Mỗi máy móc chỉ cần một nhân viên thực hiện mọi công đoạn - Ảnh: THY NHUNG
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang xây dựng dự thảo nghị định quy định về hoạt động in.
Theo đơn vị soạn thảo, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất của ngành in Việt Nam, trong đó tự động hóa cùng công nghệ số giữ vai trò hạt nhân chuyển dịch.
Quy định cũ không theo kịp ngành in
Hiện nay tự động hóa, robot công nghiệp, trí tuệ nhân tạo (AI), IoT và in kỹ thuật số không còn là giải pháp thử nghiệm đơn lẻ, mà đã thâm nhập sâu vào toàn bộ chuỗi giá trị. Quá trình này được khép kín từ khâu tiếp nhận đơn hàng, thiết kế, chế bản, công đoạn in cho đến gia công sau in và phân phối sản phẩm.
Nhờ tự động hóa dây chuyền kết hợp nền tảng số, ngành in đã thoát khỏi lối sản xuất truyền thống cồng kềnh để chuyển dịch sang các mô hình hiện đại, linh hoạt như in theo yêu cầu (Print-on-Demand), in trực tuyến, in cá thể hóa và kết nối chuỗi cung ứng thông minh.
Điều này cho phép các doanh nghiệp đáp ứng kịp thời nhu cầu đa dạng của thị trường từ bao bì, nhãn hàng hóa, tem chống giả đến các sản phẩm in ấn phục vụ điện tử, y tế, logistics và thương mại điện tử.
Tuy nhiên tốc độ tự động hóa và số hóa nhanh chóng này đang tạo ra sự lệch pha so với hành lang pháp lý hiện hành.
Nghị định số 60/2014 do ban hành từ giai đoạn công nghệ chưa bùng nổ nên chưa có quy định quản lý tương thích với các mô hình sản xuất tự động mới, hồ sơ điện tử, quản trị dữ liệu số hay ứng dụng AI trong chế bản và quản lý chuỗi.
Khoảng trống pháp lý này đòi hỏi các chính sách quản lý nhà nước cần sớm được cập nhật, tháo gỡ để vừa bắt kịp thực tiễn công nghệ, vừa hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp in ấn nâng cao năng lực sản xuất và phát triển bền vững.
Thợ in cũng cần chuẩn nhưng "không ép"
Dự thảo nghị định quy định về hoạt động in (Điều 10), kế thừa cơ chế đăng ký hoạt động in của cơ sở in nhưng được thiết kế lại theo hướng phân cấp rõ thẩm quyền và đơn giản hóa thủ tục.
Theo đó thẩm quyền xác nhận đăng ký được phân định giữa cấp tỉnh và cấp xã, trong đó cấp xã thực hiện đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ in là hộ kinh doanh. Đồng thời quy định cụ thể thành phần hồ sơ, phương thức nộp và thời hạn giải quyết 5 ngày làm việc.
Dự thảo bổ sung nguyên tắc hệ thống tự động tạo mã dữ liệu cơ sở in và liên kết với thông tin đăng ký, xác định việc tạo mã không phải là thủ tục hành chính riêng, qua đó tạo cơ sở cho quản lý bằng dữ liệu, giảm giấy tờ và phù hợp với chủ trương chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền trong quản lý hoạt động in.
Quy định mới bổ sung khung năng lực nhân lực ngành in nhằm tạo cơ sở thống nhất để xác định và phát triển các năng lực cần thiết của nhân lực ngành in trong bối cảnh công nghệ, chuyển đổi số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh ngày càng tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất.
Khung năng lực được xây dựng theo nhóm công việc, vị trí việc làm và các cấp độ năng lực, bao quát từ quản trị, chuyên môn kỹ thuật, công nghệ số, chất lượng, chuỗi cung ứng đến môi trường, đổi mới sáng tạo và pháp luật.
Quy định đồng thời không biến khung năng lực thành một điều kiện bắt buộc về bằng cấp hoặc chứng chỉ, không thay thế khung trình độ quốc gia và tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia, mà chủ yếu làm cơ sở tham khảo cho dự báo nhu cầu nhân lực, xây dựng chương trình đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng, tuyển dụng và phát triển người lao động.
Việc áp dụng trong từng cơ sở in do cơ sở tự quyết định phù hợp với quy mô và nhu cầu thực tế, qua đó tránh phát sinh thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ.
Khi máy móc làm thay con người
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Viết Hồng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần Phát triển khoa học công nghệ VINA (Vina CHG), cho biết doanh nghiệp đẩy mạnh tự động hóa và số hóa nhằm giảm chi phí, rút ngắn thời gian sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Từ năm 2023, Vina CHG đã tự động hóa toàn bộ hệ thống máy trước in, tiếp tục hoàn thành tự động hóa 100% dàn máy sau in vào năm 2024. Giai đoạn 2026-2027, doanh nghiệp dự kiến nâng cấp công nghệ, tìm kiếm và tiếp nhận chuyển giao công nghệ lõi từ các quốc gia phát triển.
Sau khi ứng dụng công nghệ mới, số lao động vận hành mỗi máy giảm từ 2 đến 3 người xuống còn 1 người. Thời gian sản xuất một sản phẩm rút từ khoảng 2 ngày xuống còn nửa ngày; tỉ lệ hao hụt nguyên vật liệu giảm từ 10% xuống dưới 2%, trong khi tỉ lệ hàng lỗi từ 5-10% giảm xuống gần như bằng 0%.
Theo ông Hồng, chi phí tiết kiệm được dùng để tái đầu tư công nghệ, cải thiện thu nhập và tiền thưởng cho người lao động. Công nhân cũng giảm sức lao động cơ bắp, chuyển sang nâng cao kỹ năng vận hành máy móc.
Kết hợp tự động hóa phần cứng với phần mềm số, tem và bao bì của doanh nghiệp còn có thể tích hợp 6-7 tính năng như chống hàng giả, truy xuất nguồn gốc, quản trị phân phối, logistics, tích điểm, bảo hành điện tử và quản lý kho.
Trong khi đó đại diện một đơn vị in vé xổ số tại TP.HCM cho biết doanh nghiệp cũng ứng dụng tự động hóa vào quy trình in vé, nhằm giảm nhu cầu lao động và tăng cường các biện pháp chống làm giả.
Hội sách Frankfurt: Sách Việt tìm đường ra thế giới, ngành in TP.HCM đón cơ hội mớiTại Hội sách Quốc tế Frankfurt 2026 ở Đức, đoàn xuất bản TP.HCM kết nối 36 đối tác quốc tế, mở ra cơ hội giao dịch bản quyền sách Việt và đưa ngành in thành phố tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.