Chiều 25/9, anh Nguyễn Tiến Phấn, 36 tuổi, chèo thuyền tôn trở về xóm Nằng, thôn Tiến Tiên, xã Xuân Mai, sau một ngày làm thợ xây. Anh buộc thuyền trước cửa rồi xắn quần lội theo con đường vốn trước đây vẫn đi xe máy về nhà. Nước còn ngang bắp chân, dưới là lớp bùn nhão với nhiều rác thải.
Anh Phấn vừa đi vừa kiểm tra những món đồ đã được kê lên cao trong những ngày nước dâng. 10 ngày liên tục tiếp xúc với nước bẩn khiến da chân anh ngứa ran, có lúc khó chịu quá phải cúi xuống gãi.
Nhiều khu dân cư ở xã Xuân Mai vẫn ngập trong nước lũ sau hơn một tuần. Ảnh: Nhật Anh
Khi nước bắt đầu dâng hôm 17/9, gia đình vội kê đồ lên cao, đến ngày thứ tư nước tràn vào tầng một khoảng 20 cm. Nhà anh Phấn nằm ở vị trí tương đối cao trong xóm nên mức ngập không lớn nhất. Ở những nhà thấp hơn, nước dâng gần 2 m, có nơi 2-2,5 m, phủ gần hết tầng một khiến nhiều gia đình gần như không còn chỗ sinh hoạt. Những vật dụng có thể di chuyển được lần lượt được đưa lên giường, bàn, tủ hoặc vị trí cao nhất trong nhà, song nhiều tài sản vẫn không kịp tránh nước.
Khi nước tiếp tục bao quanh khu dân cư, anh Phấn đưa người mẹ 72 tuổi, vợ cùng ba con sơ tán sang nhà người em trai cách khoảng 2 km, ở khu vực cao hơn. Anh cùng một số đàn ông ở lại trông nhà, bởi phía dưới lớp nước đục vẫn là tài sản, vật nuôi và những thứ gia đình đã tích góp nhiều năm. Ban đêm, họ ngủ trên những chiếc giường đã kê cao, phía dưới nước lũ mấp mé sát ván giường.
Chiếc thuyền nhỏ trở thành phương tiện di chuyển từ nhà của anh Phấn ra bên ngoài. Mỗi sáng, anh chèo thuyền ra khu vực cao, gửi xe máy rồi đi làm; chiều tan ca lại tìm đường trở về, mang theo nước sạch, thức ăn và những nhu yếu phẩm cần thiết. Muốn tắm, anh phải chèo thuyền lên khu vực cao ráo.
Người già và trẻ em thích nghi với cuộc sống vùng lũ. Ảnh: Nhật Anh
Có ngày anh Phấn mặc nguyên bộ đồ mưa từ lúc rời nhà đến khi kết thúc công việc. Dù đường về vẫn ngập và mỗi lần trở lại đều phải chèo thuyền, lội qua nước bẩn, anh vẫn cố gắng duy trì việc làm để có thu nhập.
Giống anh Phấn, những người ở lại xóm Nằng cũng phải tự xoay xở giữa nước lũ. Ban ngày họ đi làm, tìm mua thực phẩm hoặc nhận đồ hỗ trợ; chiều tối lại trở về kiểm tra nhà cửa. Điện bị cắt và nước sạch khan hiếm. Nhiều hộ được hỗ trợ nước đóng chai, gạo, nước mắm, muối.
Gia đình anh Nguyễn Đình Tưởng, 39 tuổi, đưa mẹ già và ba người con nhỏ ra ngoài khi nước tràn vào tầng 1. Vợ chồng anh buôn bán ở nơi khác, trước đây mỗi khi ngập vẫn có thể đưa con đi học bằng thuyền, nhưng lần này nước lên cao và kéo dài hơn nên cả gia đình phải ở lại cửa hàng bên ngoài làng. Dù vậy, ngày nào anh Tưởng cũng trở về xóm để kiểm tra nhà cửa và tài sản.
Sau 10 ngày, khi nước bắt đầu hạ, những thiệt hại mới dần lộ rõ. Đồ điện tử, vật dụng gia đình bị ngâm nước lâu ngày; cá, gà và nhiều vật nuôi chết theo dòng lũ, xác dạt vào sân, mắc trên hàng rào hoặc tụ lại ở những chỗ thấp. Anh Tưởng phải vớt xác vật nuôi, gom rác rồi dọn lớp bùn đặc phủ trên nền nhà.
Xóm Nằng nằm trong vùng phân lũ của Hà Nội, hầu như năm nào cũng ngập. Nhưng bảo rời đi đến chỗ cao hơn thì anh Tưởng chưa nghĩ đến. "Không bỏ được. Đây là nơi châu rau cắt rốn, có mồ mả người thân. Đi chỗ khác làm sao có tiền mua đất, dựng nhà?", anh giải thích.
Người dân dọn nhà khi nước rút. Ảnh: Nhật Anh
Sáng 25/9, mực nước sông Bùi tại Yên Duyệt còn khoảng 6,8 m, giảm gần 1 m so với đỉnh lũ, trong khi nước tại xóm Nằng mới hạ khoảng 20-30 cm. Vì vậy, dù mực nước dòng sông đã xuống đáng kể, nhiều nền nhà và lối đi trong xóm vẫn chìm dưới nước, người dân phải chờ nước tự thoát hoặc bơm tiêu.
Thống kê của chính quyền Hà Nội, hơn 2.050 nhà còn ngập tính đến ngày 25/9, giảm 379 nhà so với ngày 23/9. Các hộ còn ngập chủ yếu nằm ở vùng trũng thấp, ngoài đê, nơi nước thoát chậm. Với những gia đình này, nước rút khỏi đường là một bước, còn để có thể đưa người thân trở về nhà vẫn cần thêm thời gian dọn bùn, xử lý rác và khắc phục những thiệt hại sau nhiều ngày ngâm nước.
Hiện người dân ở vùng trũng phải chờ bơm tiêu thoát nước, vẫn chèo thuyền ra ngoài lấy nước, mua thức ăn, đi làm, rồi trở về dọn bùn và kiểm tra tài sản trong những căn nhà chưa kịp khô.
Chiều muộn, anh Phấn kiểm tra một lượt nhà cửa rồi nấu bữa tối bằng bếp gas. Mẹ và ba con vẫn ở nhà người em. Nhịp sinh hoạt mùa lũ dự kiến kéo dài 4-5 ngày nữa cho tới khi nước rút hẳn.
Quốc Dũng - Gia Chính