Để di sản đến gần hơn với người trẻ

Ngày 21/9 tại Hà Nội, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam tổ chức workshop “Chạm-Chơi-Hiểu: Khám phá di sản qua trải nghiệm sáng tạo”, mở ra cách tiếp cận gần gũi hơn với công chúng. Chương trình hướng tới việc tìm kiếm những phương thức mới, giúp di sản trở nên dễ hiểu, hấp dẫn và phù hợp hơn với mối quan tâm của người trẻ. Đây cũng là hoạt động thuộc chương trình tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 của Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, đồng thời thử nghiệm bộ kit di sản Chạm-Chơi-Hiểu. Điểm đáng chú ý của workshop nằm ở việc người tham gia không chỉ đứng trước tủ kính, đọc bảng giới thiệu rồi rời đi, mà được trực tiếp tương tác với hiện vật. Những câu chuyện lịch sử được mở ra qua nhiều hình thức, từ trò chuyện với hiện vật, ghép tranh, xem thẻ thông tin đến trải nghiệm công nghệ số. Cách tổ chức này biến không gian bảo tàng thành nơi khám phá chủ động, nơi mỗi người có thể quan sát, thao tác và tự kết nối với câu chuyện phía sau hiện vật. Trong hoạt động trò chuyện với hiện vật, công nghệ AI kết hợp số hóa 3D giúp người xem tiếp cận thông tin thông qua phiên bản số của những đồ vật giàu giá trị lịch sử. Một trong số đó là chiếc đèn chai của sư thầy Đàm Duyên, từng được sử dụng khi bà tham gia dân công gánh bộ trong những năm tháng chiến tranh. Hiện vật khác là chiếc khăn rằn của bà Lê Thị Anh, gắn với hoạt động đấu tranh chính trị ở miền Nam và những câu chuyện về sự tham gia của phụ nữ. Người tham gia còn được ghép tranh theo chủ đề trưng bày, qua đó tìm hiểu tác phẩm “Bức thêu trong tù” bằng một cách trực quan và giàu tính tương tác. Bộ thẻ flashcard giới thiệu 10 hiện vật cũng được đưa vào hoạt động, tạo thêm lựa chọn khám phá nhanh cho học sinh, sinh viên và khách tham quan. Với mỗi tấm thẻ, những thông tin tưởng như khô khan có thể trở thành gợi ý để người xem đặt câu hỏi, ghi nhớ và tìm hiểu sâu hơn. Một trải nghiệm khác đến từ việc quét mã QR để xem thông tin trong ấn phẩm “Một thời và mãi mãi”, giúp nội dung về hiện vật tiếp tục được mở rộng ngoài khu vực trưng bày. Tại khu vực in 3D, khách tham quan có thể quan sát quy trình tạo ra phiên bản thu nhỏ của hiện vật, với kích thước khoảng 3-4cm. Mỗi sản phẩm nhỏ đi kèm mã QR, cho phép người xem tra cứu thêm thông tin và tiếp tục kết nối với câu chuyện di sản sau khi rời khu vực trải nghiệm. Những hoạt động này cho thấy di sản không nhất thiết chỉ được tiếp nhận qua việc quan sát yên lặng trong không gian trưng bày truyền thống. Khi được chạm vào bản sao, ghép hình, quét mã hoặc trò chuyện với phiên bản số, người xem có thêm cơ hội ghi nhớ hiện vật bằng trải nghiệm riêng. Từ đó, lịch sử hiện diện gần hơn trong đời sống hôm nay, không xa cách hay chỉ dành cho những người vốn đã có kiến thức chuyên môn. Theo ban tổ chức, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam đang tìm hướng đổi mới cách trưng bày hiện vật để phù hợp hơn với nhu cầu đa dạng của công chúng. Nhóm được quan tâm đặc biệt là học sinh, sinh viên, những người thường mong muốn các hoạt động học tập trực quan, linh hoạt và có tính tương tác cao. Bộ kit Chạm-Chơi-Hiểu vì vậy được xem như một thử nghiệm, nhằm kiểm chứng cách đưa di sản đến gần hơn với người trẻ. Thông qua workshop, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam cho thấy việc bảo tồn di sản có thể đi cùng sáng tạo, công nghệ và những phương thức giáo dục gần gũi. Mục tiêu không phải thay thế hiện vật thật, mà tạo thêm nhiều cánh cửa để công chúng hiểu giá trị, bối cảnh và con người phía sau từng đồ vật. Theo thông tin được VietnamNet đăng tải, hướng tiếp cận này có thể góp phần làm mới trải nghiệm bảo tàng, để di sản được nhìn thấy, được tương tác và được ghi nhớ lâu hơn.