Để trường học thật sự vui

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Một ngôi trường hạnh phúc không nhất thiết phải có những tòa nhà thật đẹp, thiết bị hiện đại, khẩu hiệu hay trên tường. Điều quan trọng là mỗi buổi sáng, học sinh muốn đến trường, thầy cô vui khi bước vào lớp, mọi người cảm thấy mình được tôn trọng, được lắng nghe, yêu thương.

Muốn có một ngôi trường như thế, trước hết chúng ta phải bắt đầu từ những điều bình dị nhất: cách thầy trò đối xử với nhau mỗi ngày.

Trước hết, thầy trò phải hiểu nhau. Một tiết học sẽ vui hơn nhiều khi thầy cô biết gợi mở những vấn đề học sinh (HS) quan tâm, còn HS sẵn lòng hưởng ứng, chia sẻ và hợp tác. Ngược lại, khi các em có ý tưởng hay, đề xuất mới, thầy cô cũng nên vui vẻ tiếp nhận thay vì vội vàng từ chối chỉ vì điều đó khác với cách làm quen thuộc.

Dạy học không phải là cuộc độc thoại của người lớn mà là hành trình có sự tham gia của cả thầy và trò. Khi hai phía biết lắng nghe, biết nhường nhau một nhịp và cùng tạo nên niềm vui, lớp học tự nhiên sẽ có sức sống.

Muốn trường vui, thầy cô phải chủ động tạo ra niềm vui. Một ánh mắt thân thiện, một nụ cười, một lời hỏi thăm chân tình có thể làm dịu đi bao nhiêu căng thẳng. Tất nhiên, vui vẻ không có nghĩa là dễ dãi, thân thiện không có nghĩa là buông lỏng kỷ luật. Điều cần thiết là giữ nguyên tắc bằng sự công bằng, nhắc nhở bằng lòng tôn trọng và giải quyết vấn đề bằng thái độ bình tĩnh.

Thầy cô hãy trân trọng HS từ những điều nhỏ nhất. Các em còn trẻ, nhưng cảm xúc và lòng tự trọng của các em rất đáng được nâng niu. Chúng ta không thể mong HS yêu trường nếu những điều thiết thực trong đời sống học đường chưa được quan tâm. Một nhà vệ sinh sạch sẽ, đủ tiện nghi; một sân trường xanh mát; một góc đọc sách dễ chịu… tưởng là chuyện nhỏ nhưng lại nói lên rất nhiều về sự quan tâm của nhà trường. Các em có thể không nhớ hết những lời chúng ta nói, nhưng sẽ nhớ cảm giác mình được chăm sóc và tôn trọng như thế nào.

Các nhà trường cũng cần có những hoạt động cuốn hút HS. Những hoạt động ấy chính là chất keo gắn kết thầy trò, kết nối bạn bè và làm nên bản sắc riêng của mỗi ngôi trường.

Với thầy cô, đổi mới phương pháp dạy học là một cách thể hiện tình yêu thương. HS khó có thể vui vẻ lâu dài nếu mỗi ngày đến lớp chỉ là nghe giảng, chép bài, làm bài và lo sợ bị điểm kém. Một bài học dễ hiểu, sinh động, có tình huống gần gũi với cuộc sống, có cơ hội để HS đặt câu hỏi và khám phá sẽ khơi dậy hứng thú học tập. Một tiết học tốt có thể làm HS vui suốt cả ngày, thậm chí khơi mở một ước mơ cho nhiều năm sau.

Một ngôi trường sẽ thật sự vui khi ở đó người lớn không dùng quyền lực để tạo khoảng cách, HS không dùng sự vô tâm để làm tổn thương nhau, và mọi người đều biết đối xử với nhau bằng tấm chân tình, tôn trọng, sự bao dung và lòng sẻ chia. Khi ấy bạo lực học đường sẽ bị đẩy lùi. Những hình ảnh xấu xí như học trò đánh cô giáo như vừa qua sẽ không có cơ hội xuất hiện.

Để bạo lực không còn xảy ra ở trường học thì cả thầy và trò cùng xây dựng nơi này là "ngôi nhà" để trò lớn lên trong tri thức, trưởng thành trong tình yêu thương.

(*) Hiệu trưởng THPT Bùi Thị Xuân, P.Bến Thành, TP.HCM

Xây dựng một ngôi trường hạnh phúc không nằm ở cơ sở vật chất nguy nga hay những khẩu hiệu sáo rỗng, mà bắt nguồn từ chính sự chuyển biến trong mối quan hệ sư phạm thường nhật. Theo quan điểm từ lãnh đạo Trường THPT Bùi Thị Xuân (quận 1, TP.HCM), bản chất của dạy học là hành trình tương tác hai chiều, đòi hỏi người thầy phải lắng nghe, tôn trọng cảm xúc và lòng tự trọng của học sinh thay vì áp đặt quyền lực đơn phương. Khi lớp học trở thành không gian đối thoại cởi mở, sự gắn kết tự nhiên giữa thầy và trò sẽ khơi mở niềm vui và tinh thần chủ động tiếp nhận tri thức. Song song với việc đổi mới phương pháp giảng dạy, việc quan tâm đến những nhu cầu thiết thực như nhà vệ sinh sạch sẽ, không gian xanh hay các hoạt động ngoại khóa mang ý nghĩa quyết định trong việc nuôi dưỡng cảm giác an toàn của học sinh. Một tiết học sinh động gắn liền với thực tiễn không chỉ giải tỏa áp lực thi cử mà còn có thể định hình hoài bão lâu dài cho người học. Những điều tưởng chừng giản dị ấy chính là minh chứng rõ nét nhất cho sự tôn trọng và mức độ thấu hiểu của môi trường giáo dục đối với người học. Nguyên nhân sâu xa của bạo lực học đường hay những xung đột đau lòng xảy ra thời gian qua phần lớn xuất phát từ khoảng cách quyền lực và sự thờ ơ trong ứng xử học đường. Việc kiên định kỷ luật trên nền tảng công bằng, kết hợp cùng thái độ bao dung và sẻ chia giữa các thành viên, là giải pháp căn cơ nhất để đẩy lùi nguy cơ xung đột. Chỉ khi trường học thực sự trở thành một mái ấm giàu yêu thương và tôn trọng, học trò mới có thể trưởng thành toàn diện cả về nhân cách lẫn tri thức.