Đề xuất trên được các đại biểu Quốc hội đề cập khi cho ý kiến vào việc sửa đổi một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, ngày 9/11. Đây cũng là vấn đề nhận được rất nhiều cử tri quan tâm, đặc biệt là những người cao tuổi.
75 tuổi mới được hưởng chính sách là tương đối muộn
Theo quy định hiện hành, người từ đủ 75 tuổi trở lên chỉ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long), cử tri cho rằng, quy định này chưa thật sự hợp lý về bản chất và mục tiêu của chính sách, bởi lẽ trợ cấp hưu trí xã hội là chính sách an sinh do Nhà nước bảo đảm, nhằm hỗ trợ người cao tuổi có mức sống tối thiểu khi về già.
Cần nhìn nhận rằng, việc một người có lương hưu không đồng nghĩa với việc họ đã có cuộc sống ổn định, càng không có nghĩa là mọi nhu cầu thiết yếu khi tuổi cao, sức yếu đều được bảo đảm.
Do đó, đại biểu đoàn Vĩnh Long đề nghị nghiên cứu sửa đổi Điều 21 theo hướng: người cao tuổi khi đáp ứng điều kiện về độ tuổi thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, không phân biệt có hay không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng.
Vẫn theo quy định hiện hành, người từ đủ 75 tuổi mới được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Riêng người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo thì sẽ được hưởng từ đủ 70 tuổi.
Cử tri cho rằng, trong điều kiện tuổi thọ bình quân của người dân ngày càng tăng nhưng không phải người cao tuổi nào cũng có điều kiện sống và sức khỏe tốt, việc duy trì ngưỡng tuổi 75 mới được tiếp cận chính sách là tương đối muộn.
“Nếu phải chờ đến 75 tuổi mới được hưởng chính sách hỗ trợ thì một bộ phận người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn sẽ phải trải qua một khoảng thời gian khá dài mà chưa được tiếp cận chính sách an sinh này”, nữ đại biểu nhìn nhận.
Từ phân tích trên, bà Nhi kiến nghị xem xét, điều chỉnh theo hướng người từ đủ 70 tuổi trở lên sẽ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, còn đối với trường hợp hộ nghèo, hộ cận nghèo thì sẽ từ đủ 65 tuổi.
Tôi nhận thức rằng việc mở rộng đối tượng thụ hưởng sẽ làm tăng nhu cầu ngân sách nhà nước, tuy nhiên đây là chính sách đầu tư cho an sinh xã hội, thể hiện trách nhiệm của Nhà nước đối với những người đã dành phần lớn cuộc đời để đóng góp cho gia đình cũng như cho xã hội”, bà Nhi cho hay.
Xây dựng lộ trình phù hợp
Để đảm bảo tính khả thi, theo đại biểu Quốc hội, cần đánh giá đầy đủ số lượng đối tượng, khả năng cân đối ngân sách và xây dựng lộ trình thực hiện một cách phù hợp; đồng thời có thể nghiên cứu cơ chế điều chỉnh mức hưởng theo khả năng ngân sách và điều kiện kinh tế - xã hội của từng thời kỳ.
Cùng mối quan tâm, đại biểu Nguyễn Thị Thúy Lam (Đồng Tháp) cũng cho rằng, tiêu chí hộ nghèo, hộ cận nghèo chưa phản ánh đầy đủ hoàn cảnh của từng người cao tuổi. Có người không có lương hưu, không có thu nhập ổn định nhưng vẫn chưa thuộc diện được hưởng.
Từ nguyện vọng chính đáng của cử tri, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm, đánh giá đầy đủ tác động và khả năng cân đối ngân sách, bao gồm cả chi phí trợ cấp và các quyền lợi đi kèm.
Qua đó, sớm trình cấp có thẩm quyền xem xét, giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội thông thường từ đủ 75 xuống đủ 70 tuổi, đồng thời mở rộng diện hưởng cho người đủ 70 tuổi không phụ thuộc vào diện thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo nhưng vẫn đáp ứng các điều kiện còn lại.
“Trường hợp cần thêm thời gian để chuẩn bị nguồn lực, mong Chính phủ cân nhắc, đề xuất lộ trình phù hợp để chính sách có thể từng bước đáp ứng nguyện vọng của người dân và tiếp tục góp phần nâng cao hiệu quả công tác an sinh xã hội”, bà Lam bày tỏ.
Trước đó, tại cuộc họp với lãnh đạo Chính phủ, Bộ Nội vụ cho biết, đang nghiên cứu phương án hạ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 xuống 70 tuổi. Nếu được thực hiện, kinh phí dự kiến tăng thêm khoảng 11.680 tỷ đồng mỗi năm.