Báo chí trong không gian phát triển mới: Chọn đúng ưu tiên để tồn tại
Nguồn ảnh: VTC News
AI, dữ liệu và nền tảng số mở ra không gian phát triển mới, nhưng cũng buộc các cơ quan báo chí phải chọn đúng ưu tiên, phát huy thế mạnh để tồn tại.
Gần 100 nhà lãnh đạo các cơ quan báo chí, cán bộ quản lý, chuyên gia cùng nhận diện cơ hội, chia sẻ kinh nghiệm và tìm kiếm hướng phát triển cho báo chí tại Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026 do Báo Nhà báo và Công luận phối hợp Thành phố Quảng Ninh tổ chức tại Quảng Ninh, chiều 25/9
Diễn đàn có chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”. Hai phiên thảo luận xoay quanh các chủ đề từ nhận diện cơ hội đến chia sẻ kinh nghiệm thực tế thu hút nhiều ý kiến chuyên sâu.
Đại diện các cơ quan báo chí, nhà quản lý, chuyên gia truyền thông đều khẳng định: sự phát triển của AI, dữ liệu, các nền tảng số cũng như những thay đổi trong hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng hiện nay đang mở ra những không gian mới cho báo chí.
Thêm vào đó, những thay đổi trong hành lang pháp lý, đặc biệt là Luật Báo chí 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 cũng đang tạo thêm những điều kiện mới cho hoạt động báo chí trên môi trường số.
Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh cùng các diễn giả thông tin chi tiết về AI trong báo chí hiện nay.
Trong bối cảnh này, các cơ quan báo chí phải nhìn nhận chuyển đổi số ở cấp độ rộng hơn, gắn với việc hoàn thiện mô hình tòa soạn hội tụ, phát triển hệ sinh thái báo chí đa nền tảng và tổ chức lại quy trình sản xuất, phân phối nội dung.
Ông Lê Quốc Minh, Uỷ viên BCH Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh: “Kỷ nguyên mới của toà soạn, cuộc đua trong thập kỷ tới không thuộc về toà soạn sở hữu nhiều công cụ AI nhất mà thuộc về nền tảng nào đủ mở, đủ cấu trúc dữ liệu và đủ khả năng điều phối để con người và trí tuệ nhân tạo thực sự cùng nhau vận hành”.
Phương thức tiếp cận công chúng thay đổi cũng khiến các cơ quan báo chí phải tìm kiếm những mô hình tạo nguồn thu phù hợp, phát triển các sản phẩm có giá trị và khai thác tốt hơn lợi thế về nội dung, uy tín, dữ liệu và cộng đồng công chúng.
Diễn đàn Tổng Biên tập tổ chức thường niên từ năm 2019, là sự kiện chuyên môn đáng chú ý của giới báo chí gắn với những chuyển động lớn của đời sống báo chí qua từng năm.
Ông Phạm Văn Hiếu, Tổng Biên tập Báo VnExpress chia sẻ thách thức từ thực tế đơn vị: “Khi chúng ta gia tăng sản lượng của các nội dung video thì nguồn thu nào có thể bù đắp tương ứng với chi phí sản xuất, điều này chúng tôi đang mày mò. Trước xu hướng của độc giả thì chúng tôi vẫn phải làm với kỳ vọng là khi các nội dung cho dù không đem lại doanh thu trực tiếp nhưng vẫn giúp cho thương hiệu và khả năng tiếp cận của độc giả”.
Chia sẻ kinh nghiệm từ cơ quan báo chí chủ lực quốc gia, ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc VOV khẳng định, trước sự cạnh tranh gay gắt từ các nền tảng mạng xã hội, VOV xác định báo chí không chỉ cung cấp thông tin thuần túy mà phải dịch chuyển sang tư duy tạo ra giá trị, dự báo và dẫn dắt dư luận. Lấy truyền thông chính sách là hướng tiếp cận chủ đạo, VOV được giao trách nhiệm xây dựng Nền tảng phát thanh số quốc gia, đồng thời tập trung đẩy mạnh Podcast trên nền tảng số.
Đơn vị cũng đang gấp rút chuẩn bị ra mắt Kênh âm nhạc chuyên biệt về nhạc cổ điển và nhạc nhẹ VOV SONATA FM89, phát 24/24 theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, dự kiến chính thức lên sóng trong năm 2026.
Phó Tổng Giám đốc VOV Phạm Mạnh Hùng chia sẻ các kinh nghiệm và hướng đi của Đài với vị thế là cơ quan báo chí chủ lực quốc gia.
“Tôi nghĩ rằng là với bối cảnh mới này thì mỗi một loại hình báo chí, mỗi một đơn vị báo chí chủ lực cũng nên chọn cho mình một vài ưu tiên đầu tư về mặt chiến lược và tối ưu hóa những gì thuộc về thế mạnh của mình. Đây là cơ hội tồn tại và phát triển cho tương lai”, Phó Tổng Giám đốc VOV Phạm Mạnh Hùng nói.
Từ kinh nghiệm cụ thể của các tòa soạn, phiên thảo luận tập trung vào những kinh nghiệm tổ chức lại tòa soạn sau sắp xếp; xây dựng mô hình hoạt động phù hợp với quy mô mới; phát triển sản phẩm trên nhiều nền tảng; ứng dụng AI và dữ liệu; đổi mới phương thức tiếp cận công chúng…
Các Tổng Biên tập cũng đề xuất các giải pháp tâm huyết để chuyển những dư địa mới thành những hướng phát triển cụ thể, phù hợp với điều kiện, nhiệm vụ và nguồn lực của từng cơ quan trong giai đoạn tiếp theo.
Chiều 25/9 tại Quảng Ninh, gần 100 lãnh đạo cơ quan báo chí, cán bộ quản lý và chuyên gia cùng tham dự Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 năm 2026. Sự kiện do Báo Nhà báo và Công luận phối hợp với thành phố Quảng Ninh tổ chức, mang chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”. Theo VTC News, diễn đàn tập trung nhận diện những cơ hội mới, chia sẻ kinh nghiệm thực tế và tìm hướng phát triển phù hợp cho báo chí trong giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ.
Hai phiên thảo luận thu hút nhiều ý kiến chuyên sâu, xoay quanh cách báo chí thích ứng với công nghệ, hành vi tiếp nhận thông tin và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt. Các đại biểu nhận định trí tuệ nhân tạo, dữ liệu cùng hệ thống nền tảng số đang mở ra không gian phát triển rộng hơn cho các cơ quan báo chí. Song song đó, những thay đổi trong hành lang pháp lý, đặc biệt Luật Báo chí 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tạo thêm điều kiện mới cho hoạt động báo chí trên môi trường số.
Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh cùng các diễn giả dành nhiều thời gian phân tích vai trò, cơ hội và thách thức của trí tuệ nhân tạo trong báo chí hiện nay. Theo các ý kiến tại diễn đàn, chuyển đổi số không thể chỉ dừng ở việc đưa thêm công cụ mới vào quy trình sản xuất nội dung. Các tòa soạn cần hoàn thiện mô hình hội tụ, xây dựng hệ sinh thái đa nền tảng và tổ chức lại toàn bộ quy trình sản xuất, phân phối thông tin.
Ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, nhấn mạnh cuộc đua tương lai không thuộc về tòa soạn sở hữu nhiều công cụ trí tuệ nhân tạo nhất. Theo ông, lợi thế sẽ thuộc về nền tảng đủ mở, có cấu trúc dữ liệu đủ tốt và đủ năng lực điều phối để con người cùng trí tuệ nhân tạo vận hành hiệu quả. Cách nhìn này đặt con người, dữ liệu và năng lực tổ chức vào trung tâm, thay vì xem công nghệ như lời giải duy nhất cho bài toán phát triển báo chí.
Sự thay đổi trong cách công chúng tiếp cận thông tin cũng buộc các cơ quan báo chí tìm kiếm mô hình doanh thu phù hợp hơn với thực tế. Những sản phẩm có giá trị, cùng lợi thế về nội dung, uy tín, dữ liệu và cộng đồng độc giả, cần được khai thác bài bản để tạo nguồn lực lâu dài. Ông Phạm Văn Hiếu, Tổng Biên tập Báo VnExpress, cho biết đơn vị đang đối mặt câu hỏi khó về nguồn thu khi sản lượng video tăng, trong khi chi phí sản xuất ngày càng lớn.
Theo ông Phạm Văn Hiếu, nhiều nội dung video có thể chưa tạo doanh thu trực tiếp, nhưng vẫn góp phần củng cố thương hiệu và mở rộng khả năng tiếp cận độc giả. Vì thế, tòa soạn phải tiếp tục đầu tư vào những định dạng được công chúng quan tâm, đồng thời kiên trì tìm kiếm cách bù đắp chi phí sản xuất. Đây là bài toán đòi hỏi sự cân bằng giữa hiệu quả kinh doanh trước mắt, giá trị thương hiệu và khả năng duy trì sự gắn kết với công chúng.
Chia sẻ kinh nghiệm từ cơ quan báo chí chủ lực quốc gia, ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc VOV, cho rằng báo chí cần vượt khỏi cách làm chỉ cung cấp thông tin thuần túy. VOV xác định hướng đi mới là tạo ra giá trị, tăng năng lực dự báo và góp phần dẫn dắt dư luận trong bối cảnh cạnh tranh mạnh mẽ từ các nền tảng mạng xã hội. Lấy truyền thông chính sách làm hướng tiếp cận chủ đạo, VOV được giao xây dựng Nền tảng phát thanh số quốc gia, đồng thời đẩy mạnh Podcast trên các nền tảng số.
VOV cũng đang chuẩn bị ra mắt VOV SONATA FM89, kênh âm nhạc chuyên biệt về nhạc cổ điển và nhạc nhẹ, phát liên tục 24/24 theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Kênh dự kiến chính thức lên sóng trong năm 2026, bổ sung một hướng phát triển mới cho hệ sinh thái phát thanh số của VOV. Ông Phạm Mạnh Hùng khuyến nghị mỗi loại hình báo chí và mỗi cơ quan chủ lực nên chọn một vài ưu tiên chiến lược, tập trung đầu tư và tối ưu hóa thế mạnh để tạo cơ hội tồn tại, phát triển trong tương lai.
Từ kinh nghiệm của nhiều tòa soạn, các đại biểu tiếp tục bàn về tổ chức lại bộ máy sau sắp xếp, xây dựng mô hình hoạt động phù hợp với quy mô mới. Những nội dung được quan tâm gồm phát triển sản phẩm đa nền tảng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khai thác dữ liệu và đổi mới phương thức tiếp cận công chúng. Diễn đàn Tổng Biên tập được tổ chức thường niên từ năm 2019, trở thành sự kiện chuyên môn đáng chú ý, phản ánh những chuyển động lớn của đời sống báo chí qua từng năm.
