Đề xuất cho phép người vợ dùng tinh trùng của chồng đã qua đời để sinh con

Nội dung trên được đưa ra trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, được Bộ Y tế cập nhật ngày 6/10.

Dự thảo đang trong quá trình hoàn thiện, mở rộng phạm vi điều chỉnh sang nhiều lĩnh vực, trong đó có tinh trùng, noãn và phôi. Trước đó, Chính phủ cho biết việc sửa luật nhằm khắc phục những khoảng trống pháp lý phát sinh sau 20 năm thi hành Luật năm 2006.

Có thể lấy tinh trùng sau khi người chồng chết não, chết tuần hoàn

Theo đề xuất mới, người vợ có nguyện vọng có thể sử dụng tinh trùng của người chồng đã qua đời hoặc nhận lại phôi của chính hai vợ chồng để sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. 

Đáng chú ý, quy định này áp dụng cho cả trường hợp người chồng được xác định đã tử vong hoặc chết não, chết tuần hoàn. 

Sau khi có xác nhận y khoa chính thức, cơ sở y tế mới tiến hành thu nhận và trích xuất mẫu tinh trùng để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).

Đây được xem là thay đổi quan trọng, giúp tháo gỡ nhiều rào cản pháp lý còn tồn tại. Trên thực tế, nhu cầu bảo tồn sinh sản cho người đã mất từng xuất hiện tại Việt Nam. 

Điển hình như trường hợp Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội từng tiến hành lưu trữ tinh trùng cho một nam thanh niên 28 tuổi đột ngột tử vong theo mong muốn của gia đình. 

Trước đó, đơn vị này cũng trích xuất thành công mẫu tinh trùng từ một người đàn ông qua đời do tai nạn giao thông. 4 năm sau biến cố, người vợ đã dùng chính mẫu lưu trữ này để thực hiện IVF và đón hai bé trai chào đời.

Trước khi dự thảo luật mới được hoàn thiện, hệ thống pháp lý cũng đã từng bước mở đường cho nguyện vọng nhân văn này. 

Theo Nghị định 207/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 1/10/2025), nguyên tắc chung yêu cầu cơ sở y tế phải hủy mẫu tinh trùng hoặc phôi lưu trữ khi người gửi không may qua đời. 

Tuy nhiên, mẫu tinh trùng có thể tiếp tục được lưu giữ nếu người vợ có nguyện vọng sử dụng để sinh con.

Đối với phôi đang được lưu giữ, khi người chồng qua đời, pháp luật cũng quy định một số trường hợp ngoại lệ không phải hủy phôi, trong đó có trường hợp người vợ mong muốn tiếp tục sử dụng phôi của hai vợ chồng để sinh con.

Mở rộng quyền tiếp cận hỗ trợ sinh sản của phụ nữ độc thân

Bên cạnh các nội dung về bảo tồn sinh sản cho người đã mất, dự thảo cũng chuẩn hóa và nâng cao điều kiện đối với việc hiến - nhận tinh trùng, noãn và phôi.

Theo nội dung dự thảo, nam giới từ đủ 20 tuổi có thể hiến tinh trùng, trong khi nữ giới từ đủ 18 tuổi có thể hiến noãn. Các cặp vợ chồng có phôi dư sau quá trình điều trị và không còn nhu cầu sử dụng có thể hiến phôi theo quy định.

Nhằm đảm bảo an toàn y tế và đạo đức sinh học, mỗi mẫu hiến chỉ được dùng cho một phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng. 

Quá trình này bắt buộc tuân thủ nguyên tắc vô danh giữa hai bên, người nhận phải bảo đảm các tiêu chuẩn về sức khỏe và trải qua bước tư vấn độc lập trước khi thực hiện. 

Đáng chú ý, hành lang pháp lý mới tiếp tục mở rộng quyền chủ động làm mẹ cho phụ nữ độc thân. Đối tượng này được phép nhận tinh trùng (nếu noãn đạt chất lượng) hoặc nhận phôi để sinh con khi đáp ứng các điều kiện liên quan.

Trước đây, Nghị định 10/2015/NĐ-CP quy định phụ nữ chưa kết hôn chỉ được thụ tinh trong ống nghiệm khi có chỉ định bắt buộc từ bác sĩ chuyên khoa.

Từ khi Nghị định 207/2025/NĐ-CP có hiệu lực ngày 1/10/2025, phụ nữ độc thân có nguyện vọng có thể tiếp cận kỹ thuật hỗ trợ sinh sản theo quy định.

Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác hiện tiếp tục được hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.