Đề xuất bổ sung "người dưới 18 tuổi được hiến mô, hiến xác"

Sáng 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác sửa đổi. Điểm mới được quan tâm nhất là đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô, bộ phận cơ thể hoặc hiến xác trong những điều kiện nhất định. Nội dung này được Chính phủ trình qua báo cáo của Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, theo thông tin từ Dân Trí. Theo dự thảo, người dưới 18 tuổi có thể hiến mô hoặc bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn nếu trước đó đã đăng ký hiến. Nếu chưa đăng ký, nguyện vọng hiến phải được thể hiện bằng lời nói hoặc văn bản trước khi qua đời, đồng thời cần người đại diện theo pháp luật đồng ý. Quy định được đề xuất nhằm mở rộng cơ hội tiếp nhận nguồn mô, bộ phận cơ thể, nhưng cũng đặt ra nhiều yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt. Một điểm khác là người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi có thể hiến mô tái sinh khi còn sống để điều trị cho thành viên gia đình. Việc này chỉ đặt ra khi không có người trưởng thành phù hợp, sau khi người hiến được tư vấn đầy đủ và nhận được sự đồng ý cần thiết. Quy định không áp dụng với hiến máu và các thành phần máu, vốn thuộc nhóm điều kiện riêng trong dự thảo. Dự thảo cũng quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho thành viên gia đình, trong khi người hiến cho người ngoài gia đình phải từ đủ 25 tuổi. Trường hợp bộ phận cơ thể bị tổn thương hoặc mắc bệnh, không thể tiếp tục sử dụng cho chính người hiến, cũng được bổ sung vào nhóm trường hợp có thể hiến. Riêng người hiến máu và thành phần máu phải đủ 18 tuổi, đồng thời không quá 65 tuổi tại thời điểm thực hiện. Ngoài các quy định về mô và bộ phận cơ thể, dự thảo đề cập người hiến, người nhận tinh trùng, noãn, phôi theo những điều kiện pháp luật liên quan. Việc lấy tinh trùng, noãn, phôi, mô tinh hoàn hoặc mô buồng trứng của người dưới 18 tuổi có thể thực hiện để bảo tồn khả năng sinh sản khi có chỉ định y khoa. Chính phủ đồng thời đề xuất cho phép người nước ngoài là vợ hoặc chồng của công dân Việt Nam, hoặc cư trú hợp pháp tại Việt Nam, đăng ký vào danh sách chờ ghép quốc gia. Dự thảo còn hướng tới việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong quá trình hiến, lấy, ghép mô và bộ phận cơ thể người. Một thay đổi đáng chú ý là bỏ yêu cầu bắt buộc phải có chuyên gia giám định pháp y trong thành phần Hội đồng xác định chết não. Tuy vậy, việc tinh giản thủ tục vẫn phải bảo đảm tính chính xác, minh bạch và an toàn trong những quyết định có ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng. Báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết quy định cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác là chính sách mới so với pháp luật hiện hành. Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo thuyết minh đầy đủ, đánh giá tác động kỹ lưỡng và bổ sung kinh nghiệm quốc tế liên quan. Các nội dung cần làm rõ gồm số lượng quốc gia đã cho phép, cách thức kiểm soát và những điều kiện bảo vệ người chưa thành niên. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị giới hạn chặt chẽ người có thẩm quyền đồng ý, ưu tiên cha, mẹ hoặc người thân thích trong phạm vi nhất định, với sự đồng ý được lập thành văn bản. Chính phủ cần tiếp tục đánh giá nguy cơ phát sinh, hệ lụy đạo đức và tác động xã hội trước khi mở rộng quyền hiến của người dưới 18 tuổi. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất sửa đổi toàn diện luật, đồng thời yêu cầu khuyến khích hiến tạng vì mục đích nhân đạo, ngăn ngừa mua bán và trục lợi.