện bước sau. Nếu không có chế tài hình sự đối với hành vi cố tình trốn đăng ký hoặc sơ tuyển sức khỏe, sẽ khó phòng ngừa vi phạm từ sớm.

"Thực tế có các công dân cố tình trốn tránh nghĩa vụ quân sự, chấp nhận phạt hành chính 10 năm liền để trốn tránh", ông Hung nói và cho biết tại địa phương đã xảy ra trường hợp như vậy.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị bổ sung quy định xử lý hình sự nhằm ngăn chặn tình trạng cố tình né tránh nghĩa vụ quân sự ngay từ những bước đầu.

Ngoài ra, ông Hung cũng đề nghị bổ sung hành vi làm trái quy định hoặc cố ý cản trở việc sơ tuyển, khám tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự vào các tội danh tương ứng trong dự thảo bộ luật Hình sự (sửa đổi), bảo đảm đồng bộ với quy định pháp luật về nghĩa vụ quân sự.

Thực tế công tác tuyển quân tại địa phương ghi nhận không ít trường hợp công dân cố tình né tránh thực hiện trách nhiệm công dân bằng cách chấp nhận nộp phạt hành chính liên tục suốt 10 năm. Lỗ hổng pháp lý hiện nay xuất phát từ việc quy trình tuyển chọn được tổ chức qua nhiều khâu kế tiếp chặt chẽ, nhưng dự thảo sửa đổi luật mới chỉ dừng ở việc xử lý hình sự các hành vi vi phạm ở vòng khám tuyển sức khỏe hoặc gọi nhập ngũ. Khi những mắt xích nền tảng đầu tiên chưa có chế tài hình sự răn đe tương xứng, nỗ lực ngăn chặn sai phạm từ sớm gần như bị vô hiệu hóa. Trước bất cập đó, đại biểu Huỳnh Văn Hung, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Cần Thơ, đã kiến nghị mở rộng cấu thành tội danh trốn tránh nghĩa vụ quân sự trong dự thảo bộ luật Hình sự sửa đổi. Theo đề xuất, các hành vi không chấp hành lệnh gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự và sơ tuyển sức khỏe cần phải được bổ sung vào diện xử lý hình sự nếu đã từng bị xử phạt hoặc có tiền án. Điều chỉnh này nhằm bảo đảm tính đồng bộ với luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng sẽ có hiệu lực từ ngày 1.9.2026. Bên cạnh việc bịt kín kẽ hở ở giai đoạn đầu, đại biểu đoàn Cần Thơ cũng đề nghị hình sự hóa hành vi làm trái quy định hoặc cố ý cản trở hoạt động sơ tuyển, khám tuyển y tế. Những giải pháp pháp lý toàn diện này vừa nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật, vừa góp phần bảo đảm sự công bằng, nghiêm minh trong công tác tuyển quân trên cả nước.