Bộ Công an là cơ quan chủ trì xây dựng dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi, dự kiến trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Theo cơ quan soạn thảo, sau 13 năm triển khai, Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập, cần sửa đổi, bổ sung nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, tăng tính phòng ngừa, răn đe và bảo đảm mức xử phạt tương xứng với tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm.
Hoàn thiện quy định xử lý vi phạm trên môi trường điện tử
Dự thảo luật bổ sung, hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Theo đó, việc xử lý được thực hiện thông qua hệ thống của Cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính hoặc cơ sở dữ liệu, hệ thống xử lý vi phạm hành chính của các bộ, ngành, địa phương.
Các cơ sở dữ liệu, hệ thống xử lý vi phạm hành chính của bộ, ngành, địa phương phải kết nối, đồng bộ thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính. Các cơ quan, tổ chức liên quan có trách nhiệm kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các hệ thống thông tin liên quan, đồng thời đồng bộ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh điện tử VNeID.
Quá trình tạo lập, cập nhật, chỉnh sửa, ký số, gửi, nhận, truy cập và xử lý dữ liệu phải được lưu trữ đầy đủ, phục vụ công tác kiểm tra, giám sát, bảo đảm công khai, minh bạch.
Đáng chú ý, thông tin, hình ảnh, dữ liệu điện tử được thu thập hợp pháp trên môi trường điện tử được sử dụng làm căn cứ xác minh, xử lý vi phạm hành chính. Biên bản, quyết định và các tài liệu được thu thập, tạo lập, gửi, nhận, lưu trữ trong quá trình xử lý trên môi trường điện tử có giá trị như văn bản.
Đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa
Dự thảo đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Đồng thời, bổ sung một số lĩnh vực có thể áp dụng mức phạt tiền tối đa cao hơn, không quá hai lần mức phạt chung đối với cùng hành vi vi phạm tại địa bàn thuộc các thành phố.
Mức phạt tiền đối với trường hợp xử phạt không lập biên bản cũng được đề xuất nâng từ 500.000 đồng lên 1 triệu đồng đối với cá nhân và từ 1 triệu đồng lên 2 triệu đồng đối với tổ chức.
Dự thảo bổ sung các trường hợp được xử phạt không lập biên bản, gồm hành vi có mức phạt tính theo tỷ lệ hoặc số lần giá trị khoản thu trái pháp luật không quá 1 triệu đồng đối với cá nhân, 2 triệu đồng đối với tổ chức; hành vi được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ; và hành vi đã được áp dụng trình tự, thủ tục điều tra theo Luật Cạnh tranh.
Trong trường hợp chưa đủ căn cứ ra quyết định xử phạt hoặc thuộc diện phải giải trình, người có thẩm quyền vẫn phải thực hiện các thủ tục xác minh tình tiết, thu thập phương tiện, dữ liệu điện tử và xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm theo quy định.
Cá nhân, tổ chức bị xử phạt không lập biên bản có quyền yêu cầu cung cấp kết quả sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ và dữ liệu điện tử về hành vi vi phạm để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp. Hồ sơ xử phạt đã được lưu trữ trên môi trường điện tử không phải đánh số bút lục và không phải lưu trữ bản giấy.
Bổ sung quy định về giải trình và thẩm quyền xử phạt
Dự thảo quy định cá nhân, tổ chức vi phạm có quyền giải trình với người có thẩm quyền lập biên bản. Người có thẩm quyền lập biên bản hoặc người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm xem xét ý kiến giải trình.
Thời hạn ra quyết định xử phạt trong trường hợp nhận lại hồ sơ từ cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự là 30 ngày. Nếu cần xác minh thêm tình tiết, thời hạn tối đa không quá 45 ngày.
Việc chuyển hồ sơ bằng phương thức điện tử cũng được bổ sung khi đáp ứng các điều kiện về cơ sở hạ tầng, kỹ thuật và thông tin.
Về thẩm quyền xử phạt, dự thảo đề xuất xác định căn cứ vào nơi xảy ra hành vi vi phạm hoặc theo lĩnh vực, ngành quản lý. Nếu không xác định được nơi xảy ra hành vi vi phạm, thẩm quyền xử phạt được xác định theo nơi phát hiện hành vi đó.
Dự thảo luật bổ sung nguyên tắc người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi vi phạm hành chính thì không áp dụng hình thức xử phạt bổ sung và không phải nộp khoản tiền tương đương trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính nhưng vẫn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi vi phạm hành chính bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Trường hợp không có khả năng thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả hoặc không có tiền nộp khoản tiền tương đương trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính thì cha, mẹ hoặc người giám hộ phải thực hiện thay.
Bộ Công an chủ trì soạn thảo 7 dự án Luật, dự kiến trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, gồm: Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Luật Định danh và xác thực điện tử; Luật An ninh dữ liệu; Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi); Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.