Núi Một ở Quy Nhơn (Gia Lai) đang đứng trước đề xuất đào hạ, san phẳng để xử lý nguy cơ sạt lở. Tuy nhiên, phương án này cũng đặt ra vấn đề về bảo tồn cảnh quan, giá trị lịch sử và cách xử lý đối với các hộ dân đang sinh sống trong khu vực.
Nguy cơ sạt lở và phương án san phẳng núi
Núi Một là ngọn núi độc lập nằm cạnh sông Hà Thanh, kéo dài theo đường Hoa Lư, từ Cầu Đôi đến cầu Chữ Y. Núi cao khoảng 44 m, dài khoảng 500 m. Địa hình dốc, đất đá phong hóa khiến khu vực này tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, đe dọa các hộ dân sống trên sườn núi và khu vực lân cận.
Núi Một ở Quy Nhơn là ngọn núi độc lập, nằm cạnh sông Hà Thanh
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Năm 2022, chính quyền TP.Quy Nhơn (cũ) từng bồi thường, hỗ trợ di dời 9 hộ dân tại vị trí có nguy cơ sạt lở rất cao. Tuy nhiên, sau khi các hộ chuyển đi, đất đá vẫn tiếp tục sạt xuống khu vực móng nhà cũ.
Đến năm 2025, sau bão số 13 và đợt mưa lũ kéo dài, mái ta luy núi Một sạt lở trên chiều dài khoảng 200 m, khiến 5 căn nhà sập hoàn toàn, nhiều nhà khác bị hư hỏng.
Theo báo cáo của UBND phường Quy Nhơn, khu vực núi Một hiện có 228 hộ dân, trong đó 183 hộ sống trên núi, sườn núi và 45 hộ ở chân núi. Riêng tại tổ dân phố 19, hàng trăm hộ đã sinh sống từ nhiều năm qua. Theo chính quyền địa phương, có hộ mua đất bằng giấy tay, nhưng cũng có hộ lấn chiếm đất để xây dựng nhà cửa.
Trước nguy cơ sạt lở, UBND phường Quy Nhơn đề xuất di dời các hộ dân, đào hạ và san phẳng núi Một. Theo tính toán sơ bộ, khối lượng đất đá cần đào hạ có thể lên đến khoảng 1 triệu m³. Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 500 tỉ đồng, trong khi nguồn thu từ đấu giá đất ước khoảng 850 tỉ đồng.
Sạt lở núi Một đe dọa an toàn của hàng chục hộ dân sống trong khu vực
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Theo phương án đề xuất, mặt bằng sau khi đào hạ núi có thể được sử dụng để phát triển khu đô thị hoặc bố trí các dự án công. Đất đá dư thừa được tận dụng san lấp cho những công trình khác. Phương án này hiện chờ UBND tỉnh Gia Lai xem xét, chỉ đạo.
Tuy nhiên, đề xuất san phẳng núi Một cũng nhận được ý kiến băn khoăn về việc bảo tồn cảnh quan và các giá trị lịch sử.
Tiến sĩ Đinh Bá Hòa, nguyên Giám đốc Bảo tàng Bình Định, cho rằng san phẳng núi Một có thể gây tổn hại lớn đến cảnh quan thiên nhiên.
Theo ông Hòa, núi Một do thiên nhiên kiến tạo, nên việc phá bỏ sẽ rất đáng tiếc. Khu vực này cũng gắn với một trận đánh trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Thay vì san ủi ngọn núi, ông cho rằng cần ưu tiên di dời người dân sống tại những nơi có nguy cơ mất an toàn đến nơi ở mới. Việc lựa chọn phương án xử lý cần tính đến đầy đủ các giá trị lịch sử, sinh thái và cảnh quan tự nhiên.
Chủ tịch tỉnh Gia Lai: Phải di dời dân khỏi nơi nguy hiểm
Liên quan đề xuất xử lý núi Một, ông Phạm Anh Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, khẳng định địa phương kiên quyết thực hiện việc di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm. Chính sách hỗ trợ sẽ được xem xét căn cứ vào tính chất pháp lý của từng trường hợp để có phương án phù hợp.
Chính quyền địa phương kiên quyết di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm tại núi Một
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Theo ông Tuấn, khu vực này trước đây có khoảng 100 hộ lấn chiếm đất để xây dựng nhà cửa. Ngay cả khi không xảy ra sạt lở, địa phương cũng sẽ tổ chức di dời những trường hợp lấn chiếm đất của Nhà nước.
Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai nhận định núi Một đang trong quá trình phong hóa, nguy cơ sạt lở có thể gia tăng khi mưa lớn kéo dài khiến đất đá ngấm nước. Nếu giữ nguyên hiện trạng, nguy cơ mất an toàn không chỉ ảnh hưởng đến các hộ dân sống trên sườn núi mà còn có thể tác động đến những khu dân cư xung quanh.
Tuy nhiên, ông Tuấn lưu ý phương án "san phẳng" núi Một hiện mới là đề xuất và định hướng của địa phương, chưa phải quyết định cuối cùng. Phương án này cần tiếp tục được nghiên cứu, lấy ý kiến các ngành liên quan và xin ý kiến Ban Thường vụ Tỉnh ủy trước khi xem xét quyết định.