Đề nghị điều chỉnh hoạt động giao, vận chuyển giấy tờ của shipper

Đây là một trong những vấn đề được đặt ra tại phiên thảo luận tổ của Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, khi thảo luận về dự án Luật Bưu chính sửa đổi, sáng 17/10.

Giao - nhận giấy tờ chủ yếu dựa trên sự tin tưởng

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Nguyễn Minh Đức nêu khoảng trống pháp lý liên quan đến hoạt động vận chuyển hàng hóa, giấy tờ, tài liệu của các dịch vụ công nghệ, chẳng hạn các nền tảng giao hàng và đội ngũ shipper công nghệ, shipper tự do.

Ông cho biết hiện nay, dịch vụ này không chỉ vận chuyển hàng hóa thông thường, mà còn nhận - chuyển các loại vật phẩm, ấn phẩm, tài liệu và giấy tờ.

Với doanh nghiệp đăng ký hoạt động vận chuyển theo quy định, việc điều chỉnh được thực hiện theo các luật có liên quan. Tuy nhiên, theo ông Đức, có những doanh nghiệp không đăng ký dịch vụ bưu chính nhưng vẫn vận chuyển giấy tờ, tài liệu dưới hình thức đơn hàng hoặc bưu gửi.

“Trong trường hợp này, cơ sở pháp lý để điều chỉnh trách nhiệm của các bên chưa thật rõ ràng”, theo lời ông Đức.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đặt vấn đề: Giấy tờ, tài liệu có thể chứa dữ liệu cá nhân, thông tin doanh nghiệp hoặc bí mật kinh doanh, nếu shipper tự ý mở xem, đánh tráo thì trách nhiệm pháp lý như thế nào?.

Theo ông Đức, hoạt động vận chuyển hiện nay phần lớn dựa trên sự tin tưởng giữa người gửi và người nhận dịch vụ. Khi xảy ra rủi ro, việc xác định trách nhiệm và xử lý có thể gặp nhiều khó khăn.

Nhìn nhận đây là khoảng trống pháp lý cần được nghiên cứu, đại biểu Nguyễn Minh Đức đề nghị điều chỉnh lĩnh vực này, xác định những nội dung còn thiếu để nghiên cứu bổ sung vào dự thảo Luật Bưu chính, nếu cần thiết.

Góp ý thêm việc sửa đổi Luật Bưu chính, đại biểu Đức cảnh báo tình trạng các đối tượng tội phạm lợi dụng lĩnh vực bưu chính để thực hiện hành vi phạm tội thông qua lợi dụng kẽ hở trong việc kiểm soát bưu gửi, vật phẩm, hàng hóa.

Vì vậy, theo ông, việc sửa đổi Luật Bưu chính lần này cần nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế thấp nhất rủi ro và tình trạng lợi dụng dịch vụ bưu chính để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Không để hậu kiểm tạo gánh nặng cho doanh nghiệp

Cùng tổ thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận những đột phá được xây dựng, trong đó điển hình là việc chuyển từ tiền kiểm, cấp phép sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu.

Theo Chủ tịch Quốc hội, đây là một thay đổi mang tính cách mạng. Dự thảo luật đã giảm 14 thủ tục hành chính xuống còn 1 thủ tục là đăng ký điện tử. “Nhưng hậu kiểm chỉ hiệu quả khi có dữ liệu thực và cơ chế giám sát đủ mạnh”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Nếu hệ thống chia sẻ dữ liệu giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý chưa hoàn thiện hoặc tiêu chí mức độ rủi ro còn chung chung, Chủ tịch Quốc hội cho rằng hậu kiểm dễ trở thành hình thức hoặc tạo gánh nặng cho doanh nghiệp.

Một vấn đề khác được Chủ tịch Quốc hội lưu ý là việc xác định phạm vi điều chỉnh và ranh giới pháp lý giữa dịch vụ bưu chính với hoạt động vận tải, kho bãi, logistics; quy định rõ nguyên tắc tối thiểu cần thiết, phân tầng rủi ro minh bạch, như dựa trên giá trị hàng hóa, loại hàng, lịch sử, người gửi, điểm đến để bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đáng lưu ý, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần hoàn thiện cơ chế bồi thường thiệt hại theo hướng bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người sử dụng dịch vụ.

Theo đó, cần nghiên cứu cho phép người nhận có khoảng thời gian hợp lý, có thể là 24 hoặc 48 giờ, để kiểm tra hàng hóa, phát hiện những hư hỏng, mất mát bên trong bưu gửi mà không thể nhận biết ngay tại thời điểm giao nhận. Đồng thời, xem xét loại trừ giới hạn bồi thường trong trường hợp thiệt hại phát sinh do lỗi cố ý.

Doanh nghiệp không vận hành trên mạng, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần quy trình hậu kiểm riêng, đơn giản hơn, tránh can thiệp sâu vào mô hình tổ chức của doanh nghiệp. 

Từ thực tiễn hơn 30 năm hoạt động trong lĩnh vực bưu chính, đại biểu Quốc hội Tào Đức Thắng, Chủ tịch Tập đoàn Viettel, đề nghị quy định doanh nghiệp bưu chính khác được sử dụng mạng bưu chính thông qua thỏa thuận, bảo đảm tuân thủ pháp luật về cạnh tranh.

Trung tướng Tào Đức Thắng nêu thực tế việc đầu tư hạ tầng viễn thông và bưu chính đòi hỏi nguồn lực rất lớn, thậm chí, để hình thành được hạ tầng vật lý, doanh nghiệp có thể phải đầu tư hàng chục tỷ USD.

“Nếu một đơn vị đầu tư hạ tầng, trong khi các đơn vị khác không đầu tư được khai thác, kinh doanh trên hạ tầng đó mà không có cơ chế phù hợp, sẽ không khuyến khích các nhà đầu tư có tiềm lực đầu tư lớn và không bảo đảm cạnh tranh", ông Thắng nêu quan điểm.