Nâng hạng chỉ là bước đầu, chứng khoán Việt Nam còn gì phía trước?

Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9, mở ra cánh cửa rộng hơn với dòng vốn quốc tế. Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển thị trường vốn, đồng thời cho thấy vị thế Việt Nam đang được cải thiện trong bản đồ tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, theo ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nâng hạng chỉ là một bước trong chặng đường phát triển liên tục. Cơ hội mới đi kèm yêu cầu cao hơn về quy mô hàng hóa, chất lượng doanh nghiệp, hạ tầng giao dịch, khả năng tiếp cận thị trường và chuẩn vận hành. Cơ quan quản lý sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng cùng thành viên thị trường để nâng mức độ an toàn, minh bạch và hiệu quả. Mục tiêu không dừng ở việc đón thêm dòng tiền, mà còn xây dựng một thị trường đủ sức vận hành ổn định khi sự quan tâm quốc tế tăng lên. Một nhiệm vụ đáng chú ý là chuẩn bị điều kiện vận hành đối tác bù trừ trung tâm, thường được gọi là CCP, nhằm củng cố cơ chế thanh toán và quản trị rủi ro. Cùng với đó, hệ thống thanh toán và hạ tầng phục vụ các sản phẩm, thông lệ mới cần tiếp tục được hoàn thiện đồng bộ. Những nền tảng này quyết định khả năng xử lý giao dịch, kiểm soát rủi ro và bảo vệ sự an toàn chung khi quy mô thị trường mở rộng. Bên cạnh hạ tầng, chất lượng hàng hóa trên sàn cũng trở thành câu hỏi lớn sau quyết định nâng hạng của FTSE Russell. Lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng thị trường cần thêm doanh nghiệp quy mô đủ lớn, hoạt động chất lượng, trong đó việc thúc đẩy IPO của các doanh nghiệp lớn giữ vai trò quan trọng. Nguồn cung cổ phiếu tốt hơn sẽ giúp nhà đầu tư có thêm lựa chọn, đồng thời tạo nền tảng để Việt Nam duy trì sức hút lâu dài. Các doanh nghiệp niêm yết cũng phải nâng chuẩn quản trị và công bố thông tin, nhất là trong bối cảnh nhà đầu tư quốc tế đòi hỏi dữ liệu rõ ràng, kịp thời và dễ tiếp cận. Công bố thông tin bằng tiếng Anh, cải thiện quan hệ nhà đầu tư, cùng nâng chất lượng quản trị doanh nghiệp là những phần việc không thể trì hoãn. Ông Bùi Hoàng Hải nhấn mạnh Việt Nam không chỉ tìm kiếm dòng vốn, mà còn hướng tới chuyên môn đầu tư và sự hợp tác lâu dài. Sau nâng hạng, dòng tiền vào thị trường có thể thay đổi đáng kể, với sự hiện diện rõ hơn của các quỹ ETF và dòng vốn thụ động. Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư thuộc Công ty Chứng khoán An Bình, nhận định việc vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp tác động trực tiếp hơn đến quyết định phân bổ vốn. Theo ước tính của FTSE Russell, tổng nguồn vốn thụ động có thể giải ngân vào chứng khoán Việt Nam sau nâng hạng lên tới 6 tỷ USD. Ở một cách tính khác, ông Minh cho rằng Việt Nam có thể chiếm khoảng 0,4 đến 0,7% trong rổ chỉ số thị trường mới nổi của FTSE, qua đó thu hút hơn 2 tỷ USD vốn thụ động. Nếu cộng dòng vốn chủ động đi trước hoặc phân bổ theo cơ hội sau nâng hạng, tổng lượng vốn nước ngoài giải ngân trong 12 tháng có thể đạt khoảng 8 tỷ USD. Những con số này cho thấy dư địa lớn, nhưng cũng đặt ra áp lực tương ứng đối với quy mô vốn hóa và thanh khoản. Khả năng giữ vị thế, thậm chí gia tăng tỷ trọng trong các bộ chỉ số, sẽ phụ thuộc đáng kể vào việc thị trường mở rộng đến đâu và giao dịch có đủ sôi động hay không. Doanh nghiệp niêm yết cần tiếp tục lớn mạnh, cải thiện thanh khoản và nâng chuẩn hoạt động, trong khi thị trường phải cung cấp thêm công cụ phù hợp. Theo ông Nguyễn Thế Minh, hợp đồng tương lai, quyền chọn, cho vay chứng khoán và bán khống có kiểm soát sẽ ngày càng cần thiết khi dòng vốn tổ chức quốc tế tăng lên.