Đề xuất xây mới, mở rộng gần 3.000 km cao tốc 5 năm tới

Bộ Xây dựng vừa gửi các bộ, ngành và địa phương danh mục dự án để lấy ý kiến, chuẩn bị Hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển đường cao tốc giai đoạn 2026-2030. Danh mục này đề xuất xây mới, mở rộng gần 3.000 km cao tốc trong năm năm tới, với tổng nguồn vốn sơ bộ gần 885.000 tỷ đồng. Các dự án được chia thành hai nhóm ưu tiên, nhằm xác định phương án đầu tư, tiến độ chuẩn bị và khả năng huy động nguồn lực phù hợp. Nhóm ưu tiên thứ nhất gồm 15 dự án, tổng chiều dài khoảng 2.083 km, với số vốn sơ bộ hơn 584.000 tỷ đồng. Trong số này, 10 tuyến được xây mới, dài khoảng 978 km, cần hơn 386.000 tỷ đồng để triển khai theo đề xuất. Dự án lớn nhất là Vành đai 5 Vùng Thủ đô Hà Nội, dài khoảng 225 km, đi qua Hà Nội, Ninh Bình, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ. Tuyến Vành đai 5 được đề xuất xây dựng với quy mô sáu làn xe, tổng vốn sơ bộ hơn 126.600 tỷ đồng, tạo thêm trục kết nối các khu vực quanh Thủ đô. Chín tuyến xây mới còn lại dài khoảng 753 km, đều được đề xuất quy mô bốn làn xe, trải rộng từ miền Bắc, miền Trung đến Đồng bằng sông Cửu Long. Danh sách gồm Đức Hòa - Mỹ An, Phú Thọ - Cổ Tiết - Yên Bài, Hà Tiên - Rạch Giá, Cam Lộ - Lao Bảo và Pleiku - Buôn Ma Thuột. Các tuyến còn lại trong nhóm xây mới gồm Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa, Nha Trang - Đà Lạt, Phan Thiết - Bảo Lộc và Vĩnh Long - Cần Thơ, với tổng vốn sơ bộ hơn 259.000 tỷ đồng. Bên cạnh các tuyến mới, nhóm ưu tiên thứ nhất còn có năm dự án mở rộng, nâng cấp cao tốc hiện hữu, tổng chiều dài khoảng 1.105 km. Kinh phí dự kiến cho phần việc này khoảng 198.369 tỷ đồng, tập trung xử lý tình trạng quá tải và quy mô chưa đồng bộ. Các tuyến Mai Sơn - Cam Lộ, Quảng Ngãi - Dầu Giây, Mỹ Thuận - Cần Thơ và Vành đai 3 TP HCM dự kiến được mở rộng từ bốn lên sáu hoặc tám làn xe. Riêng tuyến Tuyên Quang - Phú Thọ sẽ được hoàn thiện từ bốn làn hạn chế lên bốn làn hoàn chỉnh, đáp ứng tốt hơn yêu cầu khai thác. Một phần Vành đai 3 TP HCM đi qua khu đô thị ở khu đông thành phố đang sắp thi công hoàn thành, đồng thời được nghiên cứu mở rộng. Nhóm ưu tiên thứ hai gồm 13 dự án, dài khoảng 880 km, với tổng vốn sơ bộ 300.750 tỷ đồng, tiếp tục mở rộng mạng lưới cao tốc quốc gia. Chín dự án xây mới trong nhóm này dài khoảng 714 km, đều có quy mô bốn làn xe, với tổng vốn hơn 265.000 tỷ đồng. Các tuyến được nêu gồm Ngọc Hồi - Pleiku, Vũng Áng - Cha Lo, An Hữu - Trà Vinh, Việt Trì - Hòa Bình và Thái Nguyên - Lạng Sơn. Danh mục nhóm hai còn có Hà Tĩnh - Đường Hồ Chí Minh, Dinh Bà - Cao Lãnh, TP HCM - Vĩnh Long và Cần Thơ - Cà Mau, tạo thêm nhiều hướng kết nối liên vùng. Bốn dự án còn lại là mở rộng Chơn Thành - Đức Hòa, Nội Bài - Bắc Ninh, Phủ Lý - Nam Định và An Hữu - Cao Lãnh. Tổng chiều dài bốn dự án này khoảng 166 km, với số vốn dự kiến 35.500 tỷ đồng. Theo quy hoạch đến năm 2050, Việt Nam sẽ có 43 tuyến cao tốc, tổng chiều dài khoảng 8.993 km, trong đó 6.539 km được đầu tư trước năm 2030. Hiện khoảng 3.345 km cao tốc đã khai thác hoặc thông xe kỹ thuật, cùng 458 km nút giao và đường dẫn, nhưng nhiều đoạn vẫn chưa đạt quy mô hoàn chỉnh. Chính phủ đã yêu cầu rà soát, sớm nâng cấp các tuyến đầu tư phân kỳ, bởi một số đoạn hiện chỉ có hai làn hoặc bốn làn hạn chế, thiếu làn dừng khẩn cấp liên tục. Theo quy chuẩn mới, cao tốc xây dựng mới phải có tối thiểu bốn làn xe chạy, dải phân cách giữa và làn dừng khẩn cấp liên tục, thay vì chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt. Nếu được triển khai, danh mục gần 3.000 km sẽ bổ sung nhiều trục giao thông quan trọng, đồng thời từng bước hoàn thiện mạng lưới theo quy hoạch dài hạn. Thông tin được VnExpress dẫn từ danh mục Bộ Xây dựng gửi lấy ý kiến, các dự án vẫn cần tiếp tục xem xét phương án đầu tư và chuẩn bị nguồn lực trước khi thực hiện.