Đề xuất bổ sung nhiều trường hợp không được nhận con nuôi

Sáng 19/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày trước Quốc hội tờ trình dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).

Theo tờ trình, việc sửa luật nhằm khắc phục những hạn chế trong thực tiễn, cải cách thủ tục hành chính, phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Một nội dung đáng chú ý là bổ sung các trường hợp không được nhận con nuôi, bảo đảm trẻ được sống trong gia đình an toàn, lành mạnh.

Bổ sung trường hợp không được nhận con nuôi

Điều 14 dự thảo bổ sung người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; đang chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ; đang trong thời gian được tha tù trước thời hạn có điều kiện; bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo vào diện không được nhận con nuôi.

Dự thảo tiếp tục quy định người đang bị hạn chế một số quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên; đang chấp hành quyết định đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc; đang chấp hành hình phạt tù không được nhận con nuôi.

Người nhận con nuôi phải là người độc thân hoặc cặp vợ chồng được công nhận theo pháp luật Việt Nam; có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, tư cách đạo đức tốt và hơn người được nhận ít nhất 20 tuổi.

Người nhận cũng phải có sức khỏe, điều kiện kinh tế, chỗ ở bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ. Điều kiện về khoảng cách tuổi và sức khỏe, kinh tế, chỗ ở không áp dụng với trường hợp cha dượng, mẹ kế nhận con riêng của vợ hoặc chồng; cô, cậu, dì, chú, bác nhận cháu ruột. 

Siết điều kiện đối với người từng bị kết án

Dự thảo đề xuất người từng bị kết án về một số tội không được nhận con nuôi, kể cả khi đã được xóa án tích. Theo quy định hiện hành, việc cấm nhận con nuôi đối với các trường hợp này chỉ áp dụng khi chưa được xóa án tích.

Danh mục gồm các tội thuộc chương về xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người; các tội về ma túy; xâm phạm an ninh quốc gia; phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh.

Ngoài ra còn có tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật; loạn luân; ngược đãi hoặc hành hạ người thân, người có công nuôi dưỡng mình; dụ dỗ, ép buộc hoặc chứa chấp người dưới 18 tuổi phạm pháp.

Theo phương án này, người từng bị kết án về các tội được liệt kê sẽ không được nhận con nuôi dù đã được xóa án tích. Quy định không áp dụng chung cho mọi người từng bị kết án. 

Đề nghị làm rõ trường hợp hưởng án treo

Trong báo cáo thẩm tra trình Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị bổ sung cụm từ "đang trong thời gian thử thách" sau quy định về người bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo.

Theo cơ quan thẩm tra, chỉnh lý này nhằm bảo đảm thống nhất với các trường hợp được liệt kê, phù hợp với lý do phòng ngừa rủi ro người hưởng án treo phải trở lại chấp hành hình phạt tù trong thời gian thử thách.

Ủy ban cũng đề nghị nghiên cứu, cân nhắc bổ sung người bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình, người bị xử lý vi phạm hành chính về hành vi xâm hại trẻ em vào diện không được nhận con nuôi.

Cơ quan thẩm tra cho rằng đây là yếu tố tác động trực tiếp đến sự an toàn của trẻ trong gia đình. Điều kiện nhận con nuôi cần bảo đảm không thấp hơn điều kiện nhận chăm sóc thay thế khác theo Luật Trẻ em.