Đề xuất thu hồi nếu quá 60 tháng chủ đầu tư không đưa đất vào sử dụng
Liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) bổ sung một trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh và hai trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Đối với đất thực hiện dự án đầu tư không được sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng, dự thảo quy định thu khoản tiền lũy tiến, tăng dần theo thời gian vi phạm. Trường hợp quá 60 tháng mà chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng, Nhà nước sẽ thu hồi đất.
Nhằm bảo đảm quyền và lợi ích của người có đất bị thu hồi, đồng thời cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế, dự thảo quy định người có đất ở bị thu hồi được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng với đất bị thu hồi, bằng loại đất khác hoặc bằng tiền.
Bên cạnh đó, người có đất bị thu hồi được bố trí tái định cư tại chỗ; được hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại của thửa đất hoặc sang diện tích của thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi.
Trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét, quyết định. Khu tái định cư được bố trí nhiều cấp nhà, với mức diện tích phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả.
Thẩm tra dự thảo luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, cơ quan thẩm tra nhận thấy thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là những công việc quan trọng, tác động lớn đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và cộng đồng.
Do đó, cần quy định rõ ràng ngay trong luật nhằm bảo đảm tính ổn định, minh bạch và thống nhất trong quá trình áp dụng trên cả nước. Đồng thời, cần rà soát để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, không làm thay đổi nguyên tắc phân quyền đã được quy định trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương.
Ông Phan Văn Mãi đề nghị, trong quá trình tổ chức thực hiện, Chính phủ chỉ đạo bảo đảm việc hướng dẫn đầy đủ, tăng cường kiểm tra, giám sát để kịp thời phát hiện và khắc phục những vướng mắc, bất cập phát sinh khi thực hiện thẩm quyền quản lý theo phân cấp, ủy quyền trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra lưu ý việc thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng không chỉ căn cứ vào việc dự án thuộc một trong các trường hợp được liệt kê trong luật.
Quan trọng hơn, việc thu hồi phải đáp ứng điều kiện cần thiết, khẳng định được tính chất thực sự cần thiết của việc thu hồi đất, bảo đảm chặt chẽ, tránh lạm dụng, đồng thời không gây khó khăn cho quá trình triển khai các dự án.
Hoàn thiện cơ chế xác định giá đất
Về tài chính đất đai và giá đất, so với quy định hiện hành, dự thảo luật không còn quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất.
Thay vào đó, dự thảo kế thừa, hoàn thiện các quy định về nguyên tắc, căn cứ định giá đất của Nhà nước; bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất; phương pháp định giá đất theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất.
Theo dự thảo, Nhà nước quyết định giá đất phải bảo đảm các nguyên tắc trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, phù hợp với mục tiêu phát triển trong từng thời kỳ; tuân thủ đúng trình tự, thủ tục định giá đất; dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan. Đồng thời, việc xác định giá đất phải bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
Về nội dung này, cơ quan thẩm tra tiếp tục đề nghị Chính phủ chịu trách nhiệm hướng dẫn, chỉ đạo việc xây dựng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và tỷ lệ bồi thường tại mỗi địa phương.
Theo đó, việc xây dựng bảng giá đất cần bảo đảm giá đất có tăng, có giảm; tạo điều kiện để những người chưa có quyền sử dụng đất có khả năng tiếp cận đất đai; đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo sự đồng thuận trong xã hội và bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi giữa các địa phương, vùng miền.
Đối với việc sử dụng đất để thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội thông qua nhận quyền sử dụng đất hoặc trên cơ sở đang có quyền sử dụng đất, Chính phủ đề xuất hai phương án.
Phương án 1, là luật hóa Nghị quyết số 171/2024/QH15 về thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất.
Phương án 2, là tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 171/2024/QH15 về thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất.